سوره عبس، آیه ۱۹ · جزء ۳۰ · صفحه ۵۸۵
معنی کلمات و عبارات
«قَدَّرَهُ»: قدرت و توانائی بدو داده است. اندازهگیری دقیقی در ساختارش به کار رفته است. هر یک از اندامهای او را برای کاری و مناسب با سایر اعضاء آفریده است.
نزول
سال ۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - خداوند، آفریننده انسان ها است. «خلقه»
۲ - انسان ها، از نطفه آفریده شده اند. «من نطفة خلقه»
۳ - نطفه در مقایسه با جسم کامل انسان، ناچیز و غیر قابل توجّه است. «من نطفة خلقه»
نکره بودن «نطفة» مفید تحقیر است. بى اهمیت خواندن نطفه - با وجود حیرت آور بودن بافت آن - بیانگر اهمیت جسم کامل انسان است که در مقایسه با آن، تمام ویژگى هاى نطفه هیچ انگاشته مى شود.
۴ - توجّه انسان به پیدایش او از نطفه اى ناچیز، بازدارنده وى از کفرورزى به خداوند و قدرت او و مایه باور به معاد است. «ما أکفره ... من نطفة خلقه»
۵ - توجّه انسان به دوران نطفه بودن و ناتوانى هاى خویش در آغاز پیدایش، از میان برنده احساس بى نیازى از رهنمودهاى خداوند است. «أمّا من استغنى ... من أىّ شىء خلقه . من نطفة خلقه»
۶ - توانمندى هاى انسان و ویژگى هاى جسمى، اخلاقى و رفتارى او، داراى میزانى تعیین شده از سوى خداوند «فقدّره»
حدّ نهایى و اندازه هر چیزى را «قدر» آن مى گویند (مقاییس اللغة). بنابراین، تقدیر; یعنى، اندازه و مقدار چیزى را مشخص ساختن.
۷ - خداوند، در پى آفرینش انسان از نطفه، او را توانمند و مهیّا براى رسیدن به مصلحت هاى خویش قرار داد. «من نطفة خلقه فقدّره»
برخى از اهل لغت، ضمن بر شمردن معانى متعددى براى «تقدیر»، دقّت و تفکر در متعادل ساختن امور و مهیّا ساختن آنها را، از جمله معانى آن قرار داده اند (لسان العرب). «فاء» در «فقدّره» گویاى این است که مهیّا شدن انسان براى مصالح خویش، از آثار و پیامدهاى سیستم خلقت او است.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۴۲ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۷–۴۲ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیات ۱۷–۲۳ - نکتههای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۳ - پیامهای تفسیر نور
آیات ۱۷–۲۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱–۲۳ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۹
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت بدنتقدیر استعدادهای انسانتقدیر صفات جسمانی انسانتقدیر عمل انسانموانع بی نیازی از هدایتویژگیهای خلقت انسان هابی ارزشی نطفهآثار ذکر عجز انسانانسان از نطفهنقش نطفهآثار ذکر خلقت انساناستعدادهای انسانقدرت انسانمصالح انسانایمان به معادخالق انسان هاموانع کفرعنصر خلقت انسانزمینه ایمانمقدرات خداخالقیت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۲۱)
- خدا، اسان کننده تولّد انسان و خروج او از رحم+۱ آیه
- خلق شدن انسان از نطفه، از نشانههای قدرت خداوند+۱۰ آیه
- ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۶ آیه
- خداوند، اسان کننده ولادت انسان+۲ آیه
- تقدیر و اندازهگیری خداوند در افرینش انسان+۱ آیه
- نطفه، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۱۲ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۷ آیه
- خداوند، منشا تسهیل خروج جنین، از رحم مادر+۱ آیه
- خلقت جنین و خارج شدن از رحم، بعد از پایان مراحل رشد، به قدرت خداوند+۳ آیه
- خدا، اسان کننده تولّد انسان و خروج او از رحم+۱ آیه
- خدا، تسهیل کننده زایمان و خروج طفل از رحم+۱ آیه
- عنصر و علّت مادّی در افرینش انسان، مورد پرسش خدا برای اقرار و توجّه او به خدا+۵ آیه
- خلقت انسان، بر اساس تقدیر الهی+۶ آیه
- سرباز زدن کافران از ایمان و پرداختن به تکالیف الهی با وجود فراهم بودن شرایط برای رها ساختن کفر جای تعجّب+۳ آیه
- توجّه انسان به مادّه اولیّه خلقت خود و سیر تحوّلات ان، مانع کفرورزی به خدا+۶ آیه
- منی، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۱۱ آیه
- خداوند، خالق و منشا افرینش انسان از منی+۱۱ آیه
- خلقت انسان و برخورداری وی از قوای حسّی و بینایی و ادراکی، از نعمتهای الهی و موجب شکرگزاری در برابر خداوند+۳ آیه
- ناسپاسی در قبال نعمتها، مورد نفرین خداوند+۳ آیه
- ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۸ آیه
- ولادت انسان از مادر جلوهای از قدرت خداوند+۵ آیه