آیه ۱۷ سوره عبس

سوره عبس، آیه ۱۷ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵

قُتِلَ الْإِنْسَانُ مَا أَكْفَرَهُ

مرگ بر این انسان، چقدر کافر و ناسپاس است!

معنی کلمات و عبارات
«قُتِلَ الإِنسَانُ!»: کشته باد انسان! نفرین بر بشر! واژه (قُتِلَ) برای دعا، و مراد از (انسان) جنس بشر است. «مَآ أَکْفَرَهُ!»: چه کافر و خدانشناس است! چه کافر نعمت و ناسپاس است! چنین جمله‌ای بیانگر خشم خدا از کافر و ناسپاس است.
نزول

سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - کافران، مورد غضب و نفرین خداوند و مشمول شدیدترین توبیخ هاى او هستند. «قتل الإنسن ما أکفره» فعل ماضى (قتل الإنسان) براى نفرین بکار رفته است. مفاد نفرین هاى خداوند توبیخ و تهدید است; زیرا معناى حقیقى نفرین، درباره او قابل تصور نیست. «ال» در «الإنسان» - به قرینه «فلینظر الإنسان...» در آیات بعد - براى ماهیت است و جمله «ما أکفره» نشان مى دهد که در نفرین «قتل الإنسان»، تنها کافران مد نظر مى باشند. ۲ - کشته شدن و مرگ، سزاوارترین فرجام براى کفرپیشگان «قتل الإنسن ما أکفره» کفر در «ما أکفره» مطلق است و هر کفرى، حتى ترک عبادت را نیز شامل است. البته به قرینه آیات بعد - که به بیان تدبیر خداوند پرداخته و در مقابل منکران این حقیقت موضع گیرى کرده است - بارزترین مصداق مورد نظر از آن، انکار ربوبیت خداوند است. ۳ - منکران معاد، فرو رفته در کفر و در اوج پافشارى بر پندار باطل خویش «ما أکفره» از آیات بعد - که توجّه به مبدأ خلقت انسان را مقدمه توجّه به معاد در «ثمّ إذا شاء أنشره» قرار داده است - استفاده مى شود که آیه شریفه بر منکران معاد نیز قابل تطبیق است. مفاد جمله «ماأکفره»، تعجّب از رسوخ کفر در کافران است تا آن حد که به هیچ نحو زایل نمى شود. این تعبیر ممکن است، صیغه تعجب و یا استفهام باشد. ۴ - پافشارى کافران بر کفر خویش، شگفت آور و توجیه ناپذیر است. «قتل الإنسن ما أکفره» ۵ - بخش عظیمى از انسان ها - با وجود دلایل فراوان بر ربوبیت خداوند - همچنان بر انکار آن اصرار مىورزند. «قتل الإنسن ما أکفره» نفرین «قتل الإنسان» عموم انسان ها و افراد را مى گیرد زیرا حرف «ال» در آن یا براى استغراق است و یا بر ماهیت دلالت دارد و جنس انسان مورد نفرین قرار گرفته است. از آنجا که در این موارد عموم حقیقى مراد نیست، چنین تعبیرى بیانگر کثرت چشمگیر افراد مورد نظر خواهد بود. ۶ - کفران نعمت، مایه استحقاق شدیدترین عقوبت ها است. «قتل الإنسن ما أکفره» مراد از «کفر» در «ماأکفره» ممکن است کفران نعمت هاى خداوند باشد که آیات بعد به بعضى از آنها اشاره دارد. نفرین «قتل الإنسان» در معناى عرفى آن - که بیان استحقاق شدیدترین عقوبت ها مى باشد - استعمال شده است. ۷ - کسانى که خود را از رهنمودهاى خداوند و تذکرات قرآن بى نیاز مى پندارند، کافر و سزاوار سخت ترین کیفرهایند. «قتل الإنسن ما أکفره» این آیه و آیات بعد را مى توان با آیات پیشین، مرتبط دانست; در این صورت حرف «ال» در «الإنسان» عهد ذکرى بوده و اشاره به «من استغنى» در آیات قبل خواهد بود.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۸ - «عن أمیرالمؤمنین(ع) ...«قتل الإنسان ما أکفره» أى لعن الإنسان; [منبع: نورالثقلین، ج ۵، ص ۵۱۰، ح ۱۰.] از امیرالمؤمنین(ع) روایت شده که در معناى «قتل الإنسان ما أکفره» فرمود: یعنى لعنت بر این انسان [چقدر ناسپاس است]».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • اسان بودن راه پیشرفت و تکامل برای انسان+۱ آیه
  • خلق شدن انسان از نطفه، از نشانههای قدرت خداوند+۳ آیه
  • خداوند، اسان کننده ولادت انسان+۲ آیه
  • تقدیر و اندازهگیری خداوند در افرینش انسان+۱ آیه
  • نطفه، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۴ آیه
  • مرگ، سرنوشتی حتمی برای انسان+۱ آیه
  • پافشاری کافران بر کفر خویش، مایه تعجّب
  • انسانها، مکلّف به اجرای تکالیف خدا+۲ آیه
  • توجّه به روییدن درختان خرما و منافع ان، زمینه ساز شناخت خدا و مانع کفر به او+۳ آیه
