اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَما کان‌َ جَواب‌َ قَومِه‌ِ إِلاّ أَن قالُوا أَخرِجُوا آل‌َ لُوطٍ مِن قَريَتِکُم إِنَّهُم أُناس‌ٌ يَتَطَهَّرُون‌َ (56)
پس نبود جواب قوم لوط مگر اينکه گفتند بيرون کنيد ال لوط را از شهرستانهاي خود بدرستي که اينها اشخاصي هستند که از کردار و اعمال ما دوري ميکنند و خودداري ميکنند.
تنبيه: سي سال حضرت لوط دعوت کرده فقط يک بيت لوط بود که ايمان آوردند و بقيه که هفت شهرستان بود در تصرف آنها ايمان نياوردند چنانچه ملائکه بحضرت ابراهيم گفتند فَما وَجَدنا فِيها غَيرَ بَيت‌ٍ مِن‌َ المُسلِمِين‌َ (و الذاريات آيه 36) حضرت نوح نهصد و پنجاه سال دعوت کرد «ما آمَن‌َ مَعَه‌ُ إِلّا قَلِيل‌ٌ» خطاب بعلماء اعلام چندان دلگير نباشيد از اينکه فسقه
جلد 14 - صفحه 161
و فجره که اعتنايي بشما ندارند و فرمايشات شما در آنها تأثير ندارد هميشه همين نحو بوده.
رگ رگ است اينکه آب شيرين و آب شور || در خلايق ميرود تا نفخ صور
باز هنوز اخراج بلد نشده‌ايد سنگ بر شما نزده‌اند و امثال آنچه با انبياء و اوصياء آنها رفتار کردند.
(فَما کان‌َ جَواب‌َ قَومِه‌ِ) جوابي نداشتند بدهند فقط با يکديگر ميگفتند که بايد اينها را از شهرهاي خود با اهلش بيرون نمود.
(إِلّا أَن قالُوا أَخرِجُوا آل‌َ لُوطٍ مِن قَريَتِکُم) قريه بر شهرهاي معظم اطلاق ميشود چنانچه مکه را ام القري ناميدند و در قرآن مکه را قريه ناميده وَ کَأَيِّن مِن قَريَةٍ هِي‌َ أَشَدُّ قُوَّةً مِن قَريَتِک‌َ (محمّد ص آيه 13) و ميفرمايد وَ کَذلِک‌َ أَوحَينا إِلَيک‌َ قُرآناً عَرَبِيًّا لِتُنذِرَ أُم‌َّ القُري وَ مَن حَولَها (شوري آيه 7) و غير اينها از آيات شريفه و گفتند هفت شهر در تصرف قوم لوط بود در جواب دعوت لوط جوابي ندارند.
(إِلّا أَن قالُوا أَخرِجُوا آل‌َ لُوطٍ مِن قَريَتِکُم) از اينکه هفت شهر و سبب اخراج آنها اينست که (إِنَّهُم أُناس‌ٌ يَتَطَهَّرُون‌َ) که عمل ما را خوش ندارند و مزاحم ما هم هستند.