سوره طه، آیه ۷۱ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶
قَالَ آمَنْتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ الَّذِي عَلَّمَكُمُ السِّحْرَ فَلَأُقَطِّعَنَ أَيْدِيَكُمْ وَ أَرْجُلَكُمْ مِنْ خِلاَفٍ وَ لَأُصَلِّبَنَّكُمْ فِي جُذُوعِ النَّخْلِ وَ لَتَعْلَمُنَ أَيُّنَا أَشَدُّ عَذَاباً وَ أَبْقَى
(فرعون) گفت: «آیا پیش از آنکه به شما اذن دهم به او ایمان آوردید؟! مسلّماً او بزرگ شماست که به شما سحر آموخته است! به یقین دستها و پاهایتان را بطور مخالف قطع میکنم؛ و شما را از تنههای نخل به دار میآویزم؛ و خواهید دانست مجازات کدام یک از ما دردناکتر و پایدارتر است!»
معنی کلمات و عبارات
«آذَنَ»: اجازه دهم. «کَبِیر»: رئیس. بزرگ. «مِنْ خِلافٍ»: عکس یکدیگر. از دو قسمت مختلف، مثل پای راست و دست چپ، و پای چپ و دست راست. «لأُصَلِّبَنَّ»: قطعاً به دار میآویزم. «فِی»: به معنی (علی) یعنی بالا و فراز است. «جُذُوع»: جمع جِذْع، ساقه و تنه. شاخه (نگا: مریم / و ).
نزول
سال ۶ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - ساحران به خاطر ایمان به موسى(ع)، مورد توبیخ و بازخواست فرعون قرار گرفتند. «قالوا ءامنّا ... قال ءامنتم له قبل أن ءاذن لکم »
«آمنتم» چه جمله خبرى باشد و چه استفهامى (به تقدیر همزه)، مراد از آن توبیخ است و ضمیر «له» به قرینه حرف لام - که براى ربط «آمن» به غیر خداوند به کار مى رود - و به تناسب ضمیر «إنّه» در «إنّه لکبیرکم» به موسى(ع) برمى گردد.
۲ - ساحران فرعون، موسى و هارون(ع) را پیامبر خدا دانسته و به آنان ایمان آوردند. «ءامنتم له »
تعبیر ساحران در آیه قبل، «آمنّا بربّ هارون و موسى» بود; ولى فرعون در توبیخ خود، آنان را مؤمن به موسى(ع) معرفى کرد. گفتنى است که این نکته گویاى تلازم ایمان به «ربّ موسى و هارون» با ایمان به رسالت آن دو در دعوت به ربوبیت خداوند است.
۳ - فرعون، انتخاب دین و تغییر مسلک مردم را، مشروط به اجازه خویش مى دانست. «ءامنتم له قبل أن ءاذن لکم »
۴ - ایمان به موسى(ع) در حکومت فرعون، کارى غیر قانونى و ممنوع بوده است. «ءامنتم له قبل أن ءاذن لکم »
نیاز به اذن فرعون در ایمان به موسى(ع)، نشان از ممنوعیت و غیرقانونى بودن ایمان به آن حضرت در آن عصر دارد.
۵ - وجود خفقان فکرى و سلب شدن آزادى عقیده در نظام حکومت فرعونى «ءامنتم له قبل أن ءاذن لکم »
نیاز داشتن «اعتقاد» به اجازه فرعون، نشان از استبداد و خفقان کامل فکرى در حکومت فرعون دارد.
