سوره هود، آیه ۴ · جزء ۱۱ · صفحه ۲۲۱
إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُكُمْ وَ هُوَ عَلَى كُلِ شَيْءٍ قَدِيرٌ
(بدانید) بازگشت شما بسوی «اللّه» است، و او بر هر چیز تواناست!
معنی کلمات و عبارات
«مَرْجِع»: مصدر میمی و به معنی رجوع است.
نزول
سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱- انسانها ، از ناحیه خدایند و فقط به سوى او باز مى گردند. «إلى الله مرجعکم»
«رجوع» به معناى بازگشتن به چیزى است که شروع نیز از آن بوده است (مفردات راغب).
۲- روز قیامت ، روز بازگشت انسانها به خداوند است. «فإنى أخاف علیکم عذاب یوم کبیر. إلى الله مرجعکم»
۳- باور و توجه انسانها به اینکه «رجوعشان تنها به سوى خداست» آنان را از پرستش غیر او ترسان و به یکتاپرستى وامى دارد. «فإنى أخاف علیکم عذاب یوم کبیر. إلى الله مرجعکم»
جمله «إلى الله مرجعکم» به منزله تعلیلى است براى «و إن تولّوا فإنى أخاف ...»; یعنى، علت نگرانى پیامبر براى مشرکان، این است که آنان به خدا باز مى گردند و به خاطر شرکشان عذاب مى شوند. بنابراین هر کس این حقیقت را بپذیرد که بازگشت او تنها به خداست، هرگز به غیر او نمى گرود و به شرکْ روى نمى آورد.
۴- خداوند ، بر تحقق دادن هر امرى تواناست. «و هو على کل شىء قدیر»
۵- قدرت مطلق خدا ، پشتوانه تحقق معاد و برپایى روز قیامت است. «فإنى أخاف علیکم عذاب یوم کبیر. إلى الله مرجعکم و هو على کل شىء قدیر»
۶- توجه و باور به قدرت مطلق خدا ، زداینده هرگونه شبهه درباره معاد و برپایى قیامت «إلى الله مرجعکم و هو على کل شىء قدیر»
هدف از بیان قدرت خداوند ، پس از طرح مسأله معاد و روز قیامت ، این است که انسانها را متوجه قدرت همه جانبه خدا کند تا مبادا در تحقق یافتن قیامت - که پذیرش آن براى نوع انسانها مشکل است - تردید کنند.
۷- خداوند ، بر اعطاى معیشت نیکو به موحدان و عذاب کردن مشرکان و پرستشگران غیر او تواناست. «یمتعکم متعًا حسنًا ... و إن تولّوا فإنى أخاف علیکم عذاب یوم کبیر ... و هو على کل شىء قدیر»
در بر داشت فوق، جمله «و هو على ...» در ارتباط با «یمتعکم» و «أخاف علیکم عذاب یوم کبیر» معنا شده است.
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
زمان بازگشت به خدامبدء انسان هامعاش نیکوی موحدانموانع شرک عبادیعوامل رفع شبههایمان به بازگشت به خداعوامل ایمان به قیامتعوامل ایمان به معادذکر قدرت خدازمینه توحید عبادیایمان به قدرت خداحتمیت معادقدیرعذاب مشرکانفرجام انسان هاجهان بینی و ایدئولوژیحتمیت قیامتآثار قدرت خداآثار ذکرقدرت خداویژگیهای قیامتآثار ایماناختصاصات خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۵)
- اگاهی از توانمندی خدا بر امرزش، سبب درخواست امرزش از او+۲ آیه
- جهان افرینش در احاطه قدرت خداوند+۵ آیه
- توجّه به معاد و بازگشت انسانها به سوی خدا، برانگیزنده عبادت او+۲ آیه
- خداوند، توانا بر اجرای هر کاری+۵ آیه
- همه اشیای جهان، در قبضه قدرت خداوند+۵ آیه
- اعطای معیشت نیکو، در پی استغفار و توجّه به درگاه پروردگار، از مظاهر قدرت خداوند+۱ آیه
- قبول استغفار و توبه گناهکاران و بهره مند ساختن انان از فضل خود، جلوه ای از قدرت مطلق خدا+۱ آیه
- قبول توبه انسانها از سوی خداوند، از جلوه های قدرت مطلق او+۱ آیه
- علم همه جانبه خداوند، منشا و پشتوانه توانایی او بر روزی رسانی به موجودات و تدبیر امور انها+۲ آیه
- قدیر / اسماوصفات+۸ آیه
- استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک+۲ آیه
- شناخت معاد و ایمان به ان، بازدارنده انسان از کفرورزی+۳ آیه
- قدرت مطلق خدا، سبب حیات مجدّد و معاد موجودات+۵ آیه
- بازگشت انسان به خدا برای کیفر و پاداش، هدف از معاد+۴ آیه
- حرکت تکاملی انسان، دارای هدف و مقتضی معاد+۴ آیه