اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ وَ سَلام‌ٌ عَلي عِبادِه‌ِ الَّذِين‌َ اصطَفي آللّه‌ُ خَيرٌ أَمّا يُشرِکُون‌َ (59)
بگو حمد مختص باللّه است و سلام بر بندگان او آن کساني که خداوند برگزيد آنها را آيا، خداوند بهتر است يا آنچه را که شرک مياورند.
(قُل‌ِ الحَمدُ لِلّه‌ِ) در مجلد اول اينکه تفسير صفحه 97 الي 99 در معني حمد و فرق بين حمد و مدح و شکر و وجه اختصاص حمد بذات اقدس حق و معني مقام محمود و اسامي حضرت رسالت با حمد و محمود و محمّد (ص) بيان کرده‌ايم مراجعه فرمائيد و در اينکه جا بنحو اشاره متذکر ميشويم الف و لام الحمد الف و لام جنس است و لام للّه لام اختصاص است يعني جنس حمد مختص باللّه است و حمد بمعني ستايش است و کلمه اللّه اسم است از براي ذات واجب الوجودي که مستجمع جميع کمالات و منزه از جميع عيوب است و معني الحمد للّه ستايش مختص بذات مقدس او است ذاتا و صفة و افعالا که جميع افعال او موافق حکمت و مصلحت و حسن است فعل قبيح و لغو و ظلم از او صادر نميشود که معني عدل است و در کافي يک باب از اخبار در فضيلت اينکه ذکر شريف روايت کرده که من جمله مفضل از حضرت صادق سؤال کرد که
(علمني دعاء جامعا فقال لي احمد اللّه فانه لا يبقي احد يصلي الا دعا لک يقول سمع اللّه لمن حمده»
يعني مستجاب فرما دعاء هر کس که حمد تو را بجا آورد و دارد حضرت رسول روزي سيصد و شصت
جلد 14 - صفحه 164
مرتبه (360) حمد ميکرد بعدد عروق جسد و دعايي که قبلش تحميد نباشد ابتر است و اگر در روز چهار مرتبه بگويد «الحَمدُ لِلّه‌ِ رَب‌ِّ العالَمِين‌َ» اداء شکر آن روز را کرده و اگر شب بگويد اداء شکر آن شب را کرده و غير اينها حتي در بليات هم بايد حمد کرد چنانچه در دعاء کميل بعد از کلمه
«و اسعده علي ذلک القضاء»
ميگويد
«فلک الحمد علي في جميع ذلک»
که بعضي توهم کردند که اينجا جاي حمد نيست تبديل کردند به «لک الحجه» و حال آنکه دارد هر موقعي که نعمتي بيايد بگويد
«الحمد للّه علي هذه النعمه»
و اگر بلائي متوجه شود
«الحمد للّه علي کل حال».
(وَ سَلام‌ٌ عَلي عِبادِه‌ِ الَّذِين‌َ اصطَفي) در همان مجلد اول تفسير در صفحه 196 در اطراف سلام مفصلا بيان شده، اولا از براي سلام سه معني کردند يکي اينکه اسم الهيست المَلِک‌ُ القُدُّوس‌ُ السَّلام‌ُ المُؤمِن‌ُ المُهَيمِن‌ُ العَزِيزُ الجَبّارُ المُتَکَبِّرُ (حشر آيه 23) يعني خدا نگهبان تو باشد.
دوم دعاء بسلامتي از کليه بليات دنيوي و اخروي سوم وعده که از طرف من سالم هستي خيال اذيتي بتو ندارم و خداوند بر انبياء و ائمه و مؤمنين سلام فرستاده تحيه اهل بهشت سلام است ملائکه بآنها سلام ميکنند وَ تَحِيَّتُهُم فِيها سَلام‌ٌ (يونس آيه 10) سَلام‌ٌ عَلَيکُم طِبتُم فَادخُلُوها خالِدِين‌َ (زمر آيه 73).
و اخبار در فضيلت سلام در باب زيارات ائمه از دور و نزديک الي ما شاء اللّه و مراد از «الَّذِين‌َ اصطَفي» انبياء و ائمه اطهار هستند بدليل قوله تعالي إِن‌َّ اللّه‌َ اصطَفي آدَم‌َ وَ نُوحاً وَ آل‌َ إِبراهِيم‌َ وَ آل‌َ عِمران‌َ عَلَي العالَمِين‌َ (ال عمران آيه 33) و مراد از ال ابراهيم اسمعيل و پيغمبر اسلام و ائمه اطهار، و ال عمران انبياء بني اسرائيل است و تفسير بآل محمّد (ص) بيان مصداق است.
(آللّه‌ُ خَيرٌ أَمّا يُشرِکُون‌َ) خداوندي که قادر متعال است و تمام فيوضات و نعم از او است پرستش او و اطاعت او بهتر است يا بتها و اصنام که يک جماد بيش نيستند و بدست خود آنها تراشيده شده‌اند و بيکديگر ميفروشند.