سوره یس، آیه ۷۸ · جزء ۲۳ · صفحه ۴۴۵
وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ
و برای ما مثالی زد و آفرینش خود را فراموش کرد و گفت: «چه کسی این استخوانها را زنده میکند در حالی که پوسیده است؟!»
معنی کلمات و عبارات
«الْعِظَامَ»: جمع عَظْم، استخوانها. «رَمِیمٌ»: پوسیده و فرسوده. «نَسِیَ خَلْقَهُ»: جمله کوتاهی است که پاسخ کاملی برای پرسش هر فرد بیخبری است که قدرت خدا را با قدرت مردم همسان بداند و درباره آفرینش خود از خاک نیندیشد.
نزول
سال ۵ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۳ رویداد)
نکات آیه
۱ - فراموشى و بى توجهى به مبدأ پیدایش انسان، عامل دور شمردن برپایى قیامت و حیات مجدد انسان ها «و ضرب لنا مثلاً و نسى خلقه»
برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که عبارت «و نسى خلقه» حال براى فاعلِ «ضرب» است; یعنى، در حالى که آفرینش خود را فراموش کرد، مَثَلى در رد عقیده به قیامت براى ما آورد.
۲ - دقت و اندیشه در چگونگى پیدایش انسان، زمینه ساز ممکن دانستن برپایى قیامت و حیات مجدد انسان ها «أوَلم یر الإنسن ... و ضرب لنا مثلاً و نسى خلقه»
۳ - زنده شدن انسان ها پس از تبدیل شدن به استخوان کهنه و پوسیده، امرى شگفت آور و ناممکن در دیدگاه کافران «قال من یحىِ العظم و هى رمیم»
«من» در آیه شریفه براى استفهام انکارى و تعجبى است و «رمیم» به معناى کهنه و پوسیده است.
۴ - تبدیل شدن انسان ها به استخوان کهنه و پوسیده، دلیل و شاهد مثالِ کافران براى دور شمردن برپایى قیامت و زنده شدن مجدد انسان ها «و ضرب لنا مثلاً ... قال من یحىِ العظم و هى رمیم»
برداشت یاد شده با توجه به این مطلب است که جمله «قال من یحىِ...» استئناف بیانى است; یعنى، بیان براى جمله «ضرب لنا مثلاً» است.
۵ - کافران، خدا را از احیاى مجدد انسان ها پس از مرگ، ناتوان مى دانستند. «و ضرب لنا مثلاً... قال من یحىِ العظم و هى رمیم»
مقصود از «ضرب لنا مثلاً» (براى ما مثل آورد) مى تواند این معنا باشد که: کافران، قدرت خدا را با قدرت دیگران یکى مى دانستند; یعنى، همان گونه که همه از احیاى استخوان کهنه ناتوان اند، او نیز مانند همه ناتوان است.
۶ - پیدایش انسان هاى نخستین، دلیل و شاهدِ امکانِ زنده شدن مجدد آنان پس از مرگ و خاکستر شدن بدن ها «و ضرب لنا مثلاً و نسى خلقه قال من یحىِ العظم و هى رمیم»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آثار غفلت از خلقت انسانشگفتی احیای مردگانمکذبان احیای مردگانمکذبان قدرت خدادلایل مکذبان معادعوامل ایمان به قیامتخلقت اولیه انسان هاعوامل ایمان به معادعوامل تکذیب قیامتعوامل استبعاد معاداستبعاد معاد جسمانیتعقل در خلقت انساندلایل معاد جسمانیاحیای اخروی مردگانبینش کافران
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۶۲)
- احتجاج مشرکان با پیامبر(صلی الله علیه واله)، برای انکار معاد به پوسیده شدن مردگان+۷ آیه
- قدرت خدا بر زنده کردن دوباره استخوانهای مردگان+۵ آیه
- حیات دوباره استخوانها در قیامت پس از پوسیدگی+۷ آیه
- تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۶ آیه
- پوسیدن استخوانها پس از مرگ+۲ آیه
- قدرت خداوند بر احیای استخوانهای مردگان همانند ایجاد انها در نخستین بار+۱ آیه
- انسان، دارای حیات اخرتی+۳ آیه
- شگفتی انکار معاد و عالم اخرت، با توجّه به مخلوق خدا بودن اسمان و زمین+۲ آیه
- زنده شدن انسانها پس از تبدیل شدن به استخوان کهنه و پوسیده امری شگفتاور در دیدگاه کافران
- توجّه به قدرت خدا، از عوامل رفع تعجّب+۲ آیه
- تفکّر و اندیشه، راهی برای شناخت معاد+۴ آیه
- تامّل در مبدا پیدایش انسان، زمینهساز باور او به قیامت+۴ آیه
- مجادلهگری انسانِ افریده شده از نطفه با خداوند، امری شگفتاور+۱ آیه
- افرینش چوب اتشزنه (مرخ و عفار)، نشانهای از قدرت خداوند بر افرینش مجدّد انسانها+۱ آیه
- خداوند، پدیداورنده حیات+۶ آیه
- خداوند، منشا حیات اخرتی برای انسان+۳ آیه
- خلقت استخوان، از ناحیه خداوند+۱ آیه
- سؤال انکارامیز کافران از معاد و حیات دوباره انسان بعد از مرگ+۶ آیه
