سوره طه، آیه ۱۱۳ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۹
وَ كَذٰلِكَ أَنْزَلْنَاهُ قُرْآناً عَرَبِيّاً وَ صَرَّفْنَا فِيهِ مِنَ الْوَعِيدِ لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ أَوْ يُحْدِثُ لَهُمْ ذِكْراً
و این گونه آن را قرآنی عربی [= فصیح و گویا] نازل کردیم، و انواع وعیدها (و انذارها) را در آن بازگو نمودیم، شاید تقوا پیشه کنند؛ یا برای آنان تذکّری پدید آورد!
معنی کلمات و عبارات
«کَذلِکَ»: همچنین. عطف بر (کَذلِکَ) در آیه است. «أَنْزَلْناهُ»: بدون مرجع قبلی، برای اشاره به عظمت قرآن و استقرار و حضور آن در اَذهان است. «قُرْآناً عَرَبِیّاً»: حال اوّل و حال دوم بشمارند؛ یا این که (قُرْآناً) حال و (عَرَبِیّاً) صفت آن است (نگا: یوسف / . «صَرَّفْنا»: به شیوههای گوناگون و بیانات مختلف بازگو کردیم (نگا: انعام / ، إسراء / ). «ذِکْراً»: پند و عبرت. بیداری و آگاهی.
نزول
سال ۷ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - قرآن، کتابى نازل شده از جانب خداوند، با بیانى فصیح و روشن «و کذلک أنزلنه قرءانًا عربیًّا »
«عربیّاً» یا به معناى فصیح و روشن مى باشد (مفردات راغب) و یا گویاى انتساب به عرب زبانان است (لسان العرب). برداشت یاد شده، ناظر به معناى اول است.
۲ - روشنى بیان در ارائه حقایق و معارف، از ویژگى هاى لازم براى تبلیغ «قرءانًا عربیًّا و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم یتّقون »
۳ - قرآن، نازل شده به زبان عربى، و منطبق با اصول و قواعد آن «و کذلک أنزلنه قرءانًا عربیًّا »
برداشت یاد شده ناظر به این احتمال است که «عربیّاً» به معناى زبان مخصوص عرب باشد.
۴ - قرآن، نام کتاب نازل شده بر پیامبر(ص) «أنزلنه قرءانًا عربیًّا »
۵ - قرآن، حاوى هشدارها و وعیدهایى گوناگون و متنوع «و صرّفنا فیه من الوعید »
«صرف» و «تصریف» بازگرداندن چیزى از حالتى به حالت دیگر و یا تعویض آن است. گفتنى است که در «تصریف» مبالغه افزون ترى وجود دارد (مفردات راغب). بنابراین مقصود از «صرّفنا...» این است که وعیدها را به شکل هاى گوناگون عرضه کردیم.
۶ - تنوع بیان و ارائه صورت هاى گوناگون آن، از روش هاى قرآن در تبلیغ و تربیت «و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم یتّقون »
۷ - پیدایش روحیه تقوا در انسان، از اهداف نزول قرآن «أنزلنه ... لعلّهم یتّقون»
۸ - بازداشتن مردم از مخالفت با بیان هاى روشن قرآن، فلسفه وعیدها وهشدارهاى قرآن «و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم یتّقون »
تهدید شدن اعراض کنندگان از قرآن در آیات گذشته و نیز جمله «أنزلناه قرآناً عربیّاً» قرینه براین است که متعلق «یتّقون» روى گردانى از قرآن مى باشد.
۹ - ایجاد روحیه تقوا در آدمى، نیازمند به کارگیرى هشدارها و وعیدها است. «و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم یتّقون »
۱۰ - متذکر و متنبّه ساختن آدمیان، از اهداف قرآن و بیانات روشن آن «و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم ... أو یحدث لهم ذکرًا »
«ذکر» نقطه مقابل نسیان است (مقاییس اللغة) بنابراین «ذکر»; یعنى، فراموش نکردن و در خاطر زنده نگه داشتن.
۱۱ - خداوند، سامان دهنده الفاظ و کلمات قرآن و هشدار دهنده انسان هادر قالب آیاتى گوناگون «أنزلنه قرءانًا عربیًّا و صرّفنا فیه من الوعید »
توصیف قرآن به عربى بودن (در حال نزول)، حاکى از این است که علاوه بر محتواى قرآن، الفاظ آن نیز مستند به خداوند است.
