سوره ص، آیه ۴۶ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۵۶
إِنَّا أَخْلَصْنَاهُم بِخَالِصَةٍ ذِكْرَى الدَّارِ
Verily, We did choose them by granting them (a good thing, i.e.) the remembrance of the home [in the Hereafter and they used to make the people remember it, and also they used to invite the people to obey Allah and to do good deeds for the Hereafter].
معنی کلمات و عبارات
«أَخْلَصْنَاهُمْ»: ایشان را برگزیدیم. آنان را اختصاص دادیم. بدیشان ویژگی بخشیدیم. «خَالِصَةٍ»: صفت اختصاصی. ویژگی خاصّ. «ذِکْری»: یاد کردن. در اندیشه چیزی بودن. خبر مبتدای محذوف و یا بدل از (خَالِصَةٍ) است. «الدَّارِ»: سرا. به طور مطلق مراد سرای آخرت است. گوئی غیر از آن، سرائی وجود ندارد و دنیا جز گذرگاهی به سوی آن نیست.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - آخرت اندیشى و یاد مستمر قیامت، از اوصاف ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام) «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
«خالصة» موصوف براى صفت مقدر (چون خصلة) و یا صفت است. «باء» آن براى سببیت و عبارت «ذکرى الدار» نیز بیان براى «خالصة» مى باشد. بر این اساس پیام آیه چنین خواهد بود: ما با خصلت و صفت خالص و بى شائبه - که عبارت است از آخرت اندیشى - آنان را خالص ساختیم.
۲ - ابراهیم، اسحاق و یعقوب (علیهم السلام) از هرگونه آلودگى هاى مادى و متضاد با آخرت اندیشى پاک و منزه بود. «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
۳ - پیامبران، از هرگونه گناه و خطاکارى معصوم اند. «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
از این که خداوند پیامبران را به آخرت اندیشى خالص ساخت، مى توان عصمت آنان را به دست آورد; زیرا ریشه گناه و خطاکارى بشر دنیاطلبى است و از آن جایى که انبیا از چنین خواسته اى مبرا بوده و تنها طالب آخرت اند; استفاده مى شود که آنان هرگز گناه نمى کنند و معصوم اند.
۴ - آخرت اندیشى و دورى از دنیاطلبى، از خصوصیات رهبران الهى «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
۵ - آخرت اندیشى و دورى از دنیاطلبى، از ارزش هاى بس والا و مهم «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
۶ - حیات آخرت، حیات اصلى و هدف نهایى براى بشر است. «إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
از ستایش شدن پیامبران به آخرت اندیشى و دنیاگریزى، مى توان مطلب یاد شده را به دست آورد.
۷ - صفت آخرت اندیشى و دنیاگریزى ابراهیم، اسحاق و یعقوب(علیهم السلام) شایان یاد و یادآورى است. «و اذکر عبدنا ... إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
برداشت یاد شده بر این اساس مبتنى است که جمله «إنّا أخلصناهم...» تعلیل براى «اُذکر...» باشد; یعنى، سرگذشت ابراهیم(ع) و... را یاد کن; چون آنان را به آخرت اندیشى خالص گردانیدیم.
۸ - آخرت اندیشى و دنیاگریزى، موجب قدرت و توانایى و کمال بصیرت و روشن بینى است. «أُولى الأیدى و الأبصر . إنّا أخلصنهم بخالصة ذکرى الدار»
برداشت یاد شده بر این اساس مبتنى است که جمله «إنّا أخلصناهم...» تعلیل براى اوصافى باشد که براى پیامبران ذکر شده است (أُولى الأیدى و الأبصار).
