تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الر کِتابٌ أُحْکِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَکِيمٍ خَبِيرٍ «1» أَلاَّ تَعْبُدُوا إِلاَّ اللَّهَ إِنَّنِي لَکُمْ مِنْهُ نَذِيرٌ وَ بَشِيرٌ «2» وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّکُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْکُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى وَ يُؤْتِ کُلَّ ذِي فَضْلٍ فَضْلَهُ وَ إِنْ تَوَلَّوْا فَإِنِّي أَخافُ عَلَيْکُمْ عَذابَ يَوْمٍ کَبِيرٍ «3» إِلَى اللَّهِ مَرْجِعُکُمْ وَ هُوَ عَلى کُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ «4»
ترجمه
کتابيست که محکم شده است آيتهاى آن پس تفصيل داده شده است از نزد درست کردار آگاه
که نپرستيد مگر خدا را همانا من شما را از او ترساننده و مژده دهنده‌ام
و آنکه آمرزش خواهيد از پروردگارتان پس بازگشت کنيد بسوى او برخوردار ميکند شما را برخوردارى نيکوئى تا مدّتى نام برده شده و ميدهد به هر صاحب مزيّتى مزيّتش را و اگر رو گردانيد پس همانا من ميترسم بر شما عذاب روزى را بزرگ
بسوى خدا است بازگشت شما و او بر هر چيزى توانا است.
تفسير
راجع به الربيانى در اوّل سوره يونس گذشت و محکم بودن آيات قرآن از حيث نظم و ترتيب و لفظ و معنى و حجّت و دليل و مطابقه با حقّ و حقيقت و مأمون بودن از نقص و خلل و بطلان و نسخ و زوال واضح و مبرهن است و بنابراين کتاب خبر مبتداء محذوف است که قرآن باشد چنانچه قمّى از امام باقر عليه السّلام نقل نموده که آن قرآن است و نيز تفصيل داده شده است آيات قرآنيّه به بيان توحيد و نبوّت و امامت و معاد و دلائل آنها و مواعظ و نصايح و قصص و حکايات و بشارت و انذار و بيان هر حقّ و حقيقتى و بتدريج نازل شده است بر پيغمبر اکرم و آنحضرت قرائت فرموده است بر امّت بهمان نحو که نازل شده است حتّى با فواصل آيات و بنابراين ممکن است اين جمله
جلد 3 صفحه 58
اشاره باشد بآنکه فواصل آيات و سور هم از قبل خداوند است چنانچه در اواخر تفسير سوره فاتحة الکتاب مفصّلا بيان شد و در هر صورت به اقتضاء حکمت و خبرويّت مفصّل و مرتّب شده است و کلمه ثمّ براى تراخى حالى است نه زمانى يعنى خصوصيّت و حالت تفصيل با حالت و خصوصيّت احکام متفاوت است و افتراق واضحى دارد و مقصود از انزال کتاب و احکام آيات و تفصيل آن آنستکه بندگان نپرستند جز خداوند يگانه را و بدانند که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم منذر است بعقاب و مبشّر است بثواب از طرف خداوند اهل شرک و توحيد را و آنکه استغفار نمايند و توبه کنند از عقائد و اعمال ناشايسته خودشان تا خداوند در دنيا مدّت عمرشان بآنها امنيّت و وسعت و نعمت عنايت فرمايد و همه را بکمال لايق بحالشان برساند و در آخرت به اجر جزيل و جزاى جميل فائز شوند و بدانند که در صورت مخالفت و اعراض از امتثال اوامر الهى بعذاب روز قيامت که از هر جهت روز بزرگى است گرفتار خواهند شد و ممکن است مراد عذاب دنيوى از قبيل خسف و صاعقه باشد و در هر حال بازگشت خلق بخالق است و او بر هر امر و هر نوع عذاب و هر مرتبه از آن قادر است و بنابراين بزرگى و عظمت چنين روزى بر کسى که اندک توجّهى کند و از وادى غفلت بيرون آيد واضح و آشکار است و محتاج بتوضيح و بيان نيست.