آیه ۷۲ سوره طه

سوره طه، آیه ۷۲ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۶

قَالُوا لَنْ نُؤْثِرَكَ عَلَى مَا جَاءَنَا مِنَ الْبَيِّنَاتِ وَ الَّذِي فَطَرَنَا فَاقْضِ مَا أَنْتَ قَاضٍ إِنَّمَا تَقْضِي هٰذِهِ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا

گفتند: «سوگند به آن کسی که ما را آفریده، هرگز تو را بر دلایل روشنی که برای ما آمده، مقدّم نخواهیم داشت! هر حکمی می‌خواهی بکن؛ تو تنها در این زندگی دنیا می‌توانی حکم کنی!

معنی کلمات و عبارات
«لَن نُّؤْثِرَکَ»: هرگز تو را ترجیح نمی‌دهیم و برنمی‌گزینیم. «الْبَیِّنَاتِ»: معجزات. دلائل. «وَالَّذِی فَطَرَنا»: و بر خدائی که ما را آفریده است. حرف (وَ) می‌تواند حرف عطف و (ألّذی) عطف بر (ما) باشد، و یا این که واو حرف جرّ و برای قسم باشد. «إِقْضِ»: حکم کن، فرمان بده. «قَاضٍ»: حکم‌کننده. فرمان دهنده. عائد آن محذوف است. «هذِهِ الْحَیَاةَ»: مفعول فیه است.
نزول
نکات آیه
۱ - بازگشت ساحران مؤمن به کفر (ارتداد) و پیروى از آیین فرعونیان، از هدف هاى تهدید فرعون در مورد آنان «لأقطّعنّ ... قالوا لن نؤثرک » پاسخ ساحران مؤمن به فرعون (لن نؤثرک)، حکایت از آن دارد که تهدیدات فرعون، براى بازگرداندن ساحران از راه ایمان بوده است. ۲ - ساحران مؤمن، برترى دادن فرعون بر خداوند و بهادادن به تهدیدات او در برابر دلایل روشن موسى(ع) را، به کلى منتف دانسته و ثبات و استحکام ایمان خود را نشان دادند. «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » ۳ - ساحران مؤمن مصر، تحت تأثیر آیات و بینات الهى، قرار گرفتند و خدا را بر فرعون ترجیح دادند. «لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » « » ۴ - بینات (دلایل روشن) موسى(ع)، برهان هایى واضح بر حقانیت او و باطل بودن ادعاهاى فرعون «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت » ۵ - تبدیل عصا به موجودى که ابزار سِحر ساحران را بلعید و به حالت اولیه برگشت، حاوى نشانه هاى متعددى بر رسالت موسى(ع) «ما جاءنا من البیّنت » از این که ساحران، از مشاهدات خود با تعبیر «بیّنات» (جمع «بیّنة») یاد کردند، به دست مى آید که آنچه دیدند، معجزات متعددى در ضمن یک معجزه بود. ۶ - فرعون، هیچ دلیل روشن بر ادعاهاى خود نداشت. «قالوا لن نؤثرک على ما جاءنا من البیّنت » ساحران مؤمن، علت رهاکردن فرعون و بازگشت نکردن به او را، دستیابى خود به بینات و دلایل روشن بر حقانیت موسى(ع) دانستند. در این تعلیل، ساحران مؤمن، به طور تلویحى، فرعون را فاقد دلیل و حجت دانسته اند. ۷ - ساحران مؤمن، معتقد به رسالت موسى(ع) از جانب خالق آنان «على ما جاءنا من البیّنت والذى فطرنا » ۸ - خداوند، آفریننده و خالق انسان ها است. «الذى فطرنا » «فَطر» از ماده «فطرة» به معناى ابتدا و اختراع است و «فطر اللّه الخلق»; یعنى آنها را آفرید و آغاز کرد (لسان العرب). ۹ - توصیف مخلوقى ناتوان به ربوبیت، در برابر خداوند خالق انسان، کارى ناروا و فاقد دلیل و برهان است. «لن نؤثرک ... والذى فطرنا » عبارت «والذى فطرنا» عطف بر «ما جائنا» است; یعنى، «لن