آیه ۵۴ سوره سبأ

سوره سبأ(سبإ)، آیه ۵۴ · جزء ۲۲ · صفحه ۴۳۴

وَ حِيلَ بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ مَا يَشْتَهُونَ كَمَا فُعِلَ بِأَشْيَاعِهِمْ مِنْ قَبْلُ إِنَّهُمْ كَانُوا فِي شَكٍ مُرِيبٍ

(سرانجام) میان آنها و خواسته‌هایشان جدایی افکنده شد، همان گونه که با پیروان (و هم‌مسلکان) آنها از قبل عمل شد، چرا که آنها در شک و تردید بودند!

معنی کلمات و عبارات
«حِیلَ»: حائل و مانع انداخته شده است. فاصله و جدائی افکنده شده است. «مَا»: آنچه. مراد پذیرش ایمان اخروی و رهائی از دوزخ است یا بازگشت به جهان و انجام کارهای شایسته در آن است (نگا: سجده / ). یا رهائی از بلاهای بزرگ آسمانی و عذاب استیصال جهانی است (نگا: غافر / - ). «أَشْیَاع»: جمع شیعَة، مراد اَمثال و اَقران است (نگا: انعام / ). «مُرِیبٍ»: شکّ‌انداز. به دودلی افکنده. این واژه صفت و برای مبالغه و تأکید است. مثل: شِعْرٌ شاعِرٌ.
نزول
نکات آیه
۱ - بین مشرکان و لذت هاى دنیوى شان، پس از مرگ فاصله مى افتد. «و حیل بینهم و بین ما یشتهون» این که مراد از «ما یشتهون» چیست احتمال هاى گوناگونى وجود دارد; از جمله آنها لذت ها و مال و اموال دنیایى است. ۲ - مشرکان صدراسلام و پیشتر از آنها، در پى لذت هاى دنیوى بوده اند. «و حیل بینهم و بین ما یشتهون» ۳ - با مرگ مشرکان، فرصت ایمان آوردن از آنان گرفته شده و دیگر جایى براى آن نمى ماند. «و لو ترى إذ فزعوا ... و قالوا ءامنّا به ... و حیل بینهم و بین ما یشتهون» احتمال دارد مراد از «ما یشتهون» - به قرینه ذکر ایمان مشرکان با مشاهده عذاب و یا قیامت در آیات پیشین - علاقه به ایمان باشد. ۴ - مشرکانِ ملت هاى پیشین نیز، گرفتار عذاب شدند و بین آنان و لذت هاى دنیوى شان جدایى برگشت ناپذیر افتاد. «و حیل بینهم و بین ما یشتهون کما فعل بأشیاعهم من قبل» «اشیاع» (جمع «شیعة») به معناى پیروان است و در آیه - به قرینه «من قبل» - مراد کسانى است که مشابهت فکرى با مشرکان بعدى داشته اند. ۵ - مشرکان، همواره در تردید و شکى آمیخته با بدگمانى بودند. «إنّهم کانوا فى شکّ مریب» «شکّ» تردید ذهن به نحو مساوى بین دو چیز و «ریب» شک همراه با تهمت است (الفروق اللغویة). ۶ - شک و دودلى آمیخته با بدگمانى مشرکان پیشین، به بعث و قیامت باعث گرفتار شدن آنان به عذاب «و حیل بینهم و بین ما یشتهون کما فعل بأشیاعهم ... إنّهم کانوا فى شکّ مریب» ۷ - شک و دودلى مداوم در عقیده، امر مطلوب و پسندیده اى نیست و پى آمد ناگوارى دارد. «کما فعل بأشیاعهم ... إنهم کانوا فى شکّ مریب»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
  • کفر و گناه کافران، سبب دشواری جانکندن انان+۳ آیه
  • لحظه احتضار کافران، لحظه جدایی بین انان و ارزوهایشان+۲ آیه
  • شک امیخته با بدگمانی امّتهای پیشین درباره معاد، سبب گرفتار شدن به عذاب الهی+۱ آیه
  • ناکامی مشرکان صدر اسلام در رسیدن به لذّتهای دنیا، مانند مشرکان پیش از خود
  • ناکامی مشرکان صدراسلام در رسیدن به لذّتهای دنیا، مانند مشرکان پیش از خود
  • شک و تردید مشرکان، در امر اخرت و قیامت+۱ آیه
  • شک امیخته با بدگمانی امّتهای پیشین، درباره وقوع عذاب الهی+۲ آیه
  • شک و تردید کافران مشرک به قران، قبل از مرگ+۳ آیه
  • شک و تردید، دارای شدّت و ضعف+۳ آیه
  • شهوت و تمایل مشرکان، به لذّات و شهوات دنیا
  • جدایی مشرکان از شهوات خود با مرگ
  • شک و تردید، موجب کفر و انکار تعالیم دین+۵ آیه
  • شک و تردید کفرپیشگان، در حقّانیّت قران+۲ آیه
  • مُحیل/ اسما و صفات+۱ آیه
  • مرگ با حال کفر، موجب براورده نشدن ارزوها+۱ آیه
واژه‌ها