ه

أَ وَ لَمْ يَرَ الْإِنْسَانُ أَنَّا خَلَقْنَاهُ مِنْ نُطْفَةٍ فَإِذَا هُوَ خَصِيمٌ مُبِينٌ

آیا انسان نمی‌داند که ما او را از نطفه‌ای بی‌ارزش آفریدیم؟! و او (چنان صاحب قدرت و شعور و نطق شد که) به مخاصمه آشکار (با ما) برخاست!

وَ ضَرَبَ لَنَا مَثَلاً وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قَالَ مَنْ يُحْيِي الْعِظَامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ

و برای ما مثالی زد و آفرینش خود را فراموش کرد و گفت: «چه کسی این استخوانها را زنده می‌کند در حالی که پوسیده است؟!»

الَّذِي جَعَلَ لَكُمْ مِنَ الشَّجَرِ الْأَخْضَرِ نَاراً فَإِذَا أَنْتُمْ مِنْهُ تُوقِدُونَ

همان کسی که برای شما از درخت سبز، آتش آفرید و شما بوسیله آن، آتش می‌افروزید!»

إِنَّمَا أَمْرُهُ إِذَا أَرَادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ

فرمان او چنین است که هرگاه چیزی را اراده کند، تنها به آن می‌گوید: «موجود باش!»، آن نیز بی‌درنگ موجود می‌شود!

فَسُبْحَانَ الَّذِي بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِ شَيْ‌ءٍ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

پس منزّه است خداوندی که مالکیّت و حاکمیّت همه چیز در دست اوست؛ و شما را به سوی او بازمی‌گردانند!

إِلاَّ مَنْ خَطِفَ الْخَطْفَةَ فَأَتْبَعَهُ شِهَابٌ ثَاقِبٌ

مگر آنها که در لحظه‌ای کوتاه برای استراق سمع به آسمان نزدیک شوند، که «شهاب ثاقب» آنها را تعقیب می‌کند!

وَ قَالُوا إِنْ هٰذَا إِلاَّ سِحْرٌ مُبِينٌ

و می‌گویند: «این فقط سحری آشکار است!

وَ قَالُوا يَا وَيْلَنَا هٰذَا يَوْمُ الدِّينِ

و می‌گویند: «ای وای بر ما، این روز جزاست!»

هٰذَا يَوْمُ الْفَصْلِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ

(آری) این همان روز جدایی (حقّ از باطل) است که شما آن را تکذیب می‌کردید!

فَاطَّلَعَ فَرَآهُ فِي سَوَاءِ الْجَحِيمِ

اینجاست که نگاهی می‌کند، ناگهان او را در میان دوزخ می‌بیند.

إِنَ هٰذَا لَهُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ

راستی این همان پیروزی بزرگ است!

لِمِثْلِ هٰذَا فَلْيَعْمَلِ الْعَامِلُونَ

آری، برای مثل این، باید عمل‌کنندگان عمل کنند!

طَلْعُهَا كَأَنَّهُ رُءُوسُ الشَّيَاطِينِ

شکوفه آن مانند سرهای شیاطین است!

وَ نَجَّيْنَاهُ وَ أَهْلَهُ مِنَ الْكَرْبِ الْعَظِيمِ

و او و خاندانش را از اندوه بزرگ رهایی بخشیدیم،

وَ جَعَلْنَا ذُرِّيَّتَهُ هُمُ الْبَاقِينَ

و فرزندانش را همان بازماندگان (روی زمین) قرار دادیم،

وَ تَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی نهادیم.

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

چرا که او از بندگان باایمان ما بود!

وَ إِنَ مِنْ شِيعَتِهِ لَإِبْرَاهِيمَ

و از پیروان او ابراهیم بود؛

إِذْ جَاءَ رَبَّهُ بِقَلْبٍ سَلِيمٍ

(به خاطر بیاور) هنگامی را که با قلب سلیم به پیشگاه پروردگارش آمد؛

إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ وَ قَوْمِهِ مَا ذَا تَعْبُدُونَ

هنگامی که به پدر و قومش گفت: «اینها چیست که می‌پرستید؟!

فَتَوَلَّوْا عَنْهُ مُدْبِرِينَ

آنها از او روی برتافته و به او پشت کردند (و بسرعت دور شدند.)

فَأَقْبَلُوا إِلَيْهِ يَزِفُّونَ

آنها با سرعت به او روی آوردند.

قَالُوا ابْنُوا لَهُ بُنْيَاناً فَأَلْقُوهُ فِي الْجَحِيمِ

(بت‌پرستان) گفتند: «بنای مرتفعی برای او بسازید و او را در جهنّمی از آتش بیفکنید!»

فَأَرَادُوا بِهِ كَيْداً فَجَعَلْنَاهُمُ الْأَسْفَلِينَ

آنها طرحی برای نابودی ابراهیم ریخته بودند، ولی ما آنان را پست و مغلوب ساختیم!

فَبَشَّرْنَاهُ بِغُلاَمٍ حَلِيمٍ

ما او [= ابراهیم‌] را به نوجوانی بردبار و صبور بشارت دادیم!

فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَا ذَا تَرَى قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ

هنگامی که با او به مقام سعی و کوشش رسید، گفت: «پسرم! من در خواب دیدم که تو را ذبح می‌کنم، نظر تو چیست؟» گفت «پدرم! هر چه دستور داری اجرا کن، به خواست خدا مرا از صابران خواهی یافت!»

فَلَمَّا أَسْلَمَا وَ تَلَّهُ لِلْجَبِينِ

هنگامی که هر دو تسلیم شدند و ابراهیم جبین او را بر خاک نهاد...

وَ نَادَيْنَاهُ أَنْ يَا إِبْرَاهِيمُ

او را ندا دادیم که: «ای ابراهیم!

إِنَ هٰذَا لَهُوَ الْبَلاَءُ الْمُبِينُ

این مسلّماً همان امتحان آشکار است!

وَ فَدَيْنَاهُ بِذِبْحٍ عَظِيمٍ

ما ذبح عظیمی را فدای او کردیم،

وَ تَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

و نام نیک او را در امّتهای بعد باقی نهادیم!

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

او از بندگان باایمان ما است!

وَ بَشَّرْنَاهُ بِإِسْحَاقَ نَبِيّاً مِنَ الصَّالِحِينَ

ما او را به اسحاق -پیامبری از شایستگان- بشارت دادیم!

وَ بَارَكْنَا عَلَيْهِ وَ عَلَى إِسْحَاقَ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِهِمَا مُحْسِنٌ وَ ظَالِمٌ لِنَفْسِهِ مُبِينٌ

ما به او و اسحاق برکت دادیم؛ و از دودمان آن دو، افرادی بودند نیکوکار و افرادی آشکارا به خود ستم کردند!

إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ أَ لاَ تَتَّقُونَ

به خاطر بیاور هنگامی را که به قومش گفت: «آیا تقوا پیشه نمی‌کنید؟!

فَكَذَّبُوهُ فَإِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ

امّا آنها او را تکذیب کردند؛ ولی به یقین همگی (در دادگاه عدل الهی) احضار می‌شوند!

وَ تَرَكْنَا عَلَيْهِ فِي الْآخِرِينَ

ما نام نیک او را در میان امّتهای بعد باقی گذاردیم!

إِنَّهُ مِنْ عِبَادِنَا الْمُؤْمِنِينَ

او از بندگان مؤمن ما است!

إِذْ نَجَّيْنَاهُ وَ أَهْلَهُ أَجْمَعِينَ

و به خاطر بیاور زمانی را که او و خاندانش را همگی نجات دادیم،

فَالْتَقَمَهُ الْحُوتُ وَ هُوَ مُلِيمٌ

(او را به دریا افکندند) و ماهی عظیمی او را بلعید، در حالی که مستحقّ سرزنش بود!

فَلَوْ لاَ أَنَّهُ كَانَ مِنَ الْمُسَبِّحِينَ

و اگر او از تسبیح‌کنندگان نبود...

لَلَبِثَ فِي بَطْنِهِ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

تا روز قیامت در شکم ماهی می‌ماند!

فَنَبَذْنَاهُ بِالْعَرَاءِ وَ هُوَ سَقِيمٌ

(به هر حال ما او را رهایی بخشیدیم و) او را در یک سرزمین خشک خالی از گیاه افکندیم در حالی که بیمار بود!

وَ أَنْبَتْنَا عَلَيْهِ شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ

و بوته کدوئی بر او رویاندیم (تا در سایه برگهای پهن و مرطوبش آرامش یابد)!

وَ أَرْسَلْنَاهُ إِلَى مِائَةِ أَلْفٍ أَوْ يَزِيدُونَ

و او را به سوی جمعیّت یکصد هزار نفری -یا بیشتر- فرستادیم!

وَ جَعَلُوا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً وَ لَقَدْ عَلِمَتِ الْجِنَّةُ إِنَّهُمْ لَمُحْضَرُونَ

آنها [= مشرکان‌] میان او [= خداوند] و جنّ، (خویشاوندی و) نسبتی قائل شدند؛ در حالی که جنّیان بخوبی می‌دانند که این بت‌پرستان در دادگاه الهی احضار می‌شوند!

مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفَاتِنِينَ

هرگز نمی‌توانید کسی را (با آن) فریب دهید،

وَ مَا مِنَّا إِلاَّ لَهُ مَقَامٌ مَعْلُومٌ

و هیچ یک از ما نیست جز آنکه مقام معلومی دارد؛

فَكَفَرُوا بِهِ فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ

(امّا هنگامی که این کتاب بزرگ آسمانی بر آنها نازل شد،) به آن کافر شدند؛ ولی بزودی (نتیجه کار خود را) خواهند دانست!

وَ عَجِبُوا أَنْ جَاءَهُمْ مُنْذِرٌ مِنْهُمْ وَ قَالَ الْكَافِرُونَ هٰذَا سَاحِرٌ كَذَّابٌ

آنها تعجّب کردند که پیامبر بیم‌دهنده‌ای از میان آنان به سویشان آمده؛ و کافران گفتند: این ساحر بسیار دروغگویی است!