نؤثرک على الذى فطرنا» (ما تو را [اى فرعون که مخلوقى بیش نیستى] بر خدایى که ما را آفریده است بر نمى گزینیم). این جمله، حاوى استدلالى متقن است; یعنى، چون خدا آفریدگار است و نیز ربوبیت خود را با بینات به ما ابلاغ نموده است، انتخاب غیر او براى ربوبیت سزاوار نیست. ۱۰ - توحید در خالقیت، دلیل و برهان توحید در ربوبیت است. «لن نؤثرک ... والذى فطرنا » ۱۱ - ساحران مؤمن، آمادگى خود را براى تحمّل هرگونه شکنجه و کشتار در جهت حفظ ایمان خویش اعلام کردند. «لن نؤثرک ... فاقض ما أنت قاض » «قضا» به معناى حکم کردن و داورى است. جمله «فاقض...» از زبان ساحران مؤمن و خطاب به فرعون است; یعنى، هر حکمى را که مى توانى و قضاوت آن از تو ساخته است، صادر کن. ما آماده پذیرش هر نوع شکنجه و عذاب در راه ایمان خود هستیم. ۱۲ - تحقیر دنیا و حاکمیت موقت فرعون در آن، از سوى ساحران مؤمن «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » فعل «تقضى» خطاب به فرعون و «هذه الحیاة» مفعول فیه آن است; یعنى، «إنّما تقضى مدة هذه الحیاة الدنیا» (دایره حکم رانى تو، همین زندگى دنیایى است و فراتر از آن در دسترس تو نیست). ۱۳ - دل بستن به زندگى گذراى دنیوى و مغرور شدن به آن، کارى ناروا است. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » ۱۴ - ساحران مؤمن با تحقیر قدرت فرعون، به او اعلام کردند که بالاترین شکنجه هاى او، تنها به زندگانى دنیایى آنان خاتمه مى دهد و به آخرتشان آسیبى نخواهد رسانید. «فاقض ما أنت قاض إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » چنانچه «هذه الحیاة» مفعولٌ به براى «تقضى» باشد، مراد از «قضا»، منقضى ساختن خواهد بود. اهل لغت مى گویند: تمام معانى «قضا» به انقطاع یافتن و تمام شدن بازگشت دارد (لسان العرب). بنابراین مفاد آیه چنین مى شود: اى فرعون! با حکم خود به هرچه مى توانى فیصله بده و آن را تمام کن; زیرا تو فقط این زندگانى دنیا را خاتمه مى دهى. ۱۵ - قدرت و حاکمیت دشمنان پیامبران و مؤمنان، موقت و محدود به زندگى دنیایى است. «إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا » ۱۶ - ساحران مؤمن با وجود تهدیدات فرعون، در صدد نصیحت و ارشاد و هدایت وى بودند. «ما جاءنا من البیّنت و الذى فطرنا فاقض ما أنت قاض إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا» اشاره ساحران به بینات موسى(ع) و خالقیت خداوند و محدودیت قدرت فرعون، پس از موضع گیرى خصمانه او، مى تواند به منظور رام ساختن و پند و اندرز دادن به او باشد. ۱۷ - ساحران مؤمن به موسى(ع)، داراى ایمان و اعتقاد محکم به آخرت بودند. «فاقض ... إنّما تقضى هذه الحیوة الدنیا »
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۴)
  • استبداد فرعون، زمینهساز محروم ساختن مردم از انتخاب دین+۱۲ آیه
  • ایمان جادوگران فرعون به ایات(معجزات) عرضهشده از سوی موسی(علیه السلام)+۶ آیه
  • دشمنی فرعون با ایات خدا+۳ آیه
  • تاثیر اتمام حجّت موسی(علیه السلام) بر جادوگران فرعونی+۲ آیه
  • جلوگیری از ازادی و انتخاب دین حق، برخاسته از روحیّه استبدادی+۵ آیه
