سوره یس، آیه ۶۷ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۴
وَلَوْ نَشَاءُ لَمَسَخْنَاهُمْ عَلَىٰ مَكَانَتِهِمْ فَمَا اسْتَطَاعُوا مُضِيًّا وَلَا يَرْجِعُونَ
اور اگر ہم چاہتے تو اُن کی رہائش گاہوں پر ہی ہم ان کی صورتیں بگاڑ دیتے پھر نہ وہ آگے جانے کی قدرت رکھتے اور نہ ہی واپس لوٹ سکتے،
معنی کلمات و عبارات
«لَمَسَخْنَاهُمْ»: ایشان را مسخ میکردیم. مراد از مسخ، دگرگون کردن و حال به حال نمودن است، یعنی به صورتهای بسیار زشت و پست و ناتوان و ناجور درآوردن. در اینجا بیشتر مراد تغییر و تبدیل انسان زیبا و توانا، به انسان نازیبا و درمانده و زار و نزار است. امّا مراد از مسخ میتواند تبدیل به حیوانات و مجسّمههای بیروح نیز باشد. «عَلی مَکَانَتِهِمْ»: بر جای خود. در محلّ توقّف خود. با وجود قوّت و قدرت و عظمت و منزلتی که ایشان دارند. (نگا: اضواء البیان، المنتخب). «مُضِیّاً»: رفتن. مصدر ثلاثی مجرّد (مَضی، یَمْضی) است (نگا: معجم الفاظ القرآن الکریم). با ضم و کسر میم آمده است، همچون (عُتِیّ و عِتِیّ) (نگا: روحالمعانی).
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - توانایى خداوند بر مسخ کردن کافران، به گونه اى که آنان آن چنان زمین گیر شوند که از برخاستن از جاى خود و حرکت به پیش و عقب ناتوان شوند . «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم فما استطعوا مضیًّا و لایرجعون»
۲ - عذاب کافران با مسخ و زمین گیر شدن شان، جزء مشیت و سنت خدا نیست. «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم فما استطعوا مضیًّا و لایرجعون»
۳ - مشیت و سنت خداوند در هدایت انسان ها، بهره جستن آنان از ابزارهاى متعارف شناخت است; نه کمک گرفتن از اعجاز و ارائه کارهاى بیرون از توان بشر (همچون مسخ و زمین گیر کردن آدمى). «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم ... و لایرجعون»
برداشت یاد شده مبتنى بر این نکته است که اگر خداوند مردم کافر را مسخ و یا زمین گیر مى کرد، آنان به قدرت خدا پى برده و به او ایمان مى آوردند; ولى چنین نکرده، بلکه خواسته است که آنان از راه دیدن حقایق الهى و شنیدن آنها (راه متعارف راهنمایى بشر) هدایت گردند.
۴ - انسان ها در برابر مشیت خداوند ناتوان اند. «و لو نشاء لمسخنهم على مکانتهم ... و لایرجعون»
تفسیر (۱۰)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۴۸–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۶۶–۸۳ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۶۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۶۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۶۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۶۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۶۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۶۱–۶۷ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۶۷
روایات و احادیث
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار مسخ کافرانکیفیت هدایتمسخ کافرانعجز کافرانعجز انسان هاابزار شناختعذاب کافرانمشیت خداسنتهای خداقدرت خدا
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۸)
- کیفر کافران در قیامت با محو بینایی یا مسخ انان، منوط به مشیّت خدا+۳ آیه
- عذاب و کیفر کافران با مسخ کردن انان، خارج از مشیّت و سنّت الهی+۱ آیه
- مسخ شدن، موجب عجز و ناتوانی، در برخاستن از جای خود و حرکت به عقب
- امکان مسخ و تبدیل شدن موجودی به موجودی دیگر، از سوی خداوند+۶ آیه
- امّتهای گناهکار و متمرّد از فرمان خداوند، در معرض گرفتار شدن به کیفرهای دنیایی و مسخ شدن+۸ آیه
- تنها مشیّت خداوند، سبب مسخ شدن مشرکان
- خداوند، قادر بر عذاب کردن کافران، با مسخ و زمینگیر کردن انها، در صورت تعلّق مشیّت+۱ آیه
- تعلّق نگرفتن مشیّت خداوند، بر مسخ و زمینگیر کردن کافران+۱ آیه