اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قالَت يا أَيُّهَا المَلَأُ أَفتُونِي فِي أَمرِي ما کُنت‌ُ قاطِعَةً أَمراً حَتّي تَشهَدُون‌ِ (32)
گفت بلقيس پس از آنکه نامه سليمان را بر آنها تلاوت کرد اي سران مملکت و رؤساء کشور و اشراف ملت رأي دهيد و نظر بگيريد در امر من در جواب اينکه نامه بايد چه کرد من هيچ امر مملکتي را انجام نميدهم تا شما حاضر نباشيد و رأي ندهيد.
اينکه راجع بمشورت است و مشورت در امور بسيار ممدوح است در قرآن مجيد در مدح امير المؤمنين ميفرمايد:
جلد 14 - صفحه 136
وَ الَّذِين‌َ استَجابُوا لِرَبِّهِم وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ أَمرُهُم شُوري بَينَهُم وَ مِمّا رَزَقناهُم يُنفِقُون‌َ (شوري آيه 38) حتي به پيغمبر اکرم امر شد که در موضوع جهاد با اصحاب مشورت کند براي استمالت آن ها و کشف باطن آنها که قلبا حاضرند يا نيستند فرمود فَبِما رَحمَةٍ مِن‌َ اللّه‌ِ لِنت‌َ لَهُم وَ لَو کُنت‌َ فَظًّا غَلِيظَ القَلب‌ِ لَانفَضُّوا مِن حَولِک‌َ فَاعف‌ُ عَنهُم وَ استَغفِر لَهُم وَ شاوِرهُم فِي الأَمرِ فَإِذا عَزَمت‌َ فَتَوَکَّل عَلَي اللّه‌ِ إِن‌َّ اللّه‌َ يُحِب‌ُّ المُتَوَکِّلِين‌َ (آل عمران آيه 53) لکن جاي مشورت جائيست که عقل حکم بحسن و قبح آن نکند و درک نکند و جائيست که شرع حکم بوجوب يا حرمت آن نداشته باشد و الا متابعت عقل حسن و اطاعت شرع واجب و مخالفت عقل قبيح و عصيان شرع عقاب دارد مثل اينکه سارقين مشورت کنند که کجا بروند براي سرقت يا ظالمين براي ظلم يا فاسقين کدام سينما برويم از کدام مغازه شراب بگيريم کدام دسته مطرب را دعوت کنيم کدام فاحشه را نزديکي کنيم و امثال اينها مثل همين مشاورت بلقيس زيرا اطاعت انبياء و ايمان و تسليم اوامر آنها بحکم عقل مستقل لازم است جاي مشاورت نيست مثل مشاورت فرعون قال‌َ لِلمَلَإِ حَولَه‌ُ إِن‌َّ هذا لَساحِرٌ عَلِيم‌ٌ- الي قوله- فَما ذا تَأمُرُون‌َ (شعراء آيه 33 و 34).
گذشت شرحش و مثل مشاورت يزيد در قتل زين العابدين و مثل ارجاع عمر امر خلافت را بشوري که شش نفر را معين کرد و نقشه کشيد براي عثمان با اينکه امر خلافت مثل امر نبوت است بايد از جانب خدا تعيين شود مثل اينست که مشورت کنيم کي پيغمبر باشد يا چه نحوه نماز بگذاريم که گفت متکتفا نماز کنيد يا گفتند بعد از حمد آمين بگوئيد و امثال اينها.