سوره یس، آیه ۳۳ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۲
وَ آيَةٌ لَهُمُ الْأَرْضُ الْمَيْتَةُ أَحْيَيْنَاهَا وَ أَخْرَجْنَا مِنْهَا حَبّاً فَمِنْهُ يَأْكُلُونَ
زمین مرده برای آنها آیتی است، ما آن را زنده کردیم و دانههای (غذایی) از آن خارج ساختیم که از آن میخورند؛
معنی کلمات و عبارات
«أَلأرْضُ الْمَیْتَةُ»: مراد زمین خشک کره زمین، پیش از پیدایش حیات، و اشاره به معمّای فوقالعاده مرموز و پیچیده و شگفتانگیز شروع حیات است که کسی به درستی نمیداند تحت تأثیر چه عواملی در روز نخست موجودات بیجان تبدیل به سلولهای زنده شده است. یا این که اشاره به زمینهای خشک کنونی و مسأله حیات در جهان گیاهان و حیوانات و زنده شدن زمینهای مرده است که از یک سو دلیل روشنی است بر این که علم و دانش عظیمی در آفرینش این جهان به کار رفته است، و از سوی دیگر نشانه آشکاری از رستاخیز است.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - پدیده حیات و احیاى زمینِ مرده، آیه و نشانه اى بزرگ از خداوند است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها ... حبًّا»
«حَبّ» به معناى انواع دانه ها (چون گندم، جو، برنج و...) است. گفتنى است که نکره آمدن «آیة» براى تفخیم مى باشد.
۲ - رویش انواع دانه ها (چون گندم، جو، برنج و...) از زمین، نشانه اى بزرگ از قدرت خدا است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها و أخرجنا منها حبًّا»
مقصود از «حَبّ» در آیه شریفه، جنسِ «حَبّ» و به معناى انواع دانه ها (چون گندم، جو، برنج و...) است و نکره آمدن آن - با توجه به این که آیه شریفه در مقام برشمردن نعمت هاى الهى و امتنان است - گویاى همین نکته است.
۳ - پدیده حیات و احیاى زمین مرده، نشانه راستى قیامت و دلیل توانایى خداوند بر احیاى مردگان است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها و أخرجنا منها حبًّا»
برداشت یاد شده به خاطر این نکته است که آیه شریفه پس از طرح مسأله برانگیختن انسان ها - که کافران آن را انکار مى کردند - آمده است. و در حقیقت، این آیه درصدد اثبات قیامت و نشان دادن جلوه اى از قدرت خداوند است.
۴ - زمین، داراى مرگ و حیات است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها»
۵ - رویش دانه ها، جلوه روشن حیات در زمین است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها و أخرجنا منها حبًّا»
برداشت یاد شده از آن جا است که رویش دانه ها، به عنوان نخستین نمونه حیات در زمین یاد شده است.
۶ - خداوند، حبوبات (گندم، جو، برنج و...) را به منظور تغذیه انسان ها آفریده است. «و أخرجنا منها حبًّا فمنه یأکلون»
۷ - دانه هایى چون گندم، جو، برنج و...، از مهم ترین خوردنى ها و نعمت هاى الهى براى بشر است. «و أخرجنا منها حبًّا فمنه یأکلون»
تقدیم جار و مجرور (فمنه) بر متعلق خود (یأکلون)، مى تواند براى اهتمام و نیز توجه دادن انسان ها به این نعمت ارزشمند الهى باشد.
۸ - تنها بعضى از دانه هاى روییده از زمین، قابل تغذیه براى انسان ها است. «و أخرجنا منها حبًّا فمنه یأکلون»
برداشت یاد شده براساس این احتمال است که «من» در «فمنه» تبعیضیه باشد.
۹ - فلسفه احیاى زمین و رویاندن دانه ها از جانب خداوند، بهره مندى انسان ها و تأمین زندگى آنان است. «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها و أخرجنا منها حبًّا فمنه یأکلون»
برداشت یاد شده از آن جا است که آیه شریفه، پس از طرح مسأله احیاى زمین و رویاندن دانه ها از آن، تنها مسأله تغذیه انسان ها را یادآور شده است. یادآورى این مسأله مى تواند گویاى حقیقت بالا باشد.
۱۰ - انسان، مورد لطف خداوند و برخوردار از جایگاه ویژه در پیشگاه او «و ءایة لهم الأرض المیتة أحیینها و أخرجنا منها حبًّا فمنه یأکلون»
احیاى زمین و رویاندن دانه ها از آن براى تغذیه انسان، مى تواند حاکى از حقیقت یاد شده باشد.
