آیه ۶۷ سوره غافر

سوره غافر، آیه ۶۷ · جزء ۲۴ · صفحه ۴۷۵

هُوَ الَّذِي خَلَقَكُمْ مِنْ تُرَابٍ ثُمَ مِنْ نُطْفَةٍ ثُمَ مِنْ عَلَقَةٍ ثُمَ يُخْرِجُكُمْ طِفْلاً ثُمَ لِتَبْلُغُوا أَشُدَّكُمْ ثُمَ لِتَكُونُوا شُيُوخاً وَ مِنْكُمْ مَنْ يُتَوَفَّى مِنْ قَبْلُ وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُسَمًّى وَ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ

او کسی است که شما را از خاک آفرید، سپس از نطفه، سپس از علقه (خون بسته شده)، سپس شما را بصورت طفلی (از شکم مادر) بیرون می‌فرستد، بعد به مرحله کمال قوّت خود می‌رسید، و بعد از آن پیر می‌شوید و (در این میان) گروهی از شما پیش از رسیدن به این مرحله می‌میرند و در نهایت به سرآمد عمر خود می‌رسید؛ و شاید تعقّل کنید!

معنی کلمات و عبارات
«خَلَقَکُم مِّن تُرَابٍ»: مراد آفرینش ابوالبشر آدم است، و یا مراد آفرینش یکایک مردمان از خاک از راه تغذیه اشیائی است که در اصل از خاک هستند. «عَلَقَةٍ»: (نگا: حجّ / المؤمنون / ). «أَجَلاً مُّسَمّیً»: مرگ طبیعی هر شخصی. قیامت. «وَ لِتَبْلُغُوا أَجَلاً مُّسَمّیً وَ لَعَلَّکُمْ تَعْقِلُونَ»: اگر مراد از (أَجَلاً مُّسَمّیً) قیامت باشد، معنی این جمله عبارت است از: تا به مدّت معیّن قیامت می‌رسید و حق و حقیقت را چنان که هست فهم می‌کنید (نگا: المیزان).
نزول

