آیه ۶۶ سوره طه

سوره طه، آیه ۶۶ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶

قَالَ بَلْ أَلْقُوا فَإِذَا حِبَالُهُمْ وَ عِصِيُّهُمْ يُخَيَّلُ إِلَيْهِ مِنْ سِحْرِهِمْ أَنَّهَا تَسْعَى

گفت: «شما اول بیفکنید!» در این هنگام طنابها و عصاهای آنان بر اثر سحرشان چنان به نظر می‌رسید که حرکت می‌کند!

معنی کلمات و عبارات
«حِبَال»: جمع حَبْل، طناب. ریسمان. «عِصِیّ»: جمع عَصا، چوبه دستیها. «تَسْعَی»: حرکت می‌کند. تند راه می‌رود.
نزول
نکات آیه
۱ - موسى(ع)، شروع مبارزه را به ساحران فرعون واگذار نمود و بر آغاز کار از سوى آنان تأکید کرد. «إمّا أن تلقى ... قال بل ألقوا » ۲ - موسى(ع)، برخوردار از اعتمادى قوى به وعده هاى خداوند در پیروزى بر مخالفان «قال بل ألقوا » در آیات پیشین، خداوند به موسى(ع) اطمینان داد که بر رخدادها، اِشراف کامل دارد و جاى نگرانى نیست (لاتخافا إنّنى معکما أسمع و أرى). واگذار کردن صحنه کارزار به دشمنان و به تماشا نشستن موسى(ع) حاکى از اعتماد کامل او به آن وعده است. ۳ - بیان شبهه و القاى آن، جهت آمادگى براى ابطال و رفع شبهه، مجاز است. «قال بل ألقوا فإذا » موسى(ع) مى توانست با انتخاب شروع، بساط کار ساحران را برچیده و اساساً اجازه کار را به آنان ندهد; ولى رخصت او در اِعمال سحر ساحران، بدان جهت بود تا شبهه اى را که فرعون القا کرده بود (فلنأتینّک...) ابطال کند و حقانیت خود را نشان دهد. این اجازه، نشانگر این نکته است که اجازه بیان شبهات براى پاسخ گویى به آن اشکالى ندارد; بلکه مطلوب است. ۴ - ساحران فرعون، به مجرد اجازه موسى(ع)، ابزار سِحر خود را به کار انداختند و سِحر خویش را آغاز کردند. «قال بل ألقوا فإذا » «فاء» در «فإذا» فصیحه و حاکى از جملاتى محذوف و مقدر است. حرف «إذا» نیز براى مفاجاة و نشانگرسرعت عمل ساحران است. از این رو مفاد آیه چنین است: «موسى گفت شما سحرتان را بیندازید و آنان سحر خویش را ارائه کردند که ناگهان ریسمان ها و...». ۵ - ریسمان و عصا، از وسایل کار ساحران فرعون «فإذا حبالهم و عصیّهم » حبل (مفرد «حبال») به معناى ریسمان و «عصا» (مفرد «عصىّ») به معناى چوب دستى است. ۶ - ساحران فرعون، با سِحر خود چنین وانمود کردند که ریسمان ها و عصاهاى آنان به هر طرف شتافته و حرکت مى کند. «فإذا حبالهم و عصیّهم یخیّل إلیه من سحرهم أنّها تسعى» «أنّها تسعى» نائب فاعل «یخیّل» است و فعل «یخیّل إلیه» دلالت دارد که ریسمان ها و چوب دستى ها در واقع بى حرکت بودند; نه آن که با ماده اى آغشته شده باشند که براثر تابش آفتاب، واقعاً به حرکت درآمده باشند. ۷ - سِحر ساحران فرعون، داراى تأثیر بر قواى ادراکى مردم و ایجاد خیال و تصور در آنان «یخیّل إلیه من سحرهم أنّها تسعى » «یخیّل إلیه»; یعنى، به وهم و خیال موسى(ع) چنین وانمود شد که ریسمان ها و عصاها حرکت مى کنند. ضمیر «إلیه» گرچه به موسى(ع) بازمى گردد; ولى روشن است که همه مردم حاضر در آن صحنه نیز چنین احساسى داشتند. ۸ - سِحر، داراى تأثیر و نفوذ بر قواى ادراکى و قوه مخیله «یخیّل إلیه من سحرهم » ۹ - ساحران فرعون، پیش از حضور در صحنه مقابله با موسى(ع)، ریسمان ها وعصاهاى فراوانى را تدارک دیده بودند. «فإذا حبالهم و عصیّهم » ۱۰ - سِحر، حقیقت اشیا را تغییر نمى دهد. «یخیّل إلیه من سحرهم أنّها تسعى » ۱۱ - دیدگان و قوه خیال موسى(ع) نیز، تحت تأثیر سِحر ساحران فرعون قرار گرفت. «یخیّل إلیه من سحرهم أنّها تسعى » ۱۲ - امکان تأثیر سِحر بر قوه خیال و وهم پیامبران الهى «یخیّل إلیه من سحرهم » ترسیم چیزى در دیدگان انسان، برخلاف شکل واقعى آن (مانند شکسته وانمود شدن چوبى که در آب موج دار قرار دارد) مانع شناخت حقیقت آن چیز نیست; تا نقصى براى درک و فهم انسان به شمار آید و با نبوت ناسازگار باشد.
