=== قاموس قرآن ===
نکاح به معنی زن گرفتن است که همان عقد نکاح باشد به معنی مقاربت و جماع نیز آید. راغب میگوید: نکاح در اصل برای عقد است سپس به طور استعاره به جماع گفته شده، محال است که اول جماع وضع شده سپس در عقد به استعاره باشد زیرا نامهای جماع همه کنایات اند و عرب تصریح به آن را قبیح میداند و این غیرممکن است که با لفظ قبیح از غیرقبیح تعبیر آورند. (یعنی لفظی که برای جماع وضع شده در عقد خواندن بکاربرند. در مجمع ذیل [بقره:221]. فرموده: نکاح لفظی است که بر عقد و جماع گفته میشود به قولی اصل آن جماع است آنگاه دراثر کثرت استعمال به عقد نکاح گفتهاند. فیومی در مصباح گوید: ابن فارس و غیره گفتهاند: نکاح بروطی و عقد اطلاق میشود. در صحاح گفته: «اَلنِکاحُ: اَلَوطْءُ وَقَدْیَکُونُ لِلعَقْدِ» در قاموس گوید: «اَلنِکاحُ اَلْوَطْیُ وَ الْعَقْدُلَهُ» به نظر نگارنده قول راغب اصح است مگر آنکه بگوییم: نکاح در جماع وعقد هر دو مجاز است و معنای اصلی آن مخالطه و یا انضمام و نظیر آن است چنانکه در مصباح المنیر آمده است. ناگفته نماند: تمام موارد آن در قرآن مجید به معنی تزویج وازدواج است مگر [نور:3]. که شاید به معنی جماع باشد و تحقیق خواهدشد. اینک بعضی از آیات. [نساء:22]. زنانی را که پدرانتان تزویج کرده تزویج نکنید (نامادریها). [بقره:230]. اگر(بارسوم) زن را طلاق دهد دیگر بر او حلال نمیشود تا زن با دیگری ازدواج کند. در آیه اول نسبت نکاح به مرد و در آیه دوم به زن داده شده است. انکاح: از باب افعال تزویج کردن زنی است به مردی و بالعکس [نور:32]. بی شوهران را به شوهر دهید و بی همسران را همسر بگیرید و این را در باره غلامان شایسته و کنیزان نیز انجام دهید. * [بقره:235]. عقده به معنی گره است گویی بوسیله نکاح، زن و شوهر به هم بسته و گره زده میشوند ظاهرا نکاح بیان «عقده» است یعنی در عده وفات به عقد نکاح تصمیم نگیرید و اجرا نکنید تا عده وفات سرآید. * [نور:3]. راجع به این آیه در «زنا» صحبت کردهایم در البیان اختیار کرده که مراد از نکاح در آیه جماع است یعنی: مرد زانی زنا نمیکند مگر با زن زناکار و یا با زن مشرک که پستتر از زن زناکار است و زن زناکار زنا نمیکند مگر با مردزانی ویابا مشرک که بدتر از مرد زناکار است ولی مؤمن اینکار را نمیکند که زنا حرام است و مؤمن مرتکب آن نمیشود. نگارنده را در مراد آیه ابهام برطرف نشده است. والله العالم.
و آنها که توانایی ازدواج با زنان (آزاد) پاکدامن باایمان را ندارند، میتوانند با زنان پاکدامن از بردگان باایمانی که در اختیار دارید ازدواج کنند -خدا به ایمان شما آگاهتر است؛ و همگی اعضای یک پیکرید- آنها را با اجازه صاحبان آنان تزویج نمایید، و مهرشان را به خودشان بدهید؛ به شرط آنکه پاکدامن باشند، نه بطور آشکار مرتکب زنا شوند، و نه دوست پنهانی بگیرند. و در صورتی که «محصنه» باشند و مرتکب عمل منافی عفت شوند، نصف مجازات زنان آزاد را خواهند داشت. این (اجازه ازدواج با کنیزان) برای کسانی از شماست که بترسند (از نظر غریزه جنسی) به زحمت بیفتند؛ و (با این حال نیز) خودداری (از ازدواج با آنان) برای شما بهتر است. و خداوند، آمرزنده و مهربان است.