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۳–۴۷ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۳۳–۶۵ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۳ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۳ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۳۳ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۳ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۳ - تفسیر روان جاوید
آیات ۲۸–۳۵ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۳
موضوعات
دستهبندی موضوعی
احیای زمین از آیات خدارویش برنج از آیات خدارویش جو از آیات خدارویش گندم از آیات خدافلسفه احیای زمینفواید برنجفواید جوفواید حبوباتفواید گندمنعمت برنجنعمت جونعمت گندمدلایل حقانیت قیامترویش گیاهان از آیات خدانشانه های حیات زمینمرگ زمینفلسفه رویش گیاهانحیات از آیات خداحیات زمیناحیای زمینتأمین نیازهای انسانرویش گیاهانمنابع تغذیهفضایل انساندلایل قدرت خدااحیای مردگانمشمولان لطف خدانشانه های قدرت خدانعمتهای خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸۷)
- وجود چشمهسارها بر روی زمین، از ایات الهی+۱ آیه
- خدا، قرار دهنده اب در زمین+۲ آیه
- رویش باغها و درختان انگور، ایه خدا+۱۰ آیه
- باغهای انگور، خرما، زیتون و انار، از ایات خدا+۱۲ آیه
- وجود چشمهسارها بر روی زمین، از ایات الهی+۱ آیه
- رویش انواع دانهها از دل زمین، نشانهای از قدرت خدا
- حیات بخشیدن به زمین مرده، ایه خدا
- افرینش موادّ خوراکی از ایات خدا+۶ آیه
- رویش درخت انگور، ایه خدا+۱۰ آیه
- رویش درخت خرما، از ایات خدا+۱۰ آیه
- مستعد بودن زمین برای رویش گیاهان، از ایات خدا+۸ آیه
- بهدست امدن محصولات زراعی وباغی از زمین، ایه خدا+۷ آیه
- شکرگزاری، فلسفه خلقت مواهب طبیعی برای انسان+۱ آیه
- رویش و باردهی درخت انگور به وسیله اب، از ایات الهی+۱۱ آیه
- خداوند، پدیداورنده درخت و میوه انگور+۹ آیه
- رویش خوراکیها، پیامد نزول باران به اراده خداوند+۷ آیه
- خداوند، پدیداورنده باغهای انگور+۳ آیه
- ابادانی زمین از رهگذر باغها+۴ آیه
- رویش دانهها، جلوه روشن حیات در زمین
- رویش بذر از زمین مرده، نشانه (قدرت) خدا+۱ آیه
- خداوند و رویاندن بذرهای خوراکی+۴ آیه
- جوانه زدن بذر گیاهان در بستر خاک، نمودی روشن از ایات خداوند+۱ آیه
- خاک، بستری مناسب برای جوانه زدن و رویش گیاهان+۴ آیه
- چشمهها، از ایات الهی+۱ آیه
- حرمت استکبار، در برابر حق+۲ آیه
- حبوبات، از خوردنیهای حلال و مباح+۳ آیه
- جواز خوردن از انواع میوه ها و محصولات کشاورزی+۵ آیه
- پیدایش حیات زمین، پس از مرگ ان، از ایات خدا+۴ آیه
- خداوند، منشا حیات در زمین+۴ آیه
- حیات، نعمتی شایسته سپاسگزاری+۱ آیه
- خلقت خرما، از ایات الهی+۳ آیه
- خرما، یکی از میوه های افریده شده به فرمان خداوند، برای انسانها+۳ آیه
- تغذیه انسان از فراورده های دست ساخته خود از خرما، فلسفه افرینش ان+۱ آیه
- خداوند، افریننده درخت خرما و رویاننده ان از زمین+۸ آیه
- احیای زمین مرده با قرار دادن باغهایی از درختان خرما در ان، از ایات خدا+۱ آیه
- موادّ غذایی بودن خرما برای انسان، از جمله فواید ان+۴ آیه
- افرینش چشمه ها در سرزمین مرده، به فرمان خداوند، برای بهره برداری و خوردن انسانها از فواید ان+۲ آیه
- خلقت چشمه ها، از ایات الهی برای انسانها+۱ آیه
- خلقت دانه ها، از سوی خداوند+۱ آیه
