آیه ۸۷ سوره یوسف

سوره یوسف، آیه ۸۷ · جزء ۱۳ · صفحه ۲۴۶

يَا بَنِيَّ اذْهَبُوا فَتَحَسَّسُوا مِن يُوسُفَ وَأَخِيهِ وَلَا تَيْأَسُوا مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِنَّهُ لَا يَيْأَسُ مِن رَّوْحِ اللَّهِ إِلَّا الْقَوْمُ الْكَافِرُونَ

پسرانم! بروید، و از یوسف و برادرش جستجو کنید؛ و از رحمت خدا مأیوس نشوید؛ که تنها گروه کافران، از رحمت خدا مأیوس می‌شوند!»

معنی کلمات و عبارات
«تَحَسَّسُوا مِنْ»: جستجو کنید. پرس و جو نمائید. «لا تَیْأَسُوا»: ناامید مشوید. مأیوس نگردید. «رَوْح»: رحمت خدا. «الْقَوْمُ الْکافِرُونَ»: مردمان ناباور.
نزول
نکات آیه
۱- یعقوب(ع) بر این باور بود که یوسف(ع) و بنیامین زنده اند و با جست و جو کردن ، پیدا خواهند شد. «یبنىّ اذهبوا فتحسسوا من یوسف و أخیه» ۲- یعقوب(ع) به فرزندانش دستور داد براى یافتن یوسف(ع) و بنیامین حرکت کنند و به جست و جوى آنها بپردازند. «یبنىّ اذهبوا فتحسسوا من یوسف و أخیه» «تحسس» (مصدر تحسسوا) به معناى طلب کردن و جست و جو نمودن است. ۳- یعقوب(ع) گرفتار شدن به فراق بنیامین را نشانه پایان یافتن اندوههاى خویش دانست و به یافتن یوسف(ع) و بنیامین امیدوار شد. «یبنىّ اذهبوا فتحسسوا من یوسف و أخیه و لاتاْیئسوا من روح الله» از آن جا که یعقوب(ع) پس از داستان بنیامین، جستوجو از یوسف را مطرح مى سازد و فرزندانش را مأمور تفحص از وى مى کند، چنین برمى آید که وى قضیه بنیامین را نشانه اى به نزول فرج الهى دانسته و به یافتن یوسف(ع) امیدوار شده بود. اقدام نکردن وى براى یافتن یوسف پیش از داستان بنیامین، دلیل این حقیقت است و این معنا توجیه کننده برنامه یوسف(ع) در بازداشت بنیامین مى باشد. ۴- یعقوب(ع) از فرزندانش خواست براى یافتن یوسف(ع) و بنیامین تلاشى پى گیر داشته و از یافتن آنها هرگز مأیوس نشوند. «و لاتاْیئسوا من روح الله» ۵- مأیوس نشدن از رحمت خدا و امید داشتن به یارى او ، توصیه یعقوب(ع) به فرزندان خویش «و لاتاْیئسوا من روح الله» «روح» به معناى سرور ، فرح ، استراحت و رحمت مى باشد. اضافه آن کلمه به «الله» و متعلق قرار گرفتن «من روح الله» براى «لاتاْیئسوا» گویاى این است که مراد از آن «رحمت» مى باشد. ۶- یعقوب(ع) مطمئن به یارى و رحمت خداوند در یافتن یوسف و بنیامین «فتحسسوا من یوسف و أخیه و لاتاْیئسوا من روح الله» جلوه و نمود رحمت خداوند در آیه شریفه ، یارى و کمک او در یافتن یوسف و دستیابى به بنیامین است. ۷- ایمان به خدا و یارى او براى تحقق خواسته ها و برطرف شدن مشکلات ، باید با تلاش و کوشش آدمى قرین باشد. «اذهبوا فتحسسوا من یوسف و أخیه و لاتاْیئسوا من روح الله» از آن جا که یعقوب(ع) فرزندانش را به یارى خدا و رحمت او در یافتن یوسف و بنیامین متوجه مى سازد و علاوه بر آن از آنان مى خواهد که به مسافرت بروند و براى یافتن آنها تلاش کنند ، مى توان برداشت فوق را به دست آورد. ۸- ضرورت دل بستن به یارى خدا و رحمت او براى رفع مشکلات و تحقق خواسته ها «و لاتاْیئسوا من روح الله إنه لایاْیئس من روح الله إلاّ القوم الکفرون» ۹- گشایش تنگناهاى زندگى بشر و رفع مشکلات ایشان به دست خدا و در اختیار اوست. «و لاتاْیئسوا من روح الله» ۱۰- شناخت خداوند و صفات او ، مایه امیدواربودن به رحمت و یارى اوست. «و أعلم من الله ما لاتعلمون ... و لاتاْیئسوا من روح الله» ۱۱- تنها کفرپیشگان به یارى خدا امید ندارند و از رحمت او مأیوسند. «لایاْیئس من روح الله إلاّ القوم الکفرون» مراد از «کافرون» در آیه شریفه ، منکران قدرت خدا و رحمت آفرینى او و آگاهیش به نیاز بندگان است. ۱۲- توجیه پیشنهادها و توصیه ها با بیان فرجام و نتیجه آنها ، امرى شایسته و نیکوست. «لاتاْیئسوا من روح الله إنه لایاْیئس من روح الله إلاّ القوم الکفرون» جمله «إنه لایاْیئس ...» تعلیل براى «لاتاْیئسوا ...» است. یعقوب(ع) توصیه خویش (مأیوس نشدن از رحمت الهى) را با بیان فرجام آن (سقوط به ورطه کفر) تعلیل و توجیه کرد و این درسى است براى همگان که توصیه و یا فرمان خویش را با دلیل و بیان فرجام آن قرین سازند.
تفسیر (۹)
روایات و احادیث

