آیه ۹۰ سوره طه

سوره طه، آیه ۹۰ · جزء ۱۶ · صفحه ۳۱۸

وَ لَقَدْ قَالَ لَهُمْ هَارُونُ مِنْ قَبْلُ يَا قَوْمِ إِنَّمَا فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَ رَبَّكُمُ الرَّحْمٰنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي

و پیش از آن، هارون به آنها گفته بود: «ای قوم من! شما به این وسیله مورد آزمایش قرار گرفته‌اید! پروردگار شما خداوند رحمان است! پس، از من پیروی کنید، و فرمانم را اطاعت نمایید!»

معنی کلمات و عبارات
«مِن قَبْلُ»: پیش از برگشت موسی از کوه طور. «فُتِنتُم بِهِ»: بدان در فتنه و بلا افتاده‌اید. چرا که گوساله را می‌پرستید و به دوزخ می‌افتید. بدان دچار آزمایش و آزمون شده‌اید. چرا که گوساله‌ای بدین شکل و هیئت، برای امتحان ایمان شما است.
نزول
نکات آیه
۱ - انحراف و گوساله پرستى بنى اسرائیل در زمان غیبت موسى(ع)، على رغم هشدارهاى هارون(ع) صورت گرفته بود. «و لقد قال لهم هرون من قبل » «من قبل»; یعنى، پیش از بازگشت موسى(ع) از میقات. ۲ - گوساله سامرى، وسیله فتنه و آزمون بنى اسرائیل بود. «إنّما فتنتم به» ۳ - فتنه و امتحان بودن گوساله زرین سامرى، از جمله هشدارهایى که هارون به بنى اسرائیل داده بود. «و لقد قال لهم هرون ... إنّما فتنتم به » ۴ - هارون، پایدارى بر توحید و ایمان به ربوبیت خداوند را، شرط پیروزى در آزمون الهى خواند. «إنّما فتنتم به و إنّ ربّکم الرحمن » ۵ - هارون، با یادآورى رحمت گسترده خداوند به بنى اسرائیل، باز بودن راه بازگشت از شرک و ارتداد را به آنان یادآورى کرد. «إنّما فتنتم به و إنّ ربّکم الرحمن » توصیف خداوند در کلام هارون(ع)، با عنوان «الرحمان» و با توجه به گوساله پرستى و عصیان بنى اسرائیل، متضمن وعده رحمت الهى به آنان، در صورت توبه و بازگشت از شرک است. ۶ - لزوم امیدوار ساختن منحرفان و خطاکاران، به رحمت و مغفرت الهى «إنّما فتنتم به و إنّ ربّکم الرحمن» ۷ - خداوند رحمان (داراى رحمت گسترده)، پروردگار همه مردم است. «و إنّ ربّکم الرحمن » ۸ - رحمانیت، از جمله ویژگى هاى لازم براى معبودیت است. «فقالوا هذا إلهکم و إله موسى ... و إنّ ربّکم الرحمن » هارون(ع)، در مقام رد معبود بودن گوساله سامرى، برخى از ویژگى هاى معبود حقیقى را بیان نمود; که از جمله آنها «رحمان» بودن است. ۹ - رحمانیت، شرط ربوبیت است. «و إنّ ربّکم الرحمن » ۱۰ - هارون، وظیفه دار رهبرى و ارشاد بنى اسرائیل در غیبت موسى(ع) «و لقد قال لهم هرون من قبل » ۱۱ - سخنان هارون به گوساله پرستان بنى اسرائیل، گفتارى محبت آمیز و همراه با توجیه و ارشاد بود. «یقوم إنّما فتنتم به » انتساب بنى اسرائیل به خود، با گفتن «اى قوم من» ابراز محبت است و ریشه یابى ماجراى سامرى با فتنه خواندن آن، روشن گرى و ارشاد است. ۱۲ - ابراز محبت و اظهار عطوفت با گمراهان، از شیوه هاى پسندیده در هدایت آنان است. «یقوم إنّما فتنتم به و إنّ ربّکم الرحمن » ۱۳ - زمینه سازى و آماده سازى فکرى و روانى گمراهان، از روش هاى پیامبران در ارشاد و راهنمایى آنان «یقوم إنّما فتنتم به و إنّ ربّکم الرحمن » ۱۴ - هارون، داراى حق ولایت و اطاعت بر بنى اسرائیل در زمان غیبت موسى(ع) بود. «و لقد قال لهم هرون ... فاتّبعونى و أطیعوا أمرى» فرمان هارون(ع) به پیروى و اطاعت مردم از او، حاکى از ثبوت حق ولایت و اطاعت او، بر عهده بنى اسرائیل است. ۱۵ - هارون در غیاب موسى(ع)، بنى اسرائیل را به ترک تبعیت سامرى، و پیروى و اطاعت از خود فرا خواند. «لقد قال لهم هرون من قبل ... فاتّبعونى و أطیعوا أمرى » ۱۶ - هارون(ع)، در غیاب موسى(ع)، وظیفه ارشاد، هشدار، امر به معروف و نهى از منکر را به نحو وافى انجام داد. «و لقد قال لهم هرون من قبل یقوم ... فاتّبعونى و أطیعوا أمرى » ۱۷ - هارون(ع)، داراى برنامه اى مشخص براى مقابله با گوساله پرستى و احیاى توحید در بنى اسرائیل بود. «أطیعوا أمرى» دعوت هارون(ع) از بنى اسرائیل به اطاعت فرمان هاى او، پس از فرمان «اتّبعونى»، حاکى از آن است که وى براى بنى اسرائیل در صورت پیروى آنان از او، دستور العمل هایى را تدارک دیده بود. ۱۸ - لزوم اطاعت و پیروى از اوامر و رهنمودهاى پیامبران الهى، جهت مصون ماندن در فتنه ها «إنّما فتنتم به ... فاتّبعونى و أطیعوا أمرى»
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