- افرینش و بیرون اوردن دانه از سرزمین مرده به وسیله خداوند، برای بهره برداری و خوردن انسانها
- خلقت دانه، از ایات الهی برای انسان
- خلقت زوجها به فرمان خداوند، از ایات الهی+۱ آیه
- میوه های خوردنی، از ایات الهی+۱۱ آیه
- دانه های روییده شده از زمین به امر خداوند، از خوردنیهای مباح برای انسان+۳ آیه
- خداوند، منشا پیدایش خوردنیها+۱۸ آیه
- رویاندن دانه های خوراکی برای تغذیه انسان، از ایات الهی
- خوراکی بودن بعضی دانه ها، برای انسان+۴ آیه
- خداوند، رویاننده دانه های خوراکی برای تغذیه انسان+۴ آیه
- رویش دانه ها، جلوه حیات زمین+۲ آیه
- رویش انواع دانه ها از زمین، نشانه قدرت خدا بر احیای اموات+۲ آیه
- خداوند، رویش دهنده دانه های کاشته شده در زمین+۴ آیه
- زوج افریده شدن درختان، از سوی خداوند+۲ آیه
- استعداد زمین، برای رویش گیاهان+۶ آیه
- تامین روزی انسان، از فواید زمین+۴ آیه
- زمین، از منابع پیدایش گیاه، برای تغذیه انسان و چهارپایان+۸ آیه
- ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال توبیخی خداوند+۳ آیه
- ناسپاسی کافران در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال انکاری و سرزنش امیز خدا+۴ آیه
- ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال توبیخی خداوند+۵ آیه
- ناسپاسی کافران در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال انکاری و سرزنش امیز خدا+۶ آیه
- احیای زمین به امر خدا، مقتضی شکرگزاری+۲ آیه
- چشمه سارها، جوشیده از زمین با قدرت خداوند، از نعمتهای خدا و شایسته شکرگزاری+۲ آیه
- به دست امدن دانه های خوردنی از دل زمین، زمینه شکرگزاری در برابر خداوند+۱ آیه
- تفکّر و توجّه به رویش گیاهان سرسبز در زمین، مایه عبرت+۵ آیه
- استعداد و قابلیّت زمین، برای ابادانی و عمران+۱۴ آیه
- عمران زمین، از رهگذر باغهای گوناگون+۷ آیه
- ابادانی و عمران زمین، از ایات خدا+۶ آیه
- خداوند، منشا ابادانی زمین+۱۴ آیه
- نقش کشاورزی، در رفع نیازهای غذایی انسان+۹ آیه
- رویش انواع دانه ها و محصولات زراعی (گندم، جو، برنج،...) از زمین، نشانه و دلیلی قاطع بر قدرت خداوند
- خداوند، پدیداورنده محصولات کشاورزی+۴ آیه
- استفاده انسانها از محصولات کشاورزی، برای تغذیه و خوردن+۸ آیه
- زوجیّت گیاهان، از ایات خدا+۱ آیه
- گیاهان، از منابع غذایی انسانها+۱۲ آیه
- مُخْرج/ اسما و صفات+۶ آیه
- ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای الهی، مورد سؤال توبیخی خدا+۳ آیه
- انسانهای ناسپاس، مورد نکوهش خداوند+۳ آیه
- میوهها، از ایات خداوند+۱۴ آیه
- هدف افرینش نخلستان، تغذیه و بهرهمندی انسان از میوهها و محصولات ان+۳ آیه
- خلقت میوهها، از ایات الهی+۸ آیه
- رویش درختان میوه از زمین، از ایات خدا و بایسته تفکّر و تامّل+۹ آیه
- استفاده از نعمتهای الهی، مباح و مورد توصیه خداوند+۱ آیه
- سؤال سرزنشامیز الهی، از ناسپاسی انسانها در برابر نعمتهای خدا+۴ آیه
- فراگیری نعمتهای الهی، نسبت به نیازهای نوع انسانی+۱ آیه
- حیات بخشیدن زمین پس از مرگ ان، نعمتی الهی و مقتضی شکر و سپاس از خداوند+۱ آیه
- باغ و بوستان، از نعمتهای خداوند و شایسته شکرگزاری در برابر او+۱ آیه
- چشمه سارها، از نعمتهای خدا و موجب شکرگزاری در پیشگاه الهی+۲ آیه
- رویش دانههای خوراکی برای تغذیه انسان، از نعمتهای شایسته شکرگزاری در برابر خداوند+۲ آیه