۶ - فرعون، حاکمى مستبد، مغرور و متکبر بود. «قبل أن ءاذن لکم »
۷ - فرعون، موسى(ع) را برترین ساحر و معجزه او را سِحرى فراتر از آنچه به دیگران آموخته بود، قلمداد کرد. «إنّه لکبیرکم الذى علّمکم السحر »
۸ - فرعون، موسى(ع) را به استادى ساحران و سر رشته دارى امور آنان متهم کرد. «ءامنتم له ... إنّه لکبیرکم الذى علّمکم السحر »
۹ - فراگرفتن سِحر از موسى(ع) و هم دستى با او در توطئه علیه فرعون، از اتهامات فرعون به ساحران مؤمن بود. «إنّه لکبیرکم الذى علّمکم السحر »
۱۰ - فرعون، شکست ساحران از موسى(ع) را، امرى تصنّعى و براثر تبانى قبلى با موسى(ع) دانست و آنان را به سهل انگارى عمدى متهم ساخت. «إنّه لکبیرکم الذى علّمکم السحر »
۱۱ - در دیدگاه فرعون، ساحران پیش از حضور در میدان مبارزه، به موسى(ع) ایمان داشتند و ایمان آنان در صحنه مبارزه، ایمانى صورى و برنامه ریزى شده بود. «ءامنتم له قبل أن ءاذن لکم إنّه لکبیرکم الذى علّمکم السحر »
۱۲ - سِحر، از علوم قابل تعلیم و یادگیرى است. «علّمکم السحر »
۱۳ - قطع یک دست و یک پا در جهت مخالف یکدیگر و دار زدن بر تنه درختان خرما، از جمله مجازات هاى تعیین شده براى ساحران مؤمن از سوى فرعون بود. «فلأقطّعنّ أیدیکم و أرجلکم من خلف و لأصلّبنّکم »
«جذع» (مفرد «جذوع») به معناى ساق درخت است و حرف «فى» نشانه آن است که فرعون در تهدید خود، مکان همیشگى ساحران را پس از قطع دست و پایشان، چوبه هاى دار در نظر گرفته بود. این مطلب کنایه از آن دارد که بدن آنان هرگز از دار پایین آورده نخواهد شد.
۱۴ - بریدن دست و پاى مجرمان و بستن آنان به چوبه هاى دار، از جمله سخت ترین مجازات ها در زمان فرعون بود. «فلأقطّعنّ ... و لأصلّبنّکم فى جذوع النخل »
۱۵ - تصمیم فرعون بر شکنجه و به صلیب کشیدن ساحران مؤمن و نظارت مستقیم خود بر اجراى آن، تصمیمى قاطع و مستبدانه بود. «لأقطّعنّ ... لأصلّبنّکم ... لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا و أبقى »
فرعون در واکنش هاى قبلى خود در برابر موسى(ع) با اطرافیان خویش به مشورت مى نشست; ولى در مجازات ساحران، تصمیم مستبدانه و شخصى خود را با سوگند بر اجراى آن اعلام کرد و با لام قسم و نون تأکید ثقیله و فعل هایى از باب تفعیل، قاطعیت خود را در این تصمیم ابراز کرد. گفتنى که فعل هاى «لأقطّعنّ» و «لأصلبنّ» که از باب تفعیل اند، با ثلاثى مجرد در معنا یکسان بوده و تفاوتى جز تأکید افزون تر ندارند.
۱۶ - مرکز حکومت فرعون، منطقه اى گرمسیر و داراى درختان نخل بود. «و لأصلّبنّکم فى جذوع النخل »
۱۷ - فرعون، عذاب و شکنجه از ناحیه خود را، شدیدتر از عذاب موعود موسى(ع) اعلام کرد. «و لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا »
موسى(ع) در آغاز صحنه مبارزه گفته بود: «ویلکم... فیسحتکم بعذاب». فرعون نیز در برابر آن سخن، چنین وعده داد که عذاب او شدیدتر از عذابى است که موسى(ع) وعده داده است.
۱۸ - فرعون، دوران مجازات ساحران مؤمن (قطع دست و پا و بستن به چوبه دار) را در مقایسه با مدت عذاب هاى موعود موسى(ع)، طولانى تر و پایدارتر اعلام کرد. «و لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا و أبقى »
«عذاباً» تمیز براى «أشدّ» و قرینه بر تمیز محذوف «أبقى» است; یعنى، «و أبقى عذاباً».
۱۹ - فرعون، مصمم بر نابود ساختن و از بین بردن موسى(ع) و پیروان او، و پایدار نشان دادن حکومت خود «و لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا و أبقى »
وعده عذاب و قتل مؤمنان و نیز ادعاى باقى تر بودن (أبقى) از سوى فرعون، بیانگر این نکته است که وى به نابود کردن مؤمنان مصمم شده بود. گفتنى است در این برداشت، تمیز «عذاباً» به کلمه «أشدّ» اختصاص یافته و کلمه «أبقى» خالى از تمیز، لحاظ شده است.
۲۰ - فرعون، درک سنگین تربودن شکنجه هایش از عذاب موعود موسى(ع) را، تنها در صورت چشیدن آن امکان پذیر دانست. «و لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا »
۲۱ - پایه هاى حکومت فرعون پس از ماجراى ساحران و ایمان آنان به موسى(ع)، بسیار متزلزل شد. «و لتعلمنّ أیّنا أشدّ عذابًا و أبقى »
تفاوت برخوردهاى اولیه فرعون با برخوردهاى پس از ایمان ساحران، نشان از تزلزل حکومت فرعون و احساس خطر شدید او از ناحیه موسى(ع) و مؤمنان به او دارد.