تفسیر (۷)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آخرت طلبی ابراهیمآخرت طلبی اسحاقآخرت طلبی رهبران دینیآخرت طلبی یعقوبارزش آخرت طلبیارزش زهدذکر آخرت طلبی ابراهیمذکر آخرت طلبی اسحاقذکر آخرت طلبی یعقوبذکر زهد ابراهیمذکر زهد اسحاقذکر زهد یعقوبآثار زهدتنزیه اسحاقتنزیه یعقوباخلاص اسحاقاخلاص یعقوباهمیت زندگی اخرویزمینه قدرتذکر قیامتویژگیهای رهبران دینیزمینه بصیرتفلسفه خلقت انسان هاتنزیه ابراهیماخلاص ابراهیمزهد رهبران دینیآثار آخرت طلبیعصمت انبیافضایل اسحاقفضایل یعقوبمقامات انبیافضایل ابراهیم
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۴)
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- اسحاق(علیه السلام) همواره به یاد اخرت و علاقهمند به ان+۱ آیه
- یعقوب(علیه السلام) انسانی اخرتطلب و همواره به یاد ان+۱ آیه
- اخرتطلبی، موجب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
- اخرتطلبی، سبب قدرت و بصیرت انسان+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن ابراهیم(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی ابراهیم(علیه السلام)شایان ذکر و یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت، کمال، بصیرت و روشنبینی ابراهیم(علیه السلام)+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن اسحاق(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی اسحاق(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی اسحاق(علیه السلام)+۱ آیه
- اخرتطلبی و یاد مستمر اخرت از اوصاف یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- منزّه بودن یعقوب(علیه السلام) از هر گونه الودگی متضاد با اخرت+۱ آیه
- صفت اخرتطلبی و دنیاگریزی یعقوب(علیه السلام)شایان یاداوری+۱ آیه
- اخرتطلبی و دنیاگریزی، عامل قدرت و کمال بصیرت و روشنبینی یعقوب(علیه السلام)+۱ آیه
- به یاد اخرت بودن، موهبتی اعطا شده از ناحیه خدا به بندگان خاص
- توجّه خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به روز قیامت+۱ آیه
- دید خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به عالم قیامت، باعث بینش وی+۱ آیه
- توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، موهبتی الهی+۱ آیه
- پرورش ابراهیم(علیه السلام) در دامان علم و قدرت و عنایت ویژه الهی+۱ آیه
- پرورش ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص الهی به او+۱ آیه
- توجّه تام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، از موهبتهای الهی به او+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) الگویی شایسته برای انسانها+۲ آیه
- خلوص ویژه اسحاق(علیه السلام)، در ذکر سرای اخرت+۱ آیه
- اخلاص اسحاق(علیه السلام)، مرهون عنایت خداوند+۱ آیه
- اسحاق(علیه السلام)، دارای نامی نیکو و اوازهای بلند بین امّتها+۳ آیه
- . مُخلِص
- برگزیدگی پیامبران از میان انسانها ازسوی خداوند+۶ آیه
- انبیا، شخصیّتهایی خالص و شایسته، پیش از احراز مقام نبوّت+۴ آیه
- اخرتاندیشی و دنیاگریزی، سبب پیدایش بصیرت+۱ آیه
- خداوند، تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
- خداوند تضمینکننده بهشت برای مخلصان+۶ آیه
- تربیت ابراهیم(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
- تربیت اسحاق(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی+۱ آیه
- تربیت یعقوب(علیه السلام) با اعطای خلوص در اخرتاندیشی به وی+۱ آیه
- ابراهیم(علیه السلام) از بندگان مقرّب در پیشگاه خداوند+۳ آیه
- رسالت انبیا، مقامی برگزیده از سوی خدا+۵ آیه
- انبیای الهی، انسانهایی زاهد و اخرت گرا با خلوص کامل
- سرگذشت ابراهیم(علیه السلام)، مایه پند و عبرت+۲ آیه
- اخرت اندیشی ابراهیم(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۲ آیه
- اخرت اندیشی اسحاق(علیه السلام) موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی اسماعیل(علیه السلام)، موجب نیل ان حضرت به مقام عصمت+۳ آیه
- عصمت انبیای الهی از خطا در دریافت و ابلاغ وحی و از گناهان+۴ آیه
- اخرت اندیشی ذوالکفل(علیه السلام)، موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی یعقوب(علیه السلام) موجب برخورداری وی از مقام عصمت+۳ آیه
- اخرت اندیشی و دوری از دنیاطلبی انبیای الهی، مایه نیل انان به مقام عصمت+۳ آیه
- توجّه تامّ و تمام و خالصانه ابراهیم(علیه السلام) به اخرت، عامل قدرتمندی او+۱ آیه
- توجّه خالص و ویژه اسحاق(علیه السلام) به سرای اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
- اندیشه خالص و بی شایبه یعقوب(علیه السلام) درباره اخرت، عامل توانمندی او+۱ آیه
- توجّه تامّ و تمام به اخرت، عامل قدرتمندی، در عبادت خداوند+۱ آیه
- یاداوری از اقتدار، بصیرت، خلوص و برگزیدگی یعقوب علیه السلام در میان نیکان، توصیهای سازنده و درسی عبرتاموز برای محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- اخلاص در عبادت خدا و اطاعت از او، از زمینههای ستایش خداوند از انسان+۱ آیه
- داشتن قدرت جسمانی، از عوامل مدح و ستایش انسان+۲ آیه
- تمجید و ستایش خداوند از ابراهیم علیه السلام+۵ آیه
- اخلاص ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش خداوند+۲ آیه
- برگزیدگی ابراهیم علیه السلام، مورد ستایش الهی+۳ آیه
- اخلاص، برگزیدگی و نیکوکاری، از ویژگیهای مورد ستایش خداوند از اسحاق علیه السلام+۲ آیه
- مدح یعقوب علیه السلام به علت قدرت، بصیرت، اخلاص و برگزیدگی او از جانب خداوند+۲ آیه
- خلوص ویژه یعقوب علیه السلام در ذکر و یاد اخرت+۱ آیه
- اخلاص یعقوب علیه السلام عنایتی از سوی خداوند+۱ آیه
- یعقوب علیه السلام، دارای نامی نیکو و اوازهای بلندبین امّتها+۳ آیه
- اخرت اندیشی و یاد قیامت، از اوصاف یعقوب علیه السلام+۱ آیه