سال ۱۲ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

در آن زمان چه می‌گذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - خداوند، خالق و آفریدگار انسان ها است. «هو الذى خلقکم» ۲ - خاک، مبدأ نخستین آفرینش انسان «خلقکم من تراب» ۳ - قابلیت خاک براى پیدایش موجودات زنده از آن «خلقکم من تراب» ۴ - تحوّل خاک به نطفه تبدیل نطفه به علقه و تکامل آن، روند آفرینش انسان «خلقکم من تراب ثمّ من نطفة ثمّ من علقة ثمّ یخرجکم طفلاً» ۵ - وجود فاصله زمانى میان تحوّل خاک به نطفه، نطفه به علقه و علقه به صورت طفل «خلقکم من تراب ثمّ من نطفة ثمّ من علقة ثمّ یخرجکم طفلاً» با توجه به کاربرد «ثمّ» - که براى بیان فاصله زمانى است - برداشت بالا به دست مى آید. ۶ - زندگى دنیوى، داراى دو منحنى صعود و نزول است. «ثمّ لتبلغوا أشدّکم ثمّ لتکونوا شیوخًا» مقصود از «بلوغ أشدّ» اوج صعود انسان از نظر قواى جسمانى و عقلانى است و مراد از «شیوخ» منحنى نزول این قوا مى باشد. ۷ - منحنى صعود انسان در حیات دنیوى، از طفولیت آغاز مى شود و در نقطه اوج جوانى پایان مى پذیرد. «ثمّ یخرجکم طفلاً ثمّ لتبلغوا أشدّکم ثمّ لتکونوا شیوخًا» ۸ - پایان اوج مرحله جوانى (بلوغ اشد) نقطه آغاز منحنى نزول و سرانجام مرحله پیرى، نقطه پایان این منحنى در زندگى انسان است. «ثمّ لتبلغوا أشدّکم ثمّ لتکونوا شیوخًا ... لتبلغوا أجلاً مسمّىً» ۹ - منحنى صعود، قوس رشد و تکامل قواى جسمى و عقلى انسان و منحنى نزول، قوس ضعف و انحطاط آن قوا است. «ثمّ لتبلغوا أشدّکم ثمّ لتکونوا شیوخًا» ۱۰ - برخى از انسان ها، پیش از رسیدن به مرحله پیرى، از دنیا خواهند رفت. «ثمّ لتکونوا شیوخًا و منکم من یتوفّى من قبل» ۱۱ - انسان، موجودى است مرکب از جسم و روح. «و منکم من یتوفّى» «توفّى» (مصدر «یتوفّى») به معناى دریافت تام و کامل شىء است و آنچه از انسان به وقت مرگ دریافت مى شود، روح او است نه جسم وى. پس انسان از دو عنصر جسم و روح تشکیل شده است. ۱۲ - روح و جان آدمى، حقیقتى است باقى و فناناپذیر. «و منکم من یتوفّى» دریافت کامل روح انسان به هنگام مرگ، بیانگر بقاى روح، پس از مرگ و فناناپذیرى آن است. ۱۳ - خداوند، تن آدمى را به هنگام مرگ از جان تهى کرده و روح و جان وى را تماماً دریافت مى کند. «و منکم من یتوفّى» ۱۴ - روح، عنصر اصلى حقیقت آدمى است. «و منکم من یتوفّى» ۱۵ - عمر هر انسان در دنیا، داراى زمانى معین و محدود است. «و لتبلغوا أجلاً مسمّىً» ۱۶ - آفرینشِ انسان و سیر تطور و تحوّل وى از خاک تا پیرى و مرگ، نشانه اى از قدرت و ربوبیت بى همتاى خداوند است. «هو الذى خلقکم من تراب ... و لتبلغوا أجلاً مسمّىً» ۱۷ - تعقل و خردورزى، غایت و هدف معنوى آفرینش انسان ها است. «هو الذى خلقکم من تراب ... لعلّکم تعقلون» ۱۸ - چگونگى آفرینش انسان و سیر تحوّل آن، بسترى مناسب براى تعقل و خردورزى «هو الذى خلقکم من تراب ... لعلّکم تعقلون» ۱۹ - شناخت خردورزانه مبدأ و منتهاى آفرینش (خدا و معاد)، فلسفه خلقت انسان «هو الذى خلقکم من تراب ... لعلّکم تعقلون» برداشت بالا به خاطر این نکته است که آیه شریفه، در صدد شناساندن خدا به عنوان مبدأ آفرینش انسان و مسأله معاد است که در آیه بعد از آن سخن به میان خواهد آمد (هو الذى یحیى و یمیت ...).
تفسیر (۸)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
  • خلقت ابتدایی ادم(علیه السلام) از خاک+۵ آیه
  • وجود خاک و به تبع ان گل و لجن پیش از افرینش ادم(علیه السلام)+۵ آیه
  • مدّتدار بودن حیات دنیایی انسان، از ایههای خدا+۲ آیه
  • مراحل گوناگون حیات و زندگی انسان از کودکی تا پیری، نشانه قدرت خدا+۲ آیه
