«یَیْأَسَ» از مادّه «یأس» به معنای نومیدی است، ولی بسیاری از مفسران گفته اند: در اینجا به معنای علم است، اما بنا به گفته «کسانی» (طبق نقل فخر رازی) هیچ گاه دیده نشده است که «یَئِسَت» به معنای «عَلِمَت» بوده باشد و از گفتار «راغب» در «مفردات» چنین برمی آید که: «یأس» در اینجا به همان معنای معروف آن است، ولی لازمه هر یأسی علم به عدم تحقیق آن موضوع است، بنابراین، ثبوت یأس آنها لازمه اش علم آنهاست، ولی این گفتار «راغب» نتیجه اش این می شود که یأس در اینجا به معنای علم به وجود نباشد، بلکه به معنای علم به عدم باشد، که با مفهوم آیه سازگار نیست، از این رو معنای همان است که مشهور مفسران گفته اند و شواهدی از سخن عرب نیز بر آن آورده اند. نمونه این شواهد را «فخر رازی» در تفسیرش آورده است (دقت کنید).
=== قاموس قرآن ===
نومیدی. طبرسی فرموده: یأس آن است که یقین کنیم شیء آرزو شده بدست نخواهد آمد. راغب گوید: [مائده:3]. امروز کفار از دین شما مأیوس شدند. یعنی طمع بریدند از اینکه شما از دینتان دست بردارید. [یوسف:87]. از رحمت خدا ناامید نباشید. استیئاس: مثل یأس است [یوسف:80]. چون از یوسف ناامید شدند که برادرشان را آزاد کند کنار رفتند و با هم نجوی میکردند. * [رعد:31]. یأس را در آیه علم معنی کردهاند در جوامع الجامع میگوید: علت این امر آن است که یأس معنای علم را در ضمن گرفته زیرا مأیوس شونده میداند که اینکار نخواهد شد. راغب نیز نزدیک به آن گفته است یعنی: آیا اهل ایمان ندانستند که اگر خدا میخواست همه مردم را هدایت میکرد. * [فصّلت:49]. یؤس و قنوط هر دو به یک معنی اند یعنی انسان از طلب خیر خسته نمیشود و اگر ضرری به او رسد بسیار ناامید و مأیوس است.
اگر بوسیله قرآن، کوهها به حرکت درآیند یا زمینها قطعه قطعه شوند، یا بوسیله آن با مردگان سخن گفته شود، (باز هم ایمان نخواهند آورد!) ولی همه کارها در اختیار خداست! آیا آنها که ایمان آوردهاند نمیدانند که اگر خدا بخواهد همه مردم را (به اجبار) هدایت میکند (امّا هدایت اجباری سودی ندارد)! و پیوسته بلاهای کوبندهای بر کافران بخاطر اعمالشان وارد میشود، و یا بنزدیکی خانه آنها فرود میآید، تا وعده (نهایی) خدا فرا رسد؛ به یقین خداوند در وعد؛ خود تخلّف نمیکند!