۲۲ - شکنجه، کشتار، تهدید و ارعاب، از آخرین حربه هاى فرعون براى جلوگیرى از نهضت موسى(ع) و بقاى حکومت خویش «فلأقطّعنّ ... لأصلّبنّکم ... و لتعلمنّ»
۲۳ - اتهام، توجیهى براى خشونت و کیفرهاى ظالمانه، در رژیم فرعون «ءامنتم ... إنّه لکبیرکم ... فلأقطّعنّ ... أشدّ عذابًا و أبقى »
۲۴ - موسى و هارون(ع)، مصون از گزند فرعون و بیرون از سلطه فرعونیان «إنّه لکبیرکم ... فلأقطّعنّ أیدیکم ... أشدّ عذابًا و أبقى »
تهدید ساحران به شکنجه و دار، به دلیل گرایش به موسى و هارون(ع) و سکوت از مجازات آن دو، نشانه میسر نبودن آن براى فرعون است.
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۹–۷۹ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷۱ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷۱ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷۱ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷۱ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷۱ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۷–۷۶ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷۱
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اذن فرعونتثبیت حکومت فرعونتصلیب جادوگران فرعونتوطئه های فرعوندشمنان مؤمنان به موسیزمینه انحطاط حکومت فرعونسختی شکنجه های فرعونشکنجه جادوگران فرعونعوامل خفقانقطع دست جادوگران فرعونقطع پای جادوگران فرعونمؤمنان به موسمدت شکنجه های فرعونمصونیت از فرعونمصونیت موسیمصونیت هارونممانعت از آزادی عقیدهموقعیت جوی مرکز حکومت فرعوننخلستان در مرکز حکومت فرعوننظام حکومت فرعونینظام کیفری فرعونگرمسیری مرکز حکومت فرعونتعلم جادوتعلیم جادوسرزنش جادوگران فرعونکیفرهای فرعونآثار ایمان جادوگران فرعونتهمت تبانی به جادوگران فرعونسختی عذابهای خداسرزنشهای فرعوننظام حکومتی فرعونایمان به هارونکیفر جادوگران فرعونتهمت به جادوگران فرعونشکست جادوگران فرعونروش مبارزه با موسیشکنجه های فرعونروش مبارزه فرعوندشمنان موسیصفات فرعوننبوت هارونایمان به موسیتکبر فرعوندشمنی فرعونتهدیدهای فرعونکیفر مجرماننقش موسیویژگیهای حکومت فرعوناستبداد فرعونظلم فرعونایمان جادوگران فرعونبینش فرعونتهمت جادوگری به موسیتهمتهای فرعونقصه هاروننبوت موسیقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۹۸)
- سلب ازادی دینی از جادوگران از سوی حکومت فرعون+۷ آیه
- سلب ازادی دینی از جادوگران به وسیله فرعونیان+۷ آیه
- استبداد فرعون، زمینهساز محروم ساختن مردم از انتخاب دین+۱۲ آیه
- دشمنی فرعون با ایات خدا+۳ آیه
- ایمان اوردن جادوگران به موسی(علیه السلام) بدون اجازه فرعون، سبب تهدید شدنشان از سوی فرعون+۲ آیه
- براشفتگی فرعون از ایمان اوردن جادوگرانش به موسی(علیه السلام)بدون اجازه او+۲ آیه
- استفاده فرعون از تهدید و ارعاب برای بازگرداندن جادوگران از ایمان به موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۶ آیه
- استبداد فرعون، عامل تهدید به شکنجه دیگران+۴ آیه
- استبداد فرعون عامل تهدید وی به قتل مؤمنان ساحر+۴ آیه
- فرعون، حاکمی مستبدّ و خودکامه+۶ آیه
- استبداد فرعون، عامل سلب ازادی مردم در انتخاب دین+۴ آیه
- استبداد فرعون، عامل شکنجه و قتل و تهدید دیگران+۵ آیه
- استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)بهرغم خشم و تهدید فرعون+۸ آیه
- تهدید شدن جادوگران ایماناورنده به موسی(علیه السلام)، به اعدام و به دار اویخته شدن از سوی فرعون+۴ آیه
- به دار اویختن، از روشهای اعدام+۴ آیه
