تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا أَ وَ لَوْ کانَ آباؤُهُمْ لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً وَ لا يَهْتَدُونَ (170) شأن نزول: ابن عباس نقل نمايد که حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم يهود را به اسلام دعوت فرمود، گفتند: ما تابع پدران خود و بآثار آنها اقتدا کنيم، زيرا آنها اعلم از ما بودند؛ آيه شريفه نازل شد. «1» وَ إِذا قِيلَ لَهُمُ‌: وقتى گفته شود مر کفار را در پرستش و ستايش و دين، اتَّبِعُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ‌: پيروى کنيد آنچه را که نازل فرموده خداى تعالى از قرآن، قالُوا بَلْ نَتَّبِعُ‌: گويند ايمان نياوريم به قرآن بلکه پيروى مى‌کنيم، ما أَلْفَيْنا عَلَيْهِ آباءَنا: آنچه را يافته‌ايم بر آن پدران خود را يعنى طريقه آنها را پيروى کنيم. نکته: عدول از خطاب به غيبت جهت ندا و اعلام است به گمراهى آنان، گويا التفات به عقلا فرمايد که نظر به اين جماعت حمقاء کنيد که از اين امر چه جواب دهند، گويند: ما پيروى پدران خود کنيم. پس بر سبيل انکار مى‌فرمايد: أَ وَ لَوْ کانَ آباؤُهُمْ‌: آيا متابعت پدران کنند اگرچه بودند پدران ايشان، لا يَعْقِلُونَ شَيْئاً: تعقل نمى‌کردند از امر دين چيزى را و درنيافتند اصول عقايد و معارف حقه را، وَ لا يَهْتَدُونَ‌: و هدايت نيافتند به راه راست و قبول نکردند دين و شريعت الهى را. «1» تفسير مجمع البيان، جلد اوّل، صفحه 254. تفسير اثنا عشرى، ج‌1، ص: 314 تنبيه: آيه شريفه دال است بر مذمت تقليد در اصول دين، زيرا نظر و استدلال در آن واجب باشد و اکتفا نمودن به متابعت پدران خصوصا در موقعى که به طريقه باطل و گمراهى باشند، از درجه اعتبار ساقط و عقلا و شرعا مذموم خواهد بود. بنابراين عاقل را هشيارى لازم است که اين قسمت سبب دستاويز مفسدين در دين مى‌باشد، و به همين وسيله بسا شود اشخاص متدين به ديانت حقه را گمراه سازند.