=== قاموس قرآن ===
علیه السلام فرزند ابراهیم از پیامبران مشهور، نام مبارکش هفده بار در قرآن مجید آمده است آیه [بقره:136]، [نساء:163]. و غیره مقام رسالت وی را روشن میکند. او مورد هدایت پروردگار بوده [انعام:84]. خداوند خود را بر او و ابراهیم تمام خود را بر او و ابراهیم تمام کرده بود [یوسف:6]. وی از عباداللّه الصالحین میباشد و خداوند او را مبارک گردانیده است [صافات:112]. [صافات:113]. ایضاً آیات ذیل از مقام شامخ او و پدر و فرزندش سخن میگوید [ص:45-47]. درباره این مطلب که آیا ذبیح اسحق بود یا برادرش اسمعیل؟ در «اسمعیل» روشن کردیم که ذبیح او بوده نه اسحق. آیاتیکه در ان اسمعیل و اسحق پیوسته بعد از اسمعیل آمده است و این روشن میکند که اسمعیل برادر بزرگ بوده است. مسعودی در اثبات الوصیة گوید: ذبیح اسمعیل بود و او فرزند بزرگ ابراهیم و جانشین پدرش بود و اسحق بعد از اسمعیل به پیامبری رسید. نا گفته نماند تورات فعلی چنانکه در سفر پیدایش باب 22 ذکر شده معتقد است که ذبیح حضرت اسحق بود. به نظر میآید که ذبیح بودن اسحق در کتب اسلامی خاصّه به کتب اهل سنّت از تورات راه یافته است ولی در «اسمعیل» گفتیم که به شهادت قرآن هنگام قربانی اسمعیل هنوز اسحق به دنیا نیامده بود و مژده اسحق توسط ملائکه پس از ماجرای قربانی است و حضرت رسول صلی اللّه علیه واله و سلم در حدیث معروف فرموده «اَنَا ابْنُ الذَّبیحَیْنِ» من فرزند دو ذبیحم که جدّش اسمعیل و پدرش عبداللّه بن عبدالمطلب است. امامان اهل بیت صلوات اللّه علیهم اجمعین فرمودهاند: ذبیح اسمعیل بود به ج 12 بحار ص 121 به بعد طبع اخیر رجوع شود ایضاً تورات میان این دو برادر اختلاف و منافرت نقل میکند که از ساحت مردان الهی به دور است ما را پیروی از قرآن در این باره کافی است.
آیا هنگامی که مرگ یعقوب فرا رسید، شما حاضر بودید؟! در آن هنگام که به فرزندان خود گفت: «پس از من، چه چیز را میپرستید؟» گفتند: «خدای تو، و خدای پدرانت، ابراهیم و اسماعیل و اسحاق، خداوند یکتا را، و ما در برابر او تسلیم هستیم.»
بگویید: «ما به خدا ایمان آوردهایم؛ و به آنچه بر ما نازل شده؛ و آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و پیامبران از فرزندان او نازل گردید، و (همچنین) آنچه به موسی و عیسی و پیامبران (دیگر) از طرف پروردگار داده شده است، و در میان هیچ یک از آنها جدایی قائل نمیشویم، و در برابر فرمان خدا تسلیم هستیم؛ (و تعصبات نژادی و اغراض شخصی، سبب نمیشود که بعضی را بپذیریم و بعضی را رها کنیم.)»
یا میگویید: «ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط، یهودی یا نصرانی بودند»؟! بگو: «شما بهتر میدانید یا خدا؟! (و با اینکه میدانید آنها یهودی یا نصرانی نبودند، چرا حقیقت را کتمان میکنید؟)» و چه کسی ستمکارتر است از آن کس که گواهی و شهادت الهی را که نزد اوست، کتمان میکند؟! و خدا از اعمال شما غافل نیست.
بگو: «به خدا ایمان آوردیم؛ و (همچنین) به آنچه بر ما و بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط نازل گردیده؛ و آنچه به موسی و عیسی و (دیگر) پیامبران، از طرف پروردگارشان داده شده است؛ ما در میان هیچ یک از آنان فرقی نمیگذاریم؛ و در برابرِ (فرمان) او تسلیم هستیم.»
ما به تو وحی فرستادیم؛ همان گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحی فرستادیم؛ و (نیز) به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط [= بنی اسرائیل] و عیسی و ایّوب و یونس و هارون و سلیمان وحی نمودیم؛ و به داوود زبور دادیم.
و اسحاق و یعقوب را به او [= ابراهیم] بخشیدیم؛ و هر دو را هدایت کردیم؛ و نوح را (نیز) پیش از آن هدایت نمودیم؛ و از فرزندان او، داوود و سلیمان و ایّوب و یوسف و موسی و هارون را (هدایت کردیم)؛ اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم!
و این گونه پروردگارت تو را برمیگزیند؛ و از تعبیر خوابها به تو میآموزد؛ و نعمتش را بر تو و بر خاندان یعقوب تمام و کامل میکند، همانگونه که پیش از این، بر پدرانت ابراهیم و اسحاق تمام کرد؛ به یقین، پروردگار تو دانا و حکیم است!»
من از آیین پدرانم ابراهیم و اسحاق و یعقوب پیروی کردم! برای ما شایسته نبود چیزی را همتای خدا قرار دهیم؛ این از فضل خدا بر ما و بر مردم است؛ ولی بیشتر مردم شکرگزاری نمیکنند!