- تهدید شدن ساحران ایماناورنده به موسی(علیه السلام)به اعدام از سوی فرعون+۳ آیه
- متّهم شدن موسی(علیه السلام) به جادوگری از سوی فرعون+۵ آیه
- ایمان ساحران فرعون عامل ثباتقدم و پایداری انان در مقابل تهدیدهای او+۱۱ آیه
- قطع دست و پا از جهت مخالف، یکی از کیفرهای تعیین شده فرعون برای ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام)+۳ آیه
- امید به ثواب الهی، اسانکننده مشکلات+۸ آیه
- ترور شخصیّت موسی(علیه السلام) با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۵ آیه
- تصلیب و به دار اویختن، از تهدیدهای فرعون، علیه ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام)+۴ آیه
- تعلیم سحر از سوی موسی(علیه السلام) به ساحران، اتهامی از سوی فرعون+۴ آیه
- فرعون، مردی مغرور و متکبّر+۱ آیه
- تاکید جادوگران مؤمن بر ایمان خود، در برابر تهدیدهای سخت فرعون+۴ آیه
- تهدید جادوگران، به اعدام و قطع دست و پا پس از ایمان، از سوی فرعون+۷ آیه
- وجوب استقامت در دین+۸ آیه
- لزوم استقامت بر ایمان+۸ آیه
- حرمت افترا به موسی(علیه السلام)+۵ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومت استبدادی+۶ آیه
- ایمان جادوگران فرعون به خدای جهانیان+۷ آیه
- تهدید فرعون، مبنی بر به دار کشیدن ساحران مؤمن، بر تنه درختان خرما
- تهدید فرعون، مبنی بر به دار کشیدن ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام)، بر تنه درختان خرما+۱ آیه
- تهدید فرعون، به برخورد خشونت امیز با ساحران ایمان اورنده به پروردگار جهانیان+۵ آیه
- استکبار فرعون، زمینه ساز خشونت وی با ایمان اورندگان به خداوند+۳ آیه
- تهدید شدن جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)، به قطع دست و پا در جهت مخالف، از جانب فرعون+۵ آیه
- محدودیّت قدرت حاکمان و رهبران مستبد به دنیا+۱ آیه
- استبداد فرعون، مانع انتخاب ازادانه دین، از سوی مردم+۱۱ آیه
- انتخاب دین موسی(علیه السلام) از سوی ساحران، به رغم میل فرعون+۱۳ آیه
- ساحران، متّهم به یادگیری سحر از موسی(علیه السلام)، از طرف فرعون+۱ آیه
- اظهار پایداری در راه ایمان به خدا و موسی(علیه السلام)، عکس العمل ساحران، در برابر تهدید فرعون+۱۷ آیه
- ایمان ساحران، دستاویز تهدید فرعون به مجازات انان+۷ آیه
- گرایش ساحران به موسی(علیه السلام)، موجب براشفتگی و خشم فرعون+۷ آیه
- تاکید ساحران فرعون بر ایمان خویش، در برابر تهدیدهای وی+۱۷ آیه
- امادگی ساحران برای تحمّل هرگونه شکنجه و کشتار فرعون، پس از ایمان انان+۷ آیه
- تصمیم قطعی فرعون، به مجازات شدید ساحران، پس از ایمان به موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- تهدید فرعون به ساحران، پس از ایمان اوردن شان به موسی(علیه السلام)، مبنی بر مصلوب کردن و اعدام انان+۵ آیه
- تهدید ساحران به مجازات قطع یک دست و یک پا در جهت خلاف یکدیگر، از ناحیه فرعون+۵ آیه
- سلب ازادی دینی از ساحران، به وسیله فرعون+۸ آیه
- ادّعای فرعون به شدیدتر بودن عذاب و شکنجه وی، از عذاب موعود موسی(علیه السلام)+۱ آیه
- سؤال توبیخی فرعون از ساحران خود، در مورد ایمان به موسی(علیه السلام)قبل از اجازه گرفتن از وی+۲ آیه
- سؤال توبیخی فرعون از ساحران خود، در مورد ایمان به موسی(علیه السلام) قبل از اجازه گرفتن از وی+۷ آیه
- شجاعت و شهامت جادوگرانِ گرویده به موسی(علیه السلام)، در برابر تهدیدات فرعون+۱۳ آیه
- عقیده و ایمان به معاد و بازگشت به خدا، عامل شهامت در برابر دشمنان+۶ آیه