۱۳- «عن أبى جعفر(ع):...انه [یعقوب ]دعا ربّه فى السحر أن یهبط علیه ملک الموت فهبط علیه ... قال یعقوب: ... هل عرض علیک فى الأرواح روح یوسف؟ فقال: لا فعند ذلک علم أنه حىّ فقال لولده: «اذهبوا فتحسّسوا من یوسف...»... ; [منبع: تفسیرقمى، ج ۱، ص ۳۵۰ ; تفسیربرهان، ج ۲، ص ۲۶۴، ح ۸.] از امام باقر(ع) روایت شده است: یعقوب در سحر از خدا خواست تا ملک الموت بر او فرود آید ... پس او فرود آمد ... یعقوب گفت: ... آیا در میان ارواح، روح یوسف بر تو عرضه شده؟ گفت: نه. پس در این هنگام دانست که یوسف زنده است، پس به فرزندان خود گفت: «اذهبوا فتحسّسوا من یوسف ...»...». ۱۴- «عن أبى عبدالله(ع): ... [من الکبائر ]الإیاس من روح الله ، لأن الله عزوجل یقول: «إنه لاییأس من روح الله إلاّ القوم الکافرون»... ; [منبع: کافى ، ج ۲ ، ص ۲۸۵ ، ح ۲۴ ; نورالثقلین ، ج ۲ ، ص ۴۵۶ ، ح ۱۷۲.] از امام صادق(ع) روایت شده است: [یکى از گناهان کبیره] ناامیدى از رحمت خداست ; زیرا خداى عزوجل مى فرماید: «إنه لاییأس من روح الله إلاّ القوم الکافرون»...».

موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۴۹)
  • امید به رحمت الهی، زمینهساز کوشش جهت رفع مشکلات
  • امید دادن یعقوب(علیه السلام) به پسرانش درباره پیدا شدن یوسف و برادرش بنیامین
  • امید دادن یعقوب(علیه السلام) به فرزندان خود، درباره رحمت خدا
  • ضرورت امید داشتن به خدا، در پی بروز مشکلات و از دست رفتن امکانات+۴ آیه
  • اعتقاد به خدا و صفات او، مایه امیدواری به رحمت الهی+۲ آیه
  • شناخت خدا و اوصاف او، مایه امیدوار بودن به رحمت و یاری او+۱ آیه
  • کفر، از موانع امید داشتن انسان به رحمت خدا+۱ آیه
  • کافران، مایوس از رحمت خداوند
  • مایوس نشدن از رحمت خدا و امید داشتن به یاری او، سفارش یعقوب(علیه السلام) به فرزندان خویش
  • حرمت ناامیدی از رحمت خدا+۱ آیه
  • امیدواری به رحمت الهی، از اثار ایمان+۱ آیه
  • ماموریّت برادران یوسف(علیه السلام) از سوی یعقوب(علیه السلام)، برای ردیابی از یوسف(علیه السلام) و برادرش بنیامین
  • حرمت ناامیدی، از رحمت خدا+۳ آیه
  • حرمت ناامیدی از رحمت خدا+۴ آیه
  • باور یعقوب(علیه السلام) به زنده بودن یوسف(علیه السلام) و بنیامین+۱ آیه
  • یعقوب(علیه السلام)، امیدبخش فرزندان خود به رحمت الهی
  • لزوم همراه بودن امید به رحمت، با کوشش و تلاش
  • امید به رحمت خداوند و ناامید نشدن از ان، از پندهای یعقوب(علیه السلام) به فرزندانش
  • امید به رحمت الهی، زمینه ساز کوشش، جهت رفع مشکلات
  • امیدواری یعقوب(علیه السلام)، به رحمت الهی
  • حرمت ناامیدی، از رحمت خداوند+۱ آیه
  • مایوس نشدن از رحمت خداوند، سفارش یعقوب(علیه السلام) به فرزندان خویش
  • کفر، موجب ناامیدی از رحمت خداوند+۱ آیه
  • کافران، ناامید از رحمت خداوند+۲ آیه
  • لزوم امیدواری به لطف الهی، در مواقع گرفتاریها و مشکلات+۴ آیه
  • شکایت برادران یوسف، از فقر و تنگدستی خود، در پیشگاه عزیز مصر+۱ آیه
  • بازگشت مجدّد کاروان فرزندان یعقوب به مصر برای یافتن برادر+۱ آیه
  • خبر دادن یعقوب(علیه السلام) از زنده بودن یوسف(علیه السلام)از کرامات وی+۲ آیه
  • کفر، عامل یاس و ناامیدی کافران+۱ آیه
  • کافران، ناامید از رحمت الهی+۱ آیه
  • وجود پیمانه برای کیل غلات در زمان یوسف(علیه السلام)+۲ آیه
  • یاس از خدا و رحمت او، گناهی بزرگ+۱ آیه
  • دستور یعقوب علیه السلام به فرزندان برای جستجوی یوسف علیه السلام و برادرش در سفر مجدد به مصر
  • علم یعقوب علیه السلام به خدا و صفات او، مایه امیدواری ان جناب به مراجعت فرزندانش+۲ آیه
  • اگاهی یعقوب علیه السلام به حیات یوسف علیه السلام+۳ آیه
  • عدم یاس از رحمت خداوند و امیدواری به یاری او در جستجوی یوسف علیه السلام و برادرش، از توصیههای یعقوب علیه السلام به فرزندانش
  • یاس کفرپیشگان از رحمت الهی، از تعالیم یعقوب علیه السلام به پسرانش
  • دستور یعقوب علیه السلام به فرزندانش، برای جستجو و تفحّص از یوسف علیه السلام و بنیامین
  • جستجو برای یافتن یوسف علیه السلام و بنیامین و تهیّه اذوقه، انگیزه برادران یوسف برای رفتن به مصر+۱ آیه
  • مایوس نشدن از رحمت خدا و امید داشتن به یاری او، توصیه یعقوب علیه السلام به برادران، برای جستجوی یوسف علیه السلام و بنیامین در سفر به مصر
  • سفر برادران به مصر، جهت جستجوی یوسف علیه السلام و بنیامین، با دستور یعقوب علیه السلام+۱ آیه
  • یافتن یوسف علیه السلام و بنیامین در سفر سوم
  • به همراه اوردن پیراهن یوسف علیه السلام برای یعقوب علیه السلام در سفر سوم+۲ آیه
  • دستور یعقوب علیه السلام به برادران یوسف، مبنی بر جستجوی یوسف علیه السلام و برادرش
  • ناامیدی برادران از یافتن یوسف علیه السلام و برادرش، مورد نهی یعقوب علیه السلام
  • ناامید شدن از رحمت خدا و تلاش و جستجو برای یافتن یوسف علیه السلام و بنیامین، سفارش یعقوب علیه السلام به برادران او
  • جستجوی برادران از یوسف علیه السلام و بنیامین و ناامید نشدن از رحمت خدا در سفر به مصر، سفارش یعقوب علیه السلام به انان
  • نقش مدیریت یوسف علیه السلام در انتقال و هجرت خاندانش، از کنعان به مصر+۶ آیه
  • نقشه یوسف علیه السلام برای اوردن بنیامین به مصر+۱۱ آیه
واژه‌ها