سوره یس، آیه ۵۰ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۳
فَلاَ يَسْتَطِيعُونَ تَوْصِيَةً وَ لاَ إِلَى أَهْلِهِمْ يَرْجِعُونَ
(چنان غافلگیر میشوند که حتّی) نمیتوانند وصیّتی کنند یا به سوی خانواده خود بازگردند!
معنی کلمات و عبارات
«تَوْصِیَةً»: سفارش. نکره آمدن آن، بیانگر این واقعیّت است که حتّی فرصت یک سفارش یا کمترین وصیّتی در میان نخواهد بود.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - با فرارسیدن زمان برپایى قیامت بر اثر صیحه و فریاد مرگ بار، انسان ها از هرگونه توصیه و اندک سفارشى، ناتوان خواهند شد. «صیحة وحدة تأخذهم ... فلایستطیعون توصیة»
نکره آمدن «توصیة» مى تواند براى تقلیل باشد.
۲ - با فرارسیدن زمان برپایى قیامت بر اثر صیحه و فریاد مرگ بار، انسان ها از مراجعه به کسان خود ناتوان خواهند بود. «صیحة وحدة تأخذهم ... فلایستطیعون توصیة و لا إلى أهلهم یرجعون»
۳ - میان وقوع صیحه و فریاد سهمگین و مرگ و انقراض نسل بشر در دنیا، هیچ فاصله اى نخواهد بود. «صیحة وحدة تأخذهم ... فلایستطیعون توصیة و لا إلى أهلهم یرجعون»
ناتوانى بشر از هرگونه توصیه و سفارش و یا مراجعه به کسان خود - با شنیدن صیحه و فریاد سهمگین - حاکى از حقیقت یاد شده است.
۴ - انسان ها به وقت شنیدن صیحه و فریاد سهمگین در آستانه برپایى قیامت، از هرگونه تحرک و عملى ناتوان خواهند بود. «صیحة وحدة ... فلایستطیعون توصیة و لا إلى أهلهم یرجعون»
برداشت یاد شده بر این اساس استوار است که ناتوانى انسان ها از توصیه و مراجعه به کسان خود، به عنوان مثال و مصداق آمده و مقصود اصلى بیان ناتوانى کامل بشر در برابر مشیت خداوند به برپایى قیامت باشد.
۵ - اشتیاق و علاقه شدید انسان ها به توصیه و سفارش درباره خانواده و اموال خود، به وقت رو به رو شدن با مرگ «فلایستطیعون توصیة و لا إلى أهلهم یرجعون»
یاد کرد ناتوانى انسان ها از توصیه و سفارش درباره اموال و کسان خود، مى رساند که در سرشت بشر چنین علاقه و تمایلى وجود دارد.
۶ - علاقه و اشتیاق شدید انسان ها به دیدار خانواده و کسان خود، به وقت رو به رو شدن با مرگ «فلایستطیعون توصیة و لا إلى أهلهم یرجعون»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
احتضار انسانترسناکی صیحه آسمانیعجز از بازگشت به خانوادهعجز از توصیهعلاقه به خانوادهعلاقه به وصیتویژگیهای صیحه آسمانیآثار صیحه آسمانیعوامل انقراض انسان هامرگ انسان هاعلایق انسانعجز انسان هاانسان ها در قیامت
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۰)
- ناتوانی انسان از بازگشت به خانواده خود، هنگام فرارسیدن صیحه مرگبار+۱ آیه
- ناتوانی انسانها از وصیّت و مراجعه به کسان خود، با فرارسیدن صیحه قیامت+۱ آیه
- نبود هیچ فاصله ای میان وقوع صیحه اسمانی و مرگ انسانها، در استانه قیامت+۳ آیه
- پایان زندگی انسانها در دنیا و شروع قیامت، با یک صیحه و صدای مهیب+۱ آیه
- عجز انسانها از وصیّت و بازگشت به منزل، هنگام فرا رسیدن زمان برپایی قیامت، با صیحه و فریاد مرگ بار+۱ آیه
- ناتوانی منکران معاد، از وصیّت به اهل خویش، هنگام فراگرفتن صیحه بزرگ اسمانی+۱ آیه
- پایان عمر بشر روی زمین، با یک صیحه و نفخ صور+۱ آیه
- سلب مراجعه انسان به خانواده، در پی نفخ صور+۱ آیه
- سلب مهلت وصیّت از انسان، در پی نفخ صور+۱ آیه
- غافلگیر شدن انسانها، با نفخ صور اول+۱ آیه