آیه ۴ سوره ص

«أَن جَآءَهُمْ ...»: جمله، منصوب به نزع خافض است. یعنی: مِنْ أَن جَآءَهُمْ. «هذا»: مراد محمّد است.

محمد بن یعقوب کلینى بعد از چهار واسطه از جابر و او از امام باقر علیه‌السلام نقل نماید که فرمود: ابوجهل با افرادى از قریش نزد ابوطالب آمدند و گفتند: برادرزاده ات ما و خدایان ما را آزار می‌رساند. به او بگو که از خدایان ما دست بردارد ما نیز از خداى او دست برمی‌داریم. ابوطالب کس نزد پیامبر فرستاد و او را نزد خود طلبید. پیامبر نزد ابوطالب آمد، دید در نزد او مشرکین گرد آمده اند پس از ورود فرمود: السلام على من اتبع الهدى یعنى سلام و درود بر کسانى که از هدایت حق پیروى کنند سپس نزد ابوطالب نشست. ابوطالب گفتار ابوجهل را به وى گفت، پیامبر فرمود: من کارى به آن‌ها ندارم جز این که آنان را به کلمه اى که سیادت آنان در ذکر و گفتار آنست دعوت می‌کنم. ابوجهل گفت: آن کلمه کدام است، فرمود: بگویند لا اله الّا اللّه. ابوجهل با قریش پس از شنیدن آن انگشتان خود را در گوش‌هاى خویش فروبردند و گفتند: ما تا به حال چنین کلمه اى نشنیده ایم سپس این آیات نازل شد. ابن عباس گوید: ابوطالب مریض بود، قریش نزد او آمدند در حالتى که پیامبر در نزد وى بود قریش از دست محمد نزد ابوطالب زبان به شکایت گشودند. ابوطالب به پیامبر گفت: اى برادرزاده از اینان چه می‌خواهى؟ پیامبر گفت: اى عمّ، از آن‌ها می‌خواهم که فقط یک کلمه واحدة را که به آن‌ها سیادت مى بخشد و سبب جزیه گرفتن از عجم می‌شود بر زبان جارى کنند. گفت: آن یک کلمه چیست؟ گفت: بگویند لا اله الّا اللّه. قریش گفتند: عجیب است که ما تمام خدایان ما را به یک خدا تبدیل نمائیم سپس این آیات نازل گردید.

البرهان فی تفسیر القرآن. مسند احمد و صحیح نسائى و صحیح ترمذى و حاکم صاحب المستدرک.

۱ - برخاستن فردى از توده هاى مردم به پیامبرى، امرى شگفت انگیز در نظر کافران «و عجبوا أن جاءهم منذر منهم» برداشت یاد شده مبتنى بر این دیدگاه است که مقصود از «منهم» این است که پیامبر از میان توده هاى مردم و با ویژگى مردمى باشد. گفتنى است تعبیر «من بیننا» در آیه ۸- مؤید همین مطلب است. ۲ - انتخاب شدن انسان به پیامبرى، امرى شگفت آور در نظر کافران «و عجبوا أن جاءهم منذر منهم» برداشت یاد شده براساس این دیدگاه است که مقصود از «منهم» از جنس انسان بودن پیامبر باشد; زیرا کافران و مشرکان صدراسلام، انسان را شایسته رسیدن به مقام پیامبرى و ارتباط با خداوند نمى دانستند. ۳ - انسان بودن پیامبر(ص) و برخاستن ایشان از میان توده هاى مردم، مانع ایمان آوردن کافران صدراسلام بود. «و عجبوا أن جاءهم منذر منهم و قال الکفرون هذا سحر کذّاب» ۴ - انذار و اخطار، در قلمرو رسالت پیامبراسلام(ص) «منذر منهم» ۵ - پیامبراسلام(ص)، برخوردار از ویژگى هاى آدمى همچون دیگر انسان ها و برخاسته از میان توده هاى مردم «و عجبوا أن جاءهم منذر منهم» ۶ - کافران، پیامبراسلام(ص) را ساحر و بسیار دروغگو مى دانستند. «و قال الکفرون هذا سحر کذّاب»