=== قاموس قرآن ===
«علیه السلام». از انبیاء بنی اسرائیل و برادر موسی «علیه السلام» است، نام مبارکش نوزده بار در کلام اللَّه مجید یاد شده زیرا مراد از [مریم:28]. هارون برادر موسی نیست. هارون لفظ غیر عربی است و به معنی کوه نشین یا نورانی میباشد چنانکه هاکس در قاموس خود گفته است. اینک مطالبی درباره آن حضرت: 1 هارون «علیه السلام» پیغمبر و مورد وحی خداوند بوده است [نساء:163]. ایضاً آیه [مؤمنون:45]. و نیز [مریم:53]. و از آیه زیر روشن میشود که شریعت مال هر دو بوده [انبیاء:48]. ایضاً [صافات:117]. 2 ولی ظاهر آن است که در عین نبوت، وزیر و معین موسی «علیه السلام» بوده و از روایتی که نقل خواهد شد معلوم میشود موسی وحی را به او ابلاغ میکرده است اما ظاهر آیات گذشته وحی معمولی است. موسی «علیه السلام» او را به عنوان وزیر از خدا میخواهد [طه:29-32]. جمله «وَاَشْرِکْهُ فی أَمْری» با جواب آن «قالَ قَدْ اُوتیتَ سُؤْلَکَ یا مُوسی» مفید آن است که شریک نبوت بوده هکذا آیه [فرقان:35]. که اعطاء کتاب به موسی نسبت داده شده. 3 آن جناب مورد تمجید خدای متعال است که فرماید «سَلامٌ عَلی مُوسی وَ هارُونَ» و ایضاً درباره او و برادرش آمده: که خدا به هر دو برادر منت گذاشت و یاریشان فرمود، و از نیکوکاران و و از بندگان مؤمناند [صافات:114-122]. و او از «اَلَّذینَ اَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ» است [مریم:58]. و در سوره انعام ازآیه 84 تا 89 در جمله پیامبرانی ذکر شده که آنها محسنان، صالحان، برگزیدگان، هدایت شدگان و صاحبان کتاب و حکم و نبوتاند. و نیز آن بزرگوار به هنگام عزیمت موسی به میقات جانشین آن حضرت در بنیاسرائیل بود. چنانکه فرموده: [اعراف:142]. 4 هارون با موسی برادر پدر و مادری بودند و اینکه در [اعراف:150]. [طه:94]. هارون به موسی «یَابْنَ اُمَّ» ای پسر مادرم میگوید، گفتهاند به جهت تحریک عاطفه موسی بوده است در تفسیر صافی از کافی از امیر المومنین علی «علیه السلام» نقل کرده که هارون با موسی برادر پدر و مادری بودند. در مجمع و جوامع الجامع از حسن مفسر نقل کرده: واللَّه برادر پدر و مادری بودند ولی هارون پسر مادرم گفت که آن در تحریک عاطفه ابلغ است. بیضاوی نیز به پدر و مادری بودن آنها تصریح کرده است. 5 در تفسیر المیزان سوره قصص از تفسیر قمی نقل کرده: راوی گوید به امام باقر «علیه السلام» گفتم: موسی چقدر از مادرش جدا بود که خدا او را به مادرش برگردانید؟ فرمود: سه روز. گفتم: هارون برادر پدر و مادری موسی بود؟ فرمود: آری. نمیشنوی که خدا فرماید «یَابْنَ اُمَّ لاتَأْخُذْ بِلِحْیَتی وَ لا بِرَأْسی»؟ گفتم: سن کدام یک بیشتر بود؟ فرمود: هارون. گفتم: وحی به هر دو نازل میشد؟ فرمود: وحی به موسی نازل میشد و او به هارون میرساند. گفتم: بفرماید آیا احکام و حکومت و امر و نهی مال هر دو بود؟ فرمود: موسی با پروردگارش مناجات میکرد و علم را مینوشت و میان بنی اسرائیل قضاوت میکرد و چون برای مناجات میرفت هارون جانشین او بود. گفتم: کدامیک زودتر از دنیا رفت؟ فرمود: هارون پیش از موسی وفات کرد هر در و در بیابان «تیه» از دنیا رفتند. گفتم: موسی فرزندی داشت؟ فرمود نه فرزند و نسل از هارون بود. المیزان گوید: آخر روایت با روایات دیگر که دلالت بر فرزند داشتن موسی میکنند مخالف است. تورات فعلی نیز حکایت از اولاد موسی دارد. نگارنده گوید: استدلال امام «علیه السلام» از آیه بر پدر و مادری بودن آن دو وجهش معلوم نشد واللَّه اعلم. مختصر این روایت را در صافی ذیل آیه [اعراف:150]. نقل کرده است. 6 تورات فعلی در سفر خروج باب سی و دو ساختن گوساله را که سامری ساخته بود به هارون «علیه السلام» نسبت داده هاکس در قاموس خود آن را تصدیق کرده و ضمن تعریف از هارون آن جناب را به ضعف و سستی نسبت داده است. این از تورات محرف و نویسنده قاموس آن بعید نیست «سَلامٌ عَلی مُوسی وَ هارُونَ - وَ سَلامٌ عَلَی الْمُرْسَلینَ». * [مریم:28]. این آیه خطاب قوم است به مریم آنگاه که عیسی را پیش مردم آورد یعنی: ای خواهر هارون پدرت بدکار و مادرت زناکار نبود پس این بچه را از کجا آوردی و مرتکب چنان کار شدی؟! در مجمع فرموده: به قولی هارون مرد صالحی بود که صالحان را به او نسبت میدادند (پس مراد از اخت انتساب است) به قولی هارون برادر پدری مریم بود. به قولی مراد نسبت به هارون برادر موسی است و به قولی هارون مرد بدکاری بود که بدان را به او نسبت میدادند.
و پیامبرشان به آنها گفت: «نشانه حکومت او، این است که (*صندوق عهد*) به سوی شما خواهد آمد. (همان صندوقی که) در آن، آرامشی از پروردگار شما، و یادگارهای خاندان موسی و هارون قرار دارد؛ در حالی که فرشتگان، آن را حمل میکنند. در این موضوع، نشانهای (روشن) برای شماست؛ اگر ایمان داشته باشید.»
ما به تو وحی فرستادیم؛ همان گونه که به نوح و پیامبران بعد از او وحی فرستادیم؛ و (نیز) به ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط [= بنی اسرائیل] و عیسی و ایّوب و یونس و هارون و سلیمان وحی نمودیم؛ و به داوود زبور دادیم.
و اسحاق و یعقوب را به او [= ابراهیم] بخشیدیم؛ و هر دو را هدایت کردیم؛ و نوح را (نیز) پیش از آن هدایت نمودیم؛ و از فرزندان او، داوود و سلیمان و ایّوب و یوسف و موسی و هارون را (هدایت کردیم)؛ اینگونه نیکوکاران را پاداش میدهیم!
و ما با موسی، سی شب وعده گذاشتیم؛ سپس آن را با ده شب (دیگر) تکمیل نمودیم؛ به این ترتیب، میعاد پروردگارش (با او)، چهل شب تمام شد. و موسی به برادرش هارون گفت: «جانشین من در میان قومم باش. و (آنها) را اصلاح کن! و از روش مفسدان، پیروی منما!»
و پیش از آن، هارون به آنها گفته بود: «ای قوم من! شما به این وسیله مورد آزمایش قرار گرفتهاید! پروردگار شما خداوند رحمان است! پس، از من پیروی کنید، و فرمانم را اطاعت نمایید!»