سوره نمل(النمل)، آیه ۵۹ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۲
قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَسَلَامٌ عَلَىٰ عِبَادِهِ الَّذِينَ اصْطَفَىٰ آللَّهُ خَيْرٌ أَمَّا يُشْرِكُونَ
بگو: «حمد مخصوص خداست؛ و سلام بر بندگان برگزیدهاش!» آیا خداوند بهتر است یا بتهایی که همتای او قرارمیدهند؟!
معنی کلمات و عبارات
«قُلِ الْحَمْدُ لِلّهِ ...»: (نگا: انعام / ). «إِصْطَفی»: برگزید. «آللهُ»: فراهم آمده است از همزه استفهام و واژه (الله). «امّا ...»: مرکب است از (أَمْ) و (ما).
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - به جا آوردن سپاس و ستایش خدا، به خاطر بقاى خط رسالت و اضمحلال جبهه کفر و فرستادن سلام و درود بر رسولان او، رهنمود الهى به پیامبراسلام(ص) «قل الحمد للّه و سلم على عباده الذین اصطفى»
با توجه به این که در آیات پیشین نام چند تن از پیامبران (موسى، داوود، سلیمان، صالح و لوط) و یاد تلاش ها و مبارزات آنان و پیروزى نهایى حق و اضمحلال کافران به میان آمده است، آیه یاد شده مى تواند ختامى بر آن مجموعه یادها باشد.
۲ - هلاک شرک پیشگان مفسد و نجات مؤمنان به اراده الهى و در سایه تلاش هاى پیامبران، شایان سپاس گزارى به درگاه خدا و فرستادن درود و سلام بر فرستادگان او «قل الحمد للّه و سلم على عباده الذین اصطفى»
رهنمود الهى به حمد و ستایش براى او و فرستادن درود و سلام بر بندگان برگزیده اش (پیامبران)، در پى یادآورى مکرر نجات مؤمنان و هلاکت کافران، مطلب یاد شده را افاده مى کند.
۳ - همه ستایش ها از آنِ خداوند است. «الحمد للّه»
«ال» در «الحمد للّه» به اصطلاح جنسیه است و افاده استغراق مى کند; یعنى، «کلّ حمد للّه».
۴ - خدا، سرچشمه کمالات و زیبایى ها است. «الحمد للّه»
ستایش در برابر کمال و زیبایى انجام مى شود و به مقتضاى «الحمد للّه» هر ستایشى در حقیقت، ستایش خدا است. بنابراین تمام کمال ها و زیبایى ها از او نشأت گرفته و او منشأ و سرچشمه آنها است.
۵ - تنها خدا، شایسته ستایش است. «الحمد للّه»
۶ - لزوم زنده نگه داشتن یاد پیامبران و ارج نهادن بر تلاش هاى آنان «و سلم على عباده الذین اصطفى»
ختم سرگذشت پیامبران با درود و سلام بر آن بزرگواران، بیانگر مطلب یاد شده است.
۷ - پیامبران، بندگان خدا و برگزیدگان از جانب او «و سلم على عباده الذین اصطفى»
۸ - عبودیت و بندگى خدا، نردبان عروج پیامبران به مقام «برگزیدگى» «و سلم على عباده الذین اصطفى»
توصیف پیامبران به «عباد» پیش از توصیف ایشان به «إصطفاء» بیانگر مطلب یاد شده است.
۹ - ناتوانى معبودهاى باطل از حمایت مشرکان در قبال عذاب الهى، درسى بزرگ براى سایر شرک پیشگان «ءَآللّه خیر أمّا یشرکون»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۹–۸۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۹–۸۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۵۹–۹۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۵۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۵۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۵۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۵۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۵۴–۶۱ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۵۹
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار عبودیت انبیاآثار نجات مؤمنانآثار هلاکت مشرکانآثار هلاکت مفسداناهمیت احترام انبیااهمیت تکریم انبیااهمیت ذکر انبیاتداوم نبوتتلاش انبیاعجز از حمایت مشرکانزمینه برگزیدگی انبیاسلام بر انبیانابودی کفرعبودیت انبیااهمیت اسلاممنشأ کمالبرگزیدگی انبیامنشأ زیباییزمینه حمد خدامقامات انبیاعجز معبودان باطلحمد خدانقش انبیاتوصیه به محمدتکلیف محمدنقش خداآثار اراده خداعوامل عبرتتوصیه های خدااختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۰)
- لزوم زنده داشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۱ آیه
- نااگاهی اکثریّت مشرکان، از برتری خدای یگانه بر خدایان دروغین+۱ آیه
- درود فرستادن خداوند بر بندگان برگزیده خویش (پیامبران)
- درود فرستادن خداوند بر بندگان برگزیده خویش
- استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۵ آیه
- تعلیم شیوه ستایش به محمّد(صلی الله علیه واله) از سوی خداوند+۹ آیه
- ارامش زمین و امادگی ان برای زندگی انسان، دلیل توحید ربوبی+۱ آیه
- سرشت توحیدی بشر، نیازمند تذکّر و تنبّه+۷ آیه
