سوره یس، آیه ۶۷ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۴
وَ لَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَى مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيّاً وَ لاَ يَرْجِعُونَ
و اگر بخواهیم آنها را در جای خود مسخ میکنیم (و به مجسمههایی بیروح مبدّل میسازیم) تا نتوانند راه خود را ادامه دهند یا به عقب برگردند!
معنی کلمات و عبارات
«لَمَسَخْنَاهُمْ»: ایشان را مسخ میکردیم. مراد از مسخ، دگرگون کردن و حال به حال نمودن است، یعنی به صورتهای بسیار زشت و پست و ناتوان و ناجور درآوردن. در اینجا بیشتر مراد تغییر و تبدیل انسان زیبا و توانا، به انسان نازیبا و درمانده و زار و نزار است. امّا مراد از مسخ میتواند تبدیل به حیوانات و مجسّمههای بیروح نیز باشد. «عَلی مَکَانَتِهِمْ»: بر جای خود. در محلّ توقّف خود. با وجود قوّت و قدرت و عظمت و منزلتی که ایشان دارند. (نگا: اضواء البیان، المنتخب). «مُضِیّاً»: رفتن. مصدر ثلاثی مجرّد (مَضی، یَمْضی) است (نگا: معجم الفاظ القرآن الکریم). با ضم و کسر میم آمده است، همچون (عُتِیّ و عِتِیّ) (نگا: روحالمعانی).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - توانایى خداوند بر مسخ کردن کافران، به گونه اى که آنان آن چنان زمین گیر شوند که از برخاستن از جاى خود و حرکت به پیش و عقب ناتوان شوند . «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم فما استطعوا مضیًّا و لایرجعون»
۲ - عذاب کافران با مسخ و زمین گیر شدن شان، جزء مشیت و سنت خدا نیست. «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم فما استطعوا مضیًّا و لایرجعون»
۳ - مشیت و سنت خداوند در هدایت انسان ها، بهره جستن آنان از ابزارهاى متعارف شناخت است; نه کمک گرفتن از اعجاز و ارائه کارهاى بیرون از توان بشر (همچون مسخ و زمین گیر کردن آدمى). «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم ... و لایرجعون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که اگر خداوند مردم کافر را مسخ و یا زمین گیر مى کرد، آنان به قدرت خدا پى برده و به او ایمان مى آوردند; ولى چنین نکرده، بلکه خواسته است که آنان از راه دیدن حقایق الهى و شنیدن آنها (راه متعارف راهنمایى بشر) هدایت گردند.
۴ - انسان ها در برابر مشیت خداوند ناتوان اند. «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم ... و لایرجعون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۸–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۱–۶۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۷
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار مسخ کافرانکیفیت هدایتمسخ کافرانعجز کافرانعجز انسان هاابزار شناختعذاب کافرانمشیت خداسنتهای خداقدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸)
- کیفر کافران در قیامت با محو بینایی یا مسخ انان، منوط به مشیّت خدا+۳ آیه
- عذاب و کیفر کافران با مسخ کردن انان، خارج از مشیّت و سنّت الهی+۱ آیه
- مسخ شدن، موجب عجز و ناتوانی، در برخاستن از جای خود و حرکت به عقب
- امکان مسخ و تبدیل شدن موجودی به موجودی دیگر، از سوی خداوند+۶ آیه
- امّتهای گناهکار و متمرّد از فرمان خداوند، در معرض گرفتار شدن به کیفرهای دنیایی و مسخ شدن+۸ آیه
- تنها مشیّت خداوند، سبب مسخ شدن مشرکان
- خداوند، قادر بر عذاب کردن کافران، با مسخ و زمینگیر کردن انها، در صورت تعلّق مشیّت+۱ آیه
- تعلّق نگرفتن مشیّت خداوند، بر مسخ و زمینگیر کردن کافران+۱ آیه