«تَبارَک» از مادّه «برکت» است و ریشه آن «برک» (بر وزن درک) به معنای سینه شتر می باشد، و از آنجا که شتران به هنگامی که در جایی ثابت می مانند سینه خود را به زمین می چسبانند، این کلمه تدریجاً معنای ثابت ماندن به خود گرفته است، سپس به هر نعمتی که پایدار و با دوام باشد و هر موجودی که دارای عمر طولانی و آثار مستمر و ممتد است، موجود «مبارک» یا «پربرکت» گفته می شود.
و نیز اگر می بینیم به استخرها و یا بعضی از مخازن آب «برکه» گفته می شود به خاطر این است که آب مدتی طولانی در آن باقی می ماند.
و از اینجا روشن می شود که یک سرمایه «پربرکت»، سرمایه ای است که به زودی زوال نپذیرد. و یک موجود «مبارک» موجودی است که آثار آن مدتی طولانی برقرار بماند.
بدیهی است لایقترین وجود برای این صفت، همان وجود خداوند است، او وجودی است مبارک، ازلی، ابدی و سرچشمه همه برکات و نیکی ها و خیر مستمر، «تَبارَکَ اللّهُ رَبُّ الْعالَمینَ».
و «بَرَکَ الْبَعِیْرُ» مفهومش این است که شتر سینه خود را به زمین زد، سپس، این کلمه به معنای دوام، بقاء و زوال ناپذیری آمده، و در مورد هر نعمتی که پایدار و بادوام باشد، گفته شده است، و چنان که گفتیم مخزن آب (و محل تجمع آب باران) را از این رو «برکه» می گویند که، آب مدتی طولانی در آن باقی می ماند.
=== قاموس قرآن ===
فایده ثابت. قاموس برکت را نموّ، زیادت، سعادت و و بروک را ثبوت معنی کرده و گوید: بارک علی محمّد و آل محمّد یعنی شرف و کرامت آنها را همیشگی کن. مجمع البیان ذیل آیه 97 از سوره بقره گفته: اصل برکت به معنی ثبوت است گویند:«بَرَکَ بروکاً» یعنی ثابت شد، پس برکت به معنی ثبوت فایده است در اثر نمّو و رشد، مَجْمَع آب را برکه گویند که آب در آن ثابت است. در مفردات گوید: برکت یعنی ثبوت خیر خدائی در یک چیز، و مجمع آب را از آن برکه نامیدهاند. مبارک چیزی است که در آن فایده ثابت باشد. تبارک اللّه از آن جهت گفته میشود که فایدههای ثابت در خدا و از خداست با بلندی مقام. از مجموع آنچه که نقل شد به دست میآید که برکت به معنی فایده ثابت است (و ممکن است گاهی از ان مطلق ثبوت اراده شود) و آن با نموّ و زیادت و سعادت قابل جمع و بلکه از این معانی کنار نیست. [اعراف:54] یعنی ثابت در خیر است، همیشه مفید است خدائی که پرورش دهنده مخلوقات است. مجمع البیان آنرا ثبوت دائمی معنی کرده و گوید: بلند مقام است در یکتائی ابدی. ولی ترجمه ما بهتر از آنست مخصوصاً که تبارک اللّه در 9 محلّ از قرآن آمده و در قبل یا بعد آنها نعمت و قدرت خدا ذکر شده است و آن با فایده و مفید بودن بسیار میسازد،گرچه این ترجمه (همیشگی است خدائی که ربّ العالمین است) نیز کاملاً درست و صحیح است. [فصّلت:10] در روی زمین کوههای ثابت و فایده دائمی قرار داد [اعراف:96] هر آینه میگشادیم بر آنها فایدههای ثابت از آسمان. قرآن مجید و کعبه و باران و عیسی از آن جهت در آیات شریفه، مبارک خوانده شدهاند که در آنها برکت و فایده ثابت هست و محلّ برکتاند.
پروردگار شما، خداوندی است که آسمانها و زمین را در شش روز [= شش دوران] آفرید؛ سپس به تدبیر جهان هستی پرداخت؛ با (پرده تاریک) شب، روز را می پوشاند؛ و شب به دنبال روز، به سرعت در حرکت است؛ و خورشید و ماه و ستارگان را آفرید، که مسخّر فرمان او هستند. آگاه باشید که آفرینش و تدبیر (جهان)، از آن او (و به فرمان او) ست! پر برکت (و زوالناپذیر) است خداوندی که پروردگار جهانیان است!
زوال ناپذیر و بزرگ است خدایی که اگر بخواهد برای تو بهتر از این قرار میدهد: باغهایی که نهرها از زیر درختانش جاری است، و (اگر بخواهد) برای تو کاخهایی مجلّل قرارمیدهد.