- بدیهی بودن برتری معبود حقیقی، نسبت به معبودان مشرکان
- لزوم زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۱ آیه
- لزوم اختصاص همه حمدها به خداوند+۷ آیه
- اختصاص همه حمدها و ستایشها به خداوند+۷ آیه
- تعلیم و اموزش شیوه حمد و ستایش خدا به انسانها، از ناحیه خداوند+۵ آیه
- پیامبر(صلی الله علیه واله)، مامور حمد خدا+۴ آیه
- ترجیح معبودان باطل بر خدای صاحب خیر، از جانب مشرکان، موجب سرزنش خداوند، به انان
- اجابت دعای مضطرّ از ناحیه خدا، دلیل خیر بودن خداوند نسبت به معبودان مشرکان+۱ آیه
- اختصاص هر حمد و ثنایی برای خداوند، دلیل برتری او بر معبودان مشرکان
- خلافت انسان از طرف خدا، از دلایل بهتر بودن خدا بر معبودهای مشرکان+۱ آیه
- خلقت و تدبیر موجودات، از جانب خداوند برای انسانها، دلیل بر خیر بودن او نسبت به معبودان مشرکان+۳ آیه
- خلقت ابتدایی و اعاده خلقت، به فرمان خدا، دلیل خیر بودن او نسبت به معبودان مشرکان+۱ آیه
- ناتوانی معبودان باطل، از حمایت مشرکان در برابر عذاب الهی، دلیل خیر بودن خداوند
- خداوند، خیر محض و پاینده ترین موجود
- اعتقاد به توحید و یکتاپرستی، خیر برای انسان
- بهتر بودن خدا یا بتها، پرسش خدا از مشرکان، برای تنبّه و توبیخ انان
- سؤال تقریری محمّد(صلی الله علیه واله) از مشرکان، درباره برتری معبود حقیقی بر معبودان انان
- برگزیدگی برخی بندگان از سوی خدا، دلیل بر بطلان شرک و برتری توحید
- گزینش معبودان باطل از سوی مشرکان، موجب نکوهش و سرزنش انان از جانب خدا+۵ آیه
- شکرگزاری در برابر نعمتهای الهی، توصیه خدا به پیامبر(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- عصمت انبیای الهی از خطا در دریافت و ابلاغ وحی و از گناهان+۱ آیه
- اهل بیت پیامبر(صلی الله علیه واله) بندگان برگزیده و معصوم خدا+۱ آیه
- به داوری خواندن عقل مشرکان با بیان قدرت و توانایی مطلق خداوند، در برابر ناتوانی مطلق معبودان باطل، از سوی خداوند+۵ آیه
- حکم عقل به شایستگی خالق اسمانها و زمین و نازل کننده اب از اسمان و رویاننده روییدنیها در زمین (خداوند) برای پرستش و ناشایستگی فاقد ان (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- مهیّاکننده زمین برای ارامش و قراردهنده نهرهای جاری در ان (خداوند) شایسته عبادت از نظر عقل و ناشایستگی موجود فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- حکم عقل به شایستگی قراردهنده کوهها در زمین، برای پرستش (خداوند)، در مقایسه با موجود فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- ایجادکننده حایل بین دریای شور و شیرین (خداوند)، شایسته پرستش، در قیاس با موجود فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- اجابت کننده دعای درمانده و برطرف کننده گرفتاریها (خداوند)، شایسته پرستش، از نگاه عقل، در مقایسه با موجودات فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- هدایت کننده انسان در تاریکیهای خشکی و دریا (خداوند)، شایسته پرستش، از نگاه عقل، در قیاس با موجودات فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- پدیداورنده افرینش و اعاده کننده ان (خداوند)، (در قیامت) مستحقّ پرستش، از نگاه عقل، نسبت به موجود ناتوان از این کار (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- روزی دهنده انسان از اسمان و زمین (خداوند)، سزاوار پرستش، از نظر عقل، در مقایسه با موجودات فاقد این توانایی (معبودان مشرکان)+۱ آیه
- بیداری فطرت خفته انسانها با طرح سؤال، راهی برای تبلیغ و دعوت به توحید+۳ آیه
- انبیا، دارای احترام و کرامت، در پیشگاه الهی+۱ آیه
- خداوند، تعلیمدهنده شیوه حمد و ستایش الهی به محمّد صلی الله علیه و اله+۱۱ آیه
- بیان برتری خداوند در مقایسه با معبودان باطل مشرکان، در قالب پرسش پیامبر صلی الله علیه و اله
- پیامبر اسلام صلی الله علیه و اله، موظّف به پیشی جستن در سلام و تحیّت بر مؤمنان
- فرستادن سلام و تحیّت بر رسولان الهی، رهنمود خداوند به پیامبر صلی الله علیه و اله: قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلامٌ عَلی عِبادِهِ الَّذِینَ اصْطَفی
- پیامبر صلی الله علیه و اله مامور احتجاج با مشرکان+۲ آیه
- پیامبر صلی الله علیه و اله موظّف به حمد و ستایش خداوند+۱۱ آیه
- برگزیدگی، از موجبات مدح و ستایش الهی+۱ آیه
- توبیخ مشرکان، به علت گزینش معبودان باطل+۵ آیه
- وجوب زنده نگهداشتن یاد انبیا و ارج نهادن بر کوششهای انان+۱ آیه