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۳)
  • ارامش دادن خدا به موسی(علیه السلام) هنگام مبارزه با جادوگران فرعون+۳ آیه
  • ساحران فرعون، اقدامکننده نخست در مبارزه با موسی(علیه السلام)+۱ آیه
  • حرکت ابزار جادویی (ریسمان و عصا) ساحران فرعونی مانند حرکت جاندار در تخیّل بینندگان
  • حرکت ریسمانها و عصاهای ساحران فرعونی، همانند حرکت شتابان پدیدههای جاندار در دیدگاه (خیال) بینندگان
  • دلداری خداوند به موسی(علیه السلام)، با اگاه ساختن وی از پیروزی وی در میدان مبارزه با ساحران فرعونی+۳ آیه
  • ریسمان و عصا، از وسایل کار ساحران فرعون+۱ آیه
  • تصوّر حرکت با شتاب ریسمانها و عصاهای ساحران فرعون، به کمک جادو
  • ابطال سحر ساحران به وسیله عصا، به دست موسی(علیه السلام)+۶ آیه
  • تاثیر سحر، بر قوای ادراکی و خیال انسان
  • سِحر جادوگران فرعون، امری واهی و دروغین و فاقد حقیقت+۵ آیه
  • سِحر و جادوگری، نوعی تصرف در چشم و قوه مخیّله افراد+۱ آیه
  • فرمان خداوند به موسی(علیه السلام)، به افکندن عصای خویش برای خنثی کردن سحر ساحران+۵ آیه
  • درخواست موسی(علیه السلام) از ساحران، برای شروع مبارزه+۶ آیه
  • احساس نگرانی در دل موسی(علیه السلام)، پس از مشاهده سحر ساحران فرعون+۱ آیه
  • اطمینان موسی(علیه السلام) به موفقیّت قطعی خود در میدان مبارزه با ساحران، از جانب خداوند+۲ آیه
  • ساحران فرعون، مطمین به غلبه سحرشان بر معجزه موسی(علیه السلام)+۶ آیه
  • سحر، ناپایدار در برابر معجزه+۶ آیه
  • شناخت جادوگران فرعون، عامل ایمان انان+۹ آیه
  • امکان تصرف و خطا در شناخت حسّی+۱ آیه
  • تخیّل موسی(علیه السلام) از حرکت و شناخت چوب و ریسمانهای ساحران، به رغم سکون انان+۱ آیه
  • تاثیرپذیری شناخت سطحی و تخیّلی انسان، از سحر جادوگران+۱ آیه
  • عصا، از وسایل کار و سحر جادوگران فرعون
  • وانمود کردن حرکت ریسمانها و عصاها به وسیله سحر، از سوی جادوگران فرعون
  • افکنده شدن عصا بر زمین، به دست موسی(علیه السلام)، بعد از ارایه جادو به وسیله جادوگران+۶ آیه
  • پیروزی حق و سخن بر حق موسی(علیه السلام)بر دستاورد جادوگران، فلسفه تبدیل عصای موسی(علیه السلام) به اژدها+۳ آیه
  • فرمان خداوند به موسی(علیه السلام)، مبنی بر انداختن عصایش، در صحنه مبارزه با ساحران+۵ آیه
  • عصای معجزه اسای موسی، مایه ابطال سحر ساحران فرعون+۵ آیه
  • پیروزی معجزه بر سحر، در مبارزه موسی علیه السلام با ساحران فرعون+۱۵ آیه
  • دلداری خدا به موسی علیه السلام با اگاه ساختن وی از پیروزی وی در میدان مبارزه با ساحران فرعونی+۲ آیه
  • اغاز موسی علیه السلام یا ساحران فرعون، در انداختن عصا یا طنابهای سحر، پرسش جادوگران از ان حضرت+۳ آیه
  • همراهی اشراف با فرعون، در مقابله با موسی علیه السلام
  • ایجاد ترس در نفس موسی علیه السلام پس از مشاهده سحر ساحران+۱ آیه
  • احساس ترس موسی علیه السلام در نفس خویش، از غلبه احتمالی جاهلان و حکومتهای گمراه+۱ آیه
واژه‌ها