ابزار امتحان بنی اسرائیلاحیای توحید در بنی اسرائیلاطاعت از هاروناعراض از سامریامتحان با گوساله سامریامر به معروف هارونامیدواری به آمرزشهای خداانذارهای هاروناهمیت امید به گمراهانبرنامه ریزی هارونتذکر رحمت خداتوبه از ارتدادتوصیه های هارونرحمانیت در ربوبیتشرایط موفقیت در امتحانهای خداشرک ستیزی هارونعقیده هارونمحبت به گمراهانمهربانی هاروننقش گوساله سامرینهی از منکر هارونهشدارهای هارونولایت بر بنی اسرائیلولایت هارونویژگیهای مدیریت هارونایجاد زمینه هدایتتبلیغ هارونمبارزه با گوساله پرستیدعوتهای هارونرحمانیت معبودراستینروش برخورد با گوساله پرستان بنی اسرائیلروش تبلیغ هارونهدایتگری هارونویژگیهای معبودراستینعمل به تکلیف هاروندعوت از بنی اسرائیلانذار بنی اسرائیلهارون در غیاب موسیبنی اسرائیل در غیاب موسیتوصیه به بنی اسرائیلتوبه از شرکگمراهی بنی اسرائیلهدایت بنی اسرائیلهشدار به بنی اسرائیلمقامات هارونآثار اطاعت از انبیامسؤولیت هارونسیره انبیارحمانیت خداشرایط ربوبیتگوساله پرستی بنی اسرائیلموانع گمراهیامیدواری به رحمت خداقصه هارونایمان به ربوبیت خداایمان به توحیدهدایتگری انبیاابزار امتحانروش هدایتتاریخ بنی اسرائیلربوبیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۶)
  • احتجاج هارون در برابر موسی(علیهما السلام) برای توجیه جلوگیری نکردنش از گوسالهپرستی بنیاسراییل، به ناتوانی خود در برابر انان و ترس از ایجاد اختلاف+۴ آیه
  • درخواست هارون(علیه السلام) از بنیاسراییل، مبنی بر پیروی از وی
  • امتحان شدن بنیاسراییل با گوساله سامری+۱ آیه
  • مبارزه هارون(علیه السلام) با بتپرستی بنیاسراییل+۳ آیه
  • اعلام بنیاسراییل به هارون(علیه السلام) مبنی بر ادامه گوسالهپرستی تا برگشتن موسی(علیه السلام) (از میقات)+۲ آیه
  • موسی(علیه السلام) دارای موقعیّتی مهمتر از هارون(علیه السلام)در بین بنیاسراییل+۲ آیه
  • تمرّد و سرپیچی بنیاسراییل از فرمان هارون(علیه السلام)در جریان گوسالهپرستی در غیاب موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • هارون(علیه السلام)، دارای موقعیّتی پایینتر از موسی(علیه السلام)در دیدگاه بنیاسراییل+۱ آیه
  • امامت هارون(علیه السلام) بر بنیاسراییل، در غیاب موسی(علیه السلام)
  • گستاخی بنیاسراییل در پذیرش فرمانهای هارون(علیه السلام) نسبت به ترک گوسالهپرستی+۱ آیه
  • بیتوجّهی بنیاسراییل به هشدارهای هارون(علیه السلام)، زمینه انحراف و گوسالهپرستی انان+۱ آیه
  • مبارزه هارون(علیه السلام) با گوسالهپرستی بنیاسراییل، در غیاب موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • گفتار هارون(علیه السلام) با گوسالهپرستان بنیاسراییل، محبّتامیز همراه با توجیه و ارشاد+۱ آیه