- بریدن دست و پا، از جهت خلاف یکدیگر، نوعی شکنجه در زمان فرعون+۴ آیه
- (به صلیب کشیدن) بستن بر چوبه های دار، پس از قطع دست و پا، نوعی شکنجه در مصر باستان+۵ آیه
- تهدید ساحران مؤمن و پیرو موسی به شکنجه سخت، به فرمان فرعون+۸ آیه
- استمرار شکنجه مخالفان، در دوران فرعون+۵ آیه
- شکنجه ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام)، به دستور فرعون+۷ آیه
- امادگی ساحران مؤمن، برای تحمّل هرگونه شکنجه و ازار، از ناحیه فرعون+۸ آیه
- ارایه معجزه، راهی برای شناخت حق+۱۳ آیه
- هراس نداشتن و استقبال ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام) از کشته شدن در راه خدا+۱۲ آیه
- ایمان و اعتقاد به خداوند، زمینه ساز شهادت+۱۴ آیه
- شهادت جادوگران فرعون، از سوی او، به دلیل ایمان به خدا+۱۴ آیه
- علم، باعث استواری و تزلزل ناپذیری ایمان+۱۱ آیه
- خودخواهی و غرور فرعون به قدرت خود+۵ آیه
- خشم فرعون، از ایمان اوردن ساحران به خدا و موسی(علیه السلام)+۱۱ آیه
- براشفتگی فرعون، از ایمان اوردن جادوگرانش به موسی(علیه السلام)، بدون اجازه او+۳ آیه
- ایمان اوردن ساحران به موسی(علیه السلام)، بدون اجازه فرعون، موجب تهدید انان+۹ آیه
- اعدام و به دار اویخته شدن جادوگران فرعونی، از سوی فرعون+۶ آیه
- متّهم شدن موسی(علیه السلام) به جادوگری از ناحیه فرعون+۵ آیه
- افترای فرعون، با سحر پنداشتن معجزات موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- تهمت فرعون به جادوگران خود، مبنی بر تعلّم سحر از موسی(علیه السلام)و همدست بودن با او+۳ آیه
- استفاده فرعون از تهدید و ارعاب، برای باز گرداندن جادوگران از ایمان به موسی(علیه السلام)+۸ آیه
- تهدید شدن جادوگران ایمان اورنده به موسی(علیه السلام)، به اعدام و به دار اویخته شدن به دست فرعون+۱۰ آیه
- استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)، به رغم خشم و تهدید فرعون+۱۳ آیه
- برخورداری فرعون، از سلطنت مطلقه و حکومتی استبدادی+۶ آیه
- سلب ازادی دینی از جادوگران، از سوی حکومت فرعون+۱۲ آیه
- رفتار خشونت امیز فرعون، با ساحران خویش، پس از ایمان انان به موسی(علیه السلام)+۶ آیه
- خشم فرعون از ایمان ساحران، به خدا و موسی(علیه السلام)+۲ آیه
- ایمان جادوگران به ایات الهی، انگیزه فرعون بر انتقام و شکنجه انان+۸ آیه
- متّهم نمودن موسی(علیه السلام) به سحر و جادو از سوی فرعون، به انگیزه ترور شخصیّت ان حضرت+۵ آیه
- قضاوت و حکم فرعون به قطع دست و پای جادوگران خود+۷ آیه
- گفتگوی فرعون با ساحران، درباره ایمان انان به موسی(علیه السلام) و تهدید انان به اعدام+۷ آیه
- استبداد فرعون، عامل تهدید به قتل مؤمنان از سوی وی+۳ آیه
- استبداد فرعون، عامل قتل ساحران مؤمن+۳ آیه
- قطع یک دست و یک پا در جهت خلاف یکدیگر و به شاخه های نخل اویخته شدن، از کیفرهای تعیین شده فرعون برای ساحران مؤمن+۱۰ آیه
- تهدید به تصلیب و به دار اویختن ساحران مؤمن در مصر، از سوی فرعون+۴ آیه
- رواج سحر و جادوگری در سرزمین مصر، در عصر فرعون+۷ آیه
- سرزنش فرعون از ساحران، پس از ایمان انان+۷ آیه
- تعلیم سحر به جادوگران، از افتراهای فرعون به موسی علیه السلام+۴ آیه
- جادوگران فرعونی، از مؤمنان به موسی علیه السلام+۸ آیه
- ترور شخصیّت موسی علیه السلام با نسبت ناروای جادوگری از سوی فرعونیان به وی+۶ آیه
- اعدام جادوگران مؤمن به موسی، از جانب فرعون+۴ آیه
- شکنجه ساحران مؤمن به موسی علیه السلام با دستور فرعون+۷ آیه
- ساحران فرعون، از زمره مؤمنان+۸ آیه
- وجوب استقامت مؤمنان بر ایمان خود+۸ آیه