  • فرعون، حاکمی مستبدّ و خودکامه+۵ آیه
  • استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)بهرغم خشم و تهدید فرعون+۸ آیه
  • امید به ثواب الهی، اسانکننده مشکلات+۸ آیه
  • تاکید جادوگران مؤمن بر ایمان خود، در برابر تهدیدهای سخت فرعون+۴ آیه
  • وجوب استقامت در دین+۸ آیه
  • لزوم استقامت بر ایمان+۸ آیه
  • امرزشگری خداوند، عامل ترجیح او بر فرعون، از دیدگاه ساحران+۱ آیه
  • محدودیّت حاکمیّت فرعون بر دنیا، در نگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • قدرت و حاکمیّت فرعون، موقّت و محدود به حیات دنیا
  • محدودیّت قدرت حاکمان و رهبران مستبد به دنیا+۱ آیه
  • محدودیّت شکنجه ها و عذابهای دنیایی، از ناحیه فرعون، در نگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • انتخاب دین موسی(علیه السلام) از سوی ساحران، به رغم میل فرعون+۱۲ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • اظهار پایداری در راه ایمان به خدا و موسی(علیه السلام)، عکس العمل ساحران، در برابر تهدید فرعون+۱۵ آیه
  • امید ساحران، به امرزش گناهان شان از ناحیه پروردگار+۴ آیه
  • هراس از جهنّم و عذاب طاقت فرسای ان، مایه تحکیم ایمان ساحران فرعون+۳ آیه
  • تاکید ساحران فرعون بر ایمان خویش، در برابر تهدیدهای وی+۱۶ آیه
  • ایمان و اعتقاد محکم به معاد، در نهاد ساحران فرعون+۱۵ آیه
  • امادگی ساحران برای تحمّل هرگونه شکنجه و کشتار فرعون، پس از ایمان انان+۷ آیه
  • اکراه ساحران به تعلیم سحر، از سوی فرعون+۱ آیه
  • حقارت و ناپایداری دنیا، از دیدگاه ساحران مؤمن+۱ آیه
  • شجاعت و شهامت جادوگرانِ گرویده به موسی(علیه السلام)، در برابر تهدیدات فرعون+۱۳ آیه
  • عقیده و ایمان به معاد و بازگشت به خدا، عامل شهامت در برابر دشمنان+۷ آیه
  • امادگی ساحران مؤمن، برای تحمّل هرگونه شکنجه و ازار، از ناحیه فرعون+۸ آیه
  • ارایه معجزه، راهی برای شناخت حق+۱۲ آیه
  • هراس نداشتن و استقبال ساحران مؤمن به موسی(علیه السلام) از کشته شدن در راه خدا+۱۲ آیه
  • ایمان و اعتقاد به خداوند، زمینه ساز شهادت+۱۴ آیه
  • شهادت جادوگران فرعون، از سوی او، به دلیل ایمان به خدا+۱۴ آیه
  • علم، باعث استواری و تزلزل ناپذیری ایمان+۱۰ آیه
  • استقامت جادوگران مؤمن به موسی(علیه السلام)، به رغم خشم و تهدید فرعون+۱۳ آیه
  • سلب ازادی دینی از جادوگران، از سوی حکومت فرعون+۱۲ آیه
  • قضاوت و حکم فرعون به قطع دست و پای جادوگران خود+۷ آیه
  • گفتگوی فرعون با ساحران، درباره ایمان انان به موسی(علیه السلام) و تهدید انان به اعدام+۷ آیه
  • محدود بودن قدرت دشمنان، در مبارزه با دین و دینداران، در زندگی دنیایی
  • ایمان ساحران به معاد، سبب استقامت و نهراسیدن انان از شکنجهها و کیفرهای فرعون+۸ آیه
  • ارایهؤ معجزات هر یک از انبیای الهی، برای اثبات رسالت خویش، نشانههای خدا
  • برخورداری موسی علیه السلام از معجزات متعدد و فراوان
  • تاثیر اتمامحجّت موسی علیه السلام بر جادوگران فرعونی+۳ آیه
  • وجوب استقامت مؤمنان بر ایمان خود+۸ آیه
واژه‌ها