سوره صف(الصف)، آیه ۴ · جزء ۲۸ · صفحه ۵۵۱
إِنَ اللَّهَ يُحِبُ الَّذِينَ يُقَاتِلُونَ فِي سَبِيلِهِ صَفّاً كَأَنَّهُمْ بُنْيَانٌ مَرْصُوصٌ
خداوند کسانی را دوست میدارد که در راه او پیکار میکنند گوئی بنایی آهنیناند!
معنی کلمات و عبارات
«صَفّاً»: صفزده. ردیف. مراد متحد و یکپارچه است. مصدر است و به معنی اسم فاعل، یعنی (صَآفِّینَ) و یا اسممفعول، یعنی (مَصْفُوفِینَ) است. حال ضمیر (و) است. «بُنْیَانٌ»: ساختمان. دیوار (نگا: روحالبیان). «مَرْصُوصٌ»: سربی. در فارسی گفته میشود: دیوار آهنین و سدّی فولادین.
نزول
سال ۱۴ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۹ رویداد)
- جنگ احدمرتبط با نزول
۳ هجرت · احد، نزدیک مدینه - غزوه ابواء یا ودان
14 بعثت · ودان / ابواء - غزوه عشیره
14 بعثت · عشیره - غزوه بواط
14 بعثت · بواط - غزوه سفوان یا بدر اولی
14 بعثت · سفوان / بدر اولی - تشریع اذان
14 بعثت · مدینه - سریه حمزه به سیف البحر
14 بعثت · سیف البحر - سریه سعد به خرار
14 بعثت · خرار - سریه عبیده بن حارث به رابغ
14 بعثت · رابغ
نکات آیه
۱ - مجاهدان راه خداوند، محبوبان او هستند. «إنّ اللّه یحبّ الذین یقتلون فى سبیله»
۲ - جهاد و پیکار در راه خداوند، مایه جلب محبت و مهر او «إنّ اللّه یحبّ الذین یقتلون فى سبیله»
۳ - لزوم تلاش انسان مؤمن، براى جلب رضا و محبت خداوند «إنّ اللّه یحبّ الذین یقتلون فى سبیله»
۴ - محبت خداوند (دوست داشتن او، انسان را) برترین ارزش ها است. «إنّ اللّه یحبّ الذین یقتلون فى سبیله»
۵ - تشویق و ترغیب مؤمنان صدراسلام از سوى خداوند، به جهاد و پیکار در راه او «إنّ اللّه یحبّ الذین یقتلون فى سبیله»
۶ - ارزش جهاد به این است که در راه خدا و جلب رضاى او باشد و نه دستیابى به منافع مادى. «الذین یقتلون فى سبیله»
قید «فى سبیله» مى رساند که انگیزه کسى که در جهاد شرکت مى کند، تنها باید براى اعتلا بخشیدن به دین خدا بوده و از انگیزه هاى مادى (مانند غنیمت و...) مبرّا باشد.
۷ - مؤمنان در نبرد با دشمنان، باید منظم، سازمان یافته و همچون بنایى ریخته شده از سرب، استوار و نفوذناپذیر باشند. «یقتلون ... صفّ-ًا کأنّهم بنین مرصوص»
«مرصوص» از ریشه «رصاص» (سرب) مشتق است. «بنیان مرصوص»; یعنى، بنایى که با سرب استوار و محکم شده است.
۸ - کسانى که شعار جهاد سر مى دهند ولى در عرصه پیکار یا شرکت نمى کنند و یا در صورت شرکت کردن از خود سستى نشان مى دهند و استقامت نمى کنند، مورد خشم شدید خداوند هستند. «لِمَ تقولون ... کبر مقتًا عند اللّه ... إنّ اللّه یحبّ ... کأنّهم بنین موصوص»
آیات پیشین - که در مقام سرزنش مدعیان بدون عمل بود - تمهیدى براى بیان موضوع جهاد است; چرا که صحنه جنگ، محل لغزش قدم ها و آشکار شدن مدعیان از مؤمنان حقیقى است.
۹ - لزوم پرهیز از ضعف و سستى، در میدان مبارزه و جهاد «یقتلون فى سبیله صفّ-ًا کأنّهم بنین مرصوص»
تفسیر (۹)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
ارزش محبت خدااهمیت نظم در جهادبی ارزشی منافع مادیترک سستی در جهادتشبیه به ساختمان سربیتشبیه مجاهدانسرزنش سستی در جهادمغضوبیت معرضان از جهادمحبوبیت مجاهداناهمیت محبت خداتشویق مسلمانان صدر اسلاماخلاص در جهادسرزنش سخن بی عململاک ارزش جهادزمینه محبت خداتشویق به جهاداستقامت در جهاداستقامت مؤمنانفضایل مجاهداناهمیت رضایت خداآثار جهادتشویقهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۷)
- ضرورت اتّحاد مؤمنان در جنگ با مشرکان+۱ آیه
- جلب محبّت خداوند، از اثار اتّحاد و همدلی مجاهدان در راه خدا
- پایداری در راه خدا، منشا جلب محبّت و دوستی خداوند+۲ آیه
- استقامت مجاهدان، عامل محبوبیّت انان نزد خدا+۲ آیه
- صفوف مجاهدان محبوب خداوند، مانند بنای سُربی
- تشبیه صفوف مجاهدان محبوب خداوند به بنای سربی
- جهاد در راه خدا، زمینه جلب محبّت الهی+۱ آیه
- نظم نیروها در میدان جهاد، پسندیده و ارزشمند
- لزوم جهاد با کافران جنگافروز، به منظور اعتلا و احیای دین خداوند+۴ آیه
- مجاهدان، انسانهای محبوب نزد خداوند
- تشبیه صفوف مجاهدان محبوب خداوند، به بنای استوار
- لزوم استقامت، در پیکار و جهاد با دشمنان+۶ آیه
- در راه خدا بودن، ملاک مشروعیّت جهاد+۳ آیه
- جهاد در راه خدا، مایه جلب محبّت الهی+۲ آیه
- جهادکنندکان در راه خدا، محبوب خدا+۲ آیه
- دین اسلام، از موارد راه خدا+۵ آیه
- سرب، فلزی محکم و مقاوم
- بنای ساخته شده از سرب، دارای استحکام
- صفوف منظّم و سازمان یافته مجاهدان در راه خدا، همانند بنای سربی استوار و نفوذناپذیر، مورد ترغیب خداوند
- تشبیه صفوف مستحکم مجاهدان در راه خدا، به بنای ساخته شده از سرب
- اشنایی اعراب جاهلی، با فلز سرب
- شجاعت و مقاومت در رویارویی با دشمنان دین خدا، مایه جلب محبّت الهی+۱ آیه
- تمجید و ستایش خداوند از شجاعت و صلابت، به هنگام جهاد+۱ آیه
- مُحِبّ التوابین/ اسما و صفات+۵ آیه
- لزوم اتّحاد مؤمنان، در مصاف با دشمنان+۳ آیه
- نظم نیروهای نظامی در میدان نبرد و جهاد، امری پسندیده و وظیفهای برعهده انان
- وجوب استقامت، در پیکار و جهاد با دشمنان+۶ آیه