  • کفرورزی انسانها، مورد پرسش تعجّب برانگیز و نکوهشی خدا
  • کفرورزی انسانها، مورد پرسش تعجب برانگیز و نکوهشی نزد خدا
  • عنصر و علّت مادّی در افرینش انسان، مورد پرسش خدا برای اقرار و توجّه او به خدا+۲ آیه
  • کفرورزی انسانها، مورد سرزنش خدا
  • خروج هر کسی در قیامت، از قبر خودش+۱ آیه
  • خداوند، بیرون اورنده همه مردگان از قبرها+۱ آیه
  • توجّه به مدفون شدن انسانها در قبر، مانع کفرورزی به خداوند+۱ آیه
  • دفن مردگان در قبر، از نعمتهای خداوند+۱ آیه
  • غفلت کافران از مرگ و دفن شدن انسان در قبر+۲ آیه
  • خلقت انسان، بر اساس تقدیر الهی+۵ آیه
  • کافران، مکلّف به اجرای تکالیف الهی+۲ آیه
  • هشدار خدا به کافران، از فرجام شوم انان+۱ آیه
  • سرباز زدن کافران از ایمان و پرداختن به تکالیف الهی با وجود فراهم بودن شرایط برای رها ساختن کفر جای تعجّب+۵ آیه
  • لعن بر کافران، روا و جایز و مورد درخواست خدا+۲ آیه
  • کافران، مورد سرزنش خداوند
  • اندیشیدن در زمینه پیدایش مواد غذایی و تامّل در تولید و مصرف ان، مانع کفرورزی به خدا+۹ آیه
  • توجّه انسان به مادّه اولیّه خلقت خود و سیر تحوّلات ان، مانع کفرورزی به خدا+۲ آیه
  • کفران کننده نعمتهای خدا، مورد سرزنش او+۱ آیه
  • توجه به تنوع گیاهان، از موجبات شناخت خداوند و مانع کفر انسان+۸ آیه
  • توجّه به قدرت خداوند بر رویش گیاهان از زمین، زمینهساز دوری از کفر و ایمان به خداوند+۴ آیه
  • جواز لعن بر کافران+۱ آیه
  • کفر، درپیدارنده لعنت خدا و عامل دور شدن انسان از رحمت الهی+۲ آیه
  • کفرورزی انسانها، مورد پرسش نکوهشی و توبیخی
  • کافران، مورد نفرین و توبیخ شدید خدا
  • منی، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۳ آیه
  • خداوند، خالق و منشا افرینش انسان از منی+۳ آیه
  • اسان ساختن چگونگی ولادت طفل از مادر، از نعمتهای قابل شکر الهی+۱ آیه
  • اسان ساختن پیمودن راه راست برای انسان از سوی خداوند، نعمتی شایسته شکرگزاری+۱ آیه
  • انگور، از نعمتهای الهی و سزاوار شکرگزاری از سوی انسان+۵ آیه
  • بارش باران از اسمان، از نعمتهای خدا برای انسان+۲ آیه
  • باغ و بوستان، از نعمتهای خداوند و شایسته شکرگزاری در برابر او+۲ آیه
  • ایجاد چراگاههای حیوانات، نعمتی الهی سزاوار شکرگزاری+۳ آیه
  • خرما، از نعمتهای الهی و شایسته شکرگزاری+۴ آیه
  • خلقت انسان و برخورداری وی از قوای حسّی و بینایی و ادراکی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه
  • رویش دانههای خوراکی برای تغذیه انسان، از نعمتهای شایسته شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه
  • مرگ و الهام چگونگی دفن مردگان از سوی خدا به انسانها، نعمتی درخور شکر و سپاس+۱ آیه
  • اسان ساختن پیمودن راه دین، از نعمتهای سزاوار شکر به پیشگاه الهی+۱ آیه
  • رویش زیتون برای انسان، از نعمتهای الهی و مقتضی لزوم شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه
  • رویش سبزیها از زمین، از نعمتهای الهی، و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه
  • طعام و خوردنیها برای انسان، از نعمتهای مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه
  • محصولات کشاورزی، از نعمتهای الهی، و مقتضی شکر و سپاس از خداوند+۲ آیه
  • مرگ برای انسان، از نعمتهای الهی و مقتضی شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
  • میوهجات، از نعمتهای الهی، و موجب شکر و سپاس از خداوند+۴ آیه
  • هدایت به دین، از نعمتهای الهی+۲ آیه
  • جواز نفرین بر کافران+۴ آیه
  • کفرورزی، از موجبات نفرین خدا+۴ آیه
  • ناسپاسی در قبال نعمتها، مورد نفرین خداوند+۱۱ آیه
  • گناه و فسق، از موجبات نفرین+۲ آیه
  • نفرین خدا بر کافران حقناپذیر+۵ آیه
  • سرپیچی از فرمان خداوند، موجب استحقاق نفرین او+۱ آیه
  • نگاه به طعام و خوراکیها و توجّه به فرایند تولید ان، ازبینبرنده کفر و ناسپاسی انسان+۱ آیه
  • ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۶ آیه
  • خداوند، اسانکننده ولادت انسان+۱ آیه
واژه‌ها