  • افرینش انسان از خاک، ایه خدا+۴ آیه
  • خدا، پدید اورنده انسانها از خونی بسته شده+۷ آیه
  • مراحل افرینش انسان، نشانه قدرت خدا+۸ آیه
  • انسانها دارای اجل مسمّی و تغییرناپذیر+۲ آیه
  • ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۶ آیه
  • جوانی انسان، از مراحل حیات دنیایی وی+۲ آیه
  • خاک، از عناصر افرینش انسان+۶ آیه
  • نطفه، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۱۲ آیه
  • خردورزی از اهداف افرینش انسان
  • علقه از مراحل افرینش انسان+۷ آیه
  • خداوند، خالق و منشا افرینش انسان+۱۴ آیه
  • دوران کودکی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
  • یکسانی انسانها در اصل افرینش+۲ آیه
  • اغاز پیری پس از پایان یافتن دوران توانمندی و جوانی، نشانه مقهور بودن انسان در مقابل اراده الهی+۱ آیه
  • اندیشه و تفکّر، دارای ارزش و اهمّیّت و مورد ترغیب خداوند
  • لزوم تفکّر، درباره مراحل افرینش انسان
  • مراحل خلقت انسان، زمینهساز تفکّر و خردورزی
  • جنین، دارای مراحل مختلف رشد در رحم+۶ آیه
  • نطفه، اغاز شکلگیری جنین در رحم+۱۰ آیه
  • تبدیل نطفه به علقه، از مراحل شکلگیری جنین+۶ آیه
  • جوانی، فرصت شکوفایی قدرت جسمانی و توان بدنی+۴ آیه
  • دوران جوانی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
  • دوران جوانی، زمان نیرومندی عقل و جسم انسان+۱ آیه
  • پایان اوج دوران جوانی، نقطه اغازین منحنی نزول زندگی انسان+۱ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق
  • وجود خاک، قبل از خلقت ادم(علیه السلام)+۶ آیه
  • خلقت از خاک و مراحل و حوادث بعد از ان نسبت به انسان، به امر خداوند، زمینه ای برای خردورزی
  • افرینش ادم(علیه السلام)، از خاک+۶ آیه
  • خداوند، پدیداورنده انسانها از خاک+۵ آیه
  • خروج طفل از رحم مادر، پس از تکمیل مراحل مختلف جنینی، طیّ مدّت معیّن+۱ آیه
  • خروج طفل از رحم، شایسته تعقّل و تفکّر
  • علقه، از مراحل خلقت انسان در رحم، پس از نطفه+۴ آیه
  • رشد و کمال عقلی و جسمانی، نهایت قوس صعود انسان
  • اوج رشد و کمال انسان، قبل از رسیدن به مرحله پیری
  • تعقّل در مراحل رشد انسان، مورد عنایت خداوند
  • بقای روح ادمی، در عالم پس از مرگ+۱ آیه
  • روح، امری مجرّد از مادّه و مستقلّ از بدن و باقی پس از مرگ+۱ آیه
  • روح انسان، تمام حقیقت وی+۱ آیه
  • جدایی روح از بدن، هنگام مرگ+۱ آیه
  • قبض روح انسانها به امر خداوند، هنگام مرگ+۱ آیه
  • شناخت معارف دینی در پرتو عقل ناب
  • شناخت خردورزانه مبدا افرینش (خدا)، فلسفه خلقت انسان
  • جوانی، دوران شکوفایی قدرت جسمانی و توان بدنی+۴ آیه
  • دوران کودکی، از مراحل حیات دنیایی انسان+۲ آیه
  • شروع دوران کودکی ادمی، از هنگام ولادت+۲ آیه
  • افرینش انسان و دوران ولادت و کودکی او، مقدمه ای برای رشد و بلوغ وی+۲ آیه
  • دوران کودکی، مرحله ضعف و ناتوانی انسان+۲ آیه
  • لجوجان و مجادلهگران در ایات الهی، مورد تهدید خداوند
  • مُخْرج/ اسما و صفات
  • حیات مجدّد موجودات و معاد ادمیان، کاری اسان برای خدا+۱ آیه
  • افرینش انسان از عناصری مانند (خاک، نطفه، علقه)، دلیل روشنی بر امکان معاد و احیای مجدد ادمیان در روز رستاخیز+۴ آیه
  • پیدایش منی از خاک+۷ آیه
  • منی، از عناصر اغازین پیدایش انسان+۱۲ آیه
  • افرینش انسان از منی، برهان قدرت الهی بر معاد و تجدید حیات انسان+۵ آیه
  • خداوند، خالق و منشا افرینش انسان از منی+۱۲ آیه
  • منی و علقه+۵ آیه
  • ولادت انسان پس از تکمیل مراحل جنین در رحم مادر+۶ آیه
  • ولادت انسان از مادر جلوهای از قدرت خداوند+۵ آیه
واژه‌ها