  • مرتدّان بنیاسراییل، مصمّم بر عبادت گوساله سامری تا بازگشت موسی(علیه السلام) از میقات+۱ آیه
  • هشدارهای هارون(علیه السلام) به مرتدّان بنیاسراییل
  • هارون(علیه السلام)، وظیفهدار رهبری و ارشاد بنیاسراییل در غیاب موسی(علیه السلام)+۲ آیه
  • تبلیغ در میان قوم خود، دارای اولویت برای پیامبران+۱ آیه
  • استفاده از تهییج عواطف، در مسیر تبلیغ معارف الهی+۱ آیه
  • تربیت انسانها، از جانب خداوند+۱ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۱ آیه
  • همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۳ آیه
  • نفی تاثیر استقلالی غیر خداوند، در جهان هستی
  • ممنوعیّت احتجاج، بدون اگاهی و از روی جهل
  • بنی اسراییل، مامور پیروی از هارون(علیه السلام)
  • هارون(علیه السلام)، امیدبخش بنی اسراییل به رحمت الهی، در صورت پیروی از وی+۱ آیه
  • خداوند، دارای رحمتی عام و گسترده
  • اطاعت و فرمانبرداری قوم هارون از دستورات وی، زمینه ساز جلب رحمت پروردگار
  • یاداوری رحمت گسترده خداوند به بنی اسراییل، از سوی هارون(علیه السلام)+۱ آیه
  • هارون(علیه السلام) از ستیزه گران با شرک و بت پرستی+۴ آیه
  • نقش رهبران شرک، در گمراهی پیروان خود+۲ آیه
  • محبّت هارون(علیه السلام) به گمراهان بنی اسراییل، برای فراهم سازی و زمینه سازی هدایت انان+۱ آیه
  • ممانعت از انحراف و گمراهی بنی اسراییل، از وظایف هارون(علیه السلام) در غیاب موسی(علیه السلام)+۳ آیه
  • گناه بنی اسراییل و بی توجّهی انان به هشدارهای هارون(علیه السلام)، زمینه انحراف و گوساله پرستی انان+۱ آیه
  • ناتوانی هارون(علیه السلام)، در بازداشتن بنی اسراییل، از پرستش گوساله سامری+۳ آیه
  • امتحان و ازمون بنیاسراییل، با گوساله سامری+۲ آیه
  • برخورد لجوجانه بنیاسراییل از پذیرش فرمانهای هارون علیه السلام و توبه از گوسالهپرستی+۳ آیه
  • گستاخی بنی اسراییل در معاشرت و برخورد با هارون علیه السلام، نسبت به ترک گوساله پرستی+۱ آیه
  • وجوب اطاعت بنی اسراییل از هارون علیه السلام
  • هارون علیه السلام دارای حق ولایت و سرپرستی مردم بر بنیاسراییل در زمان غیبت موسی علیه السلام
  • هارون علیه السلام، دارای ولایت وحق اطاعت، در بنیاسراییل
  • بنیاسراییل مامور به پیروی و اطاعت از هارون علیه السلام
  • مخالفت بنیاسراییل با هارون علیه السلام در غیاب موسی علیه السلام+۱ آیه
  • مبارزه هارون علیه السلام با گوسالهپرستی بنیاسراییل، در غیاب موسی علیه السلام+۲ آیه
  • مبارزه هارون علیه السلام با گوسالهپرستی بنیاسراییل، در غیاب موسی علیه السلام+۲ آیه
  • هارون علیه السلام دارای ولایت و حق اطاعت، در بنیاسراییل
  • مبارزه هارون علیه السلام با گوسالهپرستی بنیاسراییل، در غیاب موسی علیه السلام+۱ آیه
واژه‌ها