۱۲ - معارف قرآن، قابل درک براى مردم «و صرّفنا فیه من الوعید لعلّهم یتّقون »
۱۳ - هشدارهاى مکرر و متنوع قرآن را باید جدى گرفت و معارف و تعالیم آن را به خاطر سپرد. «أنزلنه ... لعلّهم یتّقون أو یحدث لهم ذکرًا »
«لعلّ» براى اظهار امیدوارى است، و در کلام خداوند، مراد امید مخاطبان است; یعنى، مخاطبان را به بهره گیرى از شرایط فراهم شده دعوت مى کند و بیان مى دارد که جا دارد به نتیجه آن امیدوار باشند.
۱۴ - تشریح حوادث قیامت و آینده مجرمان، زمینه ساز پیدایش تقوا و رفع غفلت از انسان «و کذلک أنزلنه ... لعلّهم یتّقون أو یحدث لهم ذکرًا»
حرف «کاف» در «کذلک» براى تشبیه است و آیات گذشته را نمونه اى از نزول آیات الهى براى ایجاد تقوا و تذکر، معرفى مى کند.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۸۰–۱۱۴ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹۹–۱۲۶ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۱۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۱۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۱۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۱۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۱۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۰۸–۱۱۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۱۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار وعیدتبیین حوادث قیامتتبیین فرجام گناهکارانتنبه انسانتنوع بیان در تبلیغذکر وعیدهای قرآنفلسفه وعیدهای قرآنممانعت از مخالفت با قرآنمنشأ تدوین قرآنوعیدهای قرآنتذکر به انسانزمینه رفع غفلتفصاحت در تبلیغتنوع بیانی قرآنفصاحت قرآنکتاب آسمانی محمدعربیت قرآنشرایط تبلیغفلسفه نزول قرآنسهولت فهم قرآنوضوح قرآنتعالیم قرآنزمینه تقوانقش خداوحیانیت قرآنروش تبلیغویژگیهای قرآن
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۵)
- گرایش مردم به تقوا، از فلسفههای انذار پیامبر(صلی الله علیه واله) به وسیله قران+۱ آیه
- عبرت گرفتن، حکمت انذارهای پیامبر اسلام(صلی الله علیه واله)
- انذار پیامبر(صلی الله علیه واله) به وسیله قران، زمینهساز تقوا و پرهیزکاری+۱ آیه
- معارف قران، زمینهای برای تحصیل تقوا+۴ آیه
- تشریح هشدارهای خدا، باعث پیدایش تقوا در انسان
- نزول قران، جلوهای از بلندمرتبگی و فرمانروایی مطلق و حق خداوند+۱ آیه
- نزول قران، جلوه ای از حقّانیّت خدا+۱ آیه
- قران، وسیله ای برای بیان وعیدهای خدا
- انذار انبیا، زمینه عبرت و پندگیری مردم+۳ آیه
- عبرت گرفتن، حکمت انذارهای قران+۱ آیه
- قران، مایه پند و عبرت+۵ آیه
- قران، کتاب تذکره و یاداوری+۷ آیه
- قران، کتابی نازل شده بر پیامبر(صلی الله علیه واله) به زبان عربی+۲ آیه
- رسیدن به تقوا، از دلایل استفاده قران، از تنوع بیان، در ارایه انذارها
- تذکر و پندگیری، از اهداف استفاده قران، از تنوع بیان درباره و عیدها و انذارها
- تعالیم قران، زمینه ای برای تحصیل تقوا+۲ آیه
- تعالیم و معارف قران، زمینه ای برای تذکر و عبرت+۷ آیه
- تذکر و پند پذیری خردورزان، فلسفه نزول قران+۲ آیه
- رعایت تقوا، فلسفه نزول قران
- خداوند، منشا نزول قران+۱ آیه
- شتاب پیامبر صلی الله علیه و اله در تلاوت قران، پیش از به پایان رسیدن وحی+۳ آیه
- منع شدن پیامبر صلی الله علیه و اله از شتابورزی در خواندن ایات وحی، پیش از پایان یافتن وحی ان+۱ آیه
- قران، نام کتاب نازل شده بر محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- مُصرّف/ اسماوصفات+۱ آیه
- موعظه مردم از سوی خداوند، به وسیله کتاب (قران)+۲ آیه