- توجه نکردن کافران در باره خلقت خود از نطفه و دشمنی اشکار با خدا، مورد سؤال انکاری و نکوهش امیز او+۱ آیه
- نیندیشیدن کافران و منکران معاد، درباره قدرت داشتن افریدگار جهان بر احیای مجدد انسانها، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۶ آیه
- سؤال خدا از انسانها برای اقرار به توانایی او بر احیای مجدّد انان، مثل توانایی او در افرینش اولیّه انان+۴ آیه
- توجّه نکردن کافران، درباره خلقت خود از نطفه و دشمنی اشکار با خدا، مورد سؤال انکاری و نکوهش امیز او+۱ آیه
- نیندیشیدن منکران معاد، درباره قدرت داشتن افریدگار جهان بر احیای مجدد انسانها، مورد پرسش انکاری و نکوهش امیز خدا+۴ آیه
- توجّه نکردن منکران معاد، درباره قدرت افریدگار انسانها بر اعاده خلقت انان، مورد پرسش انکاری و توبیخی خدا+۳ آیه
- سؤال انکارامیز کافران از حیات دوباره انسان، بعد از مرگ+۶ آیه
- تعجّب مشرکان، از زنده شدن در قیامت+۱ آیه
- مشرکان جاهلی، منکر عالم اخرت+۴ آیه
- ابیّ بن خلف، فراموش کننده خلقت خویش
- فراموشی ابیّ بن خلف از خلقت خویش، موجب انکار وی نسبت به حیات پس از مرگ
- امیّه بن خلف، فراموش کننده افرینش خویش
- فراموشی امیّه بن خلف، زمینه انکار وی نسبت به معاد
- عاص بن وایل، فراموش کننده افرینش اوّلیّه خویش
- فراموشی عاص بن وایل نسبت به افرینش اولیّه خود، عامل انکار معاد
- عبداللّه بن اُبیّ، فراموش کننده افرینش خویش
- فراموشی عبداللّه بن اُبیّ نسبت به افرینش خود، موجب انکار معاد
- مشرکان، فراموش کننده اصل و خلقت اوّلیّه خویش+۱ آیه
- خداوند، یاداور افرینش فراموش شده مشرکان به انان+۲ آیه
- فراموشی و بی توجهی مشرکان به مبدا پیدایش خویش، موجب بعید دانستن قیامت و حیات مجدّد+۱ آیه
- قدرت خداوند در تحقّق هر چیزی بر اساس اراده و مشیّت خود، مقتضی خلقت دوباره انسانها+۲ آیه
- قدرت خداوند بر انجام دادن هر کاری بر اساس اراده و مشیّت خویش، از جلوه ها و دلایل توانمندی او بر احیای مردگان+۱ آیه
- خلقت اسمانها، جلوه ای از قدرت مطلق الهی+۳ آیه
- افرینش نخستین انسانها به دست خداوند، دلیل قدرت الهی بر افرینش دوباره انان پس از مرگ+۲ آیه
- احاطه قدرت خداوند بر همه اشیا، دلیل بر احیای مردگان+۴ آیه
- تعجّب و انکار کافران از حیات دوباره استخوانهای مردگان+۶ آیه
- سؤال منکران معاد از پیامبر صلی الله علیه و اله، درباره چگونگی زنده شدن استخوانهای از هم جدا شده و پودر گردیده، پس از مرگ+۱ آیه
- پوسیدن استخوان، پس از مرگ+۲ آیه
- انکار معاد از سوی مشرکان و محدود دانستن زندگی به عالم دنیا+۳ آیه
- ایجاد شبهه در امر معاد و استبعاد ان از سوی منکران رستاخیز، معلول غفلت از قدرت نامحدود خدا+۴ آیه
- بازسازی و حیات مجدّد استخوانهای پوسیده مردگان، امری بعید، از نظر منکران معاد و از شبهات انان درباره رستاخیز+۳ آیه
- افرینش انسان از نطفه پاسخ تشکیک مشرکان در معاد پس از تبدیل شدن انسانها به استخوان پوسیده+۲ آیه
- ابطال شبه و تشکیک مشرکان در معاد پس از تبدیل انسانها به استخوانهای پوسیده با افرینش اسمانها و زمین از سوی خدا+۲ آیه
- استبعاد و انکار معاد، از سوی کافران مشرک+۷ آیه
- مشرکان منکر معاد و تجدید حیات برای انسانها+۳ آیه
- مشرکان منکر معاد و محدود دانستن زندگی به عالم دنیا+۲ آیه
- شباهت و همگونی معاد انسانها با اغاز خلقت انان+۳ آیه
- تعجّب انکارامیز کافران، از معاد و حیات مجدّد خود+۶ آیه
- اتشزایی بودن درخت سبز، نشانه قدرت خدا بر تجدید حیات انسانها
- توجّه نکردن کافران درباره خلقت خود از نطفه و دشمنی اشکار با خدا، مورد سؤال نکوهشی خدا+۱ آیه
- سرزنش مشرکان، به علت انکار قیامت+۲ آیه
- فکر نکردن منکران معاد درباره قدرت افریدگار جهان بر احیای مجدّد انسانها، مورد سؤال نکوهشی خدا+۶ آیه
- مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت همه اشیا، دلیل قدرت او بر احیای مجدّد انسانها در قیامت+۴ آیه
- اعتقاد و اعتراف به مالکیّت انحصاری خداوند بر ملکوت اشیا، مستلزم باور به معاد و زنده شدن مردگان در قیامت+۴ آیه