=== قاموس قرآن ===
(بر وزن فلس و قفل) ناپسند داشتن و امتناع. «کَرِهِ الشَّیْءَ کَرْهاً وَ کَراهَةً: ضِدُّ اَحَبَّهُ» ایضاً کَره (به فتح اول) به معنی ناپسند شدن است. «کَرُهَ الْاَمْرُ :قُبِحَ». [انفال:8]. تا حق را ثابت و باطل را ابطال کند هر چند گناهکاران ناپسند دارند. در صحاح، قاموس، مصباح، مفردات و اقرب نقل شده: کره به فتح اول ناپسندی و مشقتی است که از خارج بر شخص وارد و تحمیل شود و به ضم اول مشقتی است که از درون و نفس انسان باشد. این مطلب مورد تأیید قرآن مجید است زیرا فقط در سه جا کُره به ضم اول آمده که هر سه راجع به مشقت نفسی و درونی است [بقره:216]. [احقاف:15]. معلوم است که کره در هر دو آیه از درون آدمی است نه از خارج. کَره به فتح اول پنج بار به کار رفته و ظاهراً همه از خارج است مثل [فصّلت:11]. به آسمانها و زمین گفت: بیائید با رغبت یا کراهت یعنی حتماً باید فرمان برید اگر به رغبت نباشد مجبورید. * [نساء:19]. در تفسیر عیاشی از امام صادق «علیه السلام» نقل شده مراد از آیه کسی است که دختر یتیمی را در نزد خود دارد و از اقارب او است و وی را از ازدواج منع میکند و به او ضرر میزند (به این امید که پس از مرگ اموال او را وارث شود) این سخن با آیه کاملاً تطبیق میکند نه آنچه گفتهاند: پس از مرگ پدر نامادری را ارث میبردند [یونس:99]. آیا تو مردم را میتوانی مجبور کنی تا مؤمن باشند. [نور:33]. کنیزان جوان را اگر خواهان عفت اند به زنا مجبور نکنید «ان» شرطیه است و مفهوم شرط در آن نیست زیرا در صورت عدم اراده تحصن اجبار معنی ندارد. تکریه: آن است که چیزی را در نظر انسان مکروه گردانی مقابل تحبیب [حجرات:7]. خدا ایمان را بر شما محبوب داشت و آن را در دلهایتان زیبا و کفر و فسق و عصیان را مبغوض گردانید. *** [بقره:256]. یعنی اجباری در دین نیست زیرا راه حق و راه ضلالت هر دو آشکار شده و از همدیگر مشخص اند دیگر [کهف:29]. لفظ «فِی الدّینِ» دلالت دارد بر آنکه در مجموع متن دین اعم از اعتقاد و احکام اجباری نیست. مراد از «الدین» اسلام و یا مطلق ادیان آسمانی است. این آیه یا اخبار است و یا حکم و تشریع در قالب اخبار در صورت اول نیز باز منتج حکم تشریعی است. و چون این آیه به ظاهر با آیات جهاد مخالف است لذا عدهای آن را منسوخ دانستهاند، حال آنکه علت این حکم همان تبین رشد ازغی است و ناسخ تا علت حکم را از بین نبرده نمیتواند حکم را از بین ببرد چنانکه معلوم است و چون این علت از بین رفتنی نیست پس حکم نیز منسوخ نخواهد بود. بعضی از بزرگان آیه را یک قضیه تکوینی و طبیعی گرفته و مجموع دین را اعتقاد دانسته و اعمال را نیز به اعتقاد برگردانده و گفته: اعتقاد و ایمان از امور قلبی است و اکراه و اجبار را در آنها راهی نیست زیرا اجبار فقط در اعمال ظاهری و حرکات بدنی مؤثر است و ایمان و اعتقاد به وسیله براهین میشود به آن رسید لذا «لااِکْراهَ فَی الدّینِ» یک قاعده تکوینی است، در این آیه اخبار است نه تشریع. بعضی در رد این سخن گفتهاند: عقائد قلبی اکراهپذیر نیست لذا مورد نفی اکراه نمیباشد. ولی در این در صورت است که آیه در مقام تشریع باشد نه اخبار. نگارنده گوید: در «قتل» از آیات قرآن و جنگهای حضرت رسول «صلی اللَّه علیه و آله» استظهار کردیم که در اسلام جنگ تعرضی نیست و آن حضرت فقط با پیمان شکنان و آنانکه در فکر حمله به اسلام بودند و یا مزاحمت میکردند جنگیده است. علی هذا جنگ در اسلام برای تحمیل دین و عقیده نیست بلکه برای از بین بردن مزاحم و تصفیه جو اسلامی از وجود اخلالگران و باز کردن راه تبلیغ و خواباندن فتنه و بر سر جای نشاندن کسانی است که به فکر اخلال و حملهاند. حتی آیه [انفال:39]. معنایش آن نیست که دین را بر آنها تحمیل کنید بلکه مراد آن است که با این مزاحمان بجنگید و فتنهای که بر پا کردهاند یا میخواهند بکنند از بین ببرید و عبادت و بندگی فقط برای خدا باشد لذا در ذیل آیه فرموده «فَاِنَ انْتَهَوْا فَاِنَّ اللَّهَ بِما یَعْمَلُونَ بَصیرٌ»اگر از فتنه انگیزی دست بردارند، خدا به کارشان داناست [انفال:61]. اتفاقاً چنانکه گفتهاند: جنگهای آن حضرت برای رفع اکراه بود که کفار میخواستند مسلمانان را به بت پرستی مجبور کنند و درهرجا به سراغ آنها میرفتند. پس اسلام میجنگد تا مزاحم را از میان بردارد. تا موجودیت خویش را حفظ کند. تا راه فطرت توحیدی را باز کند. تا کفار را از فکر حمله و اخلالگری بازدارد. نه دین را به کسی تحمیل کند زیرا«قَدْتَبَیَّنَ الُّرشدمِنَ الْغَّیِ» رجوع شود به «قتل».
اگر آنها (راست میگفتند، و) اراده داشتند که (بسوی میدان جهاد) خارج شوند، وسیلهای برای آن فراهم میساختند! ولی خدا از حرکت آنها کراهت داشت؛ از این رو (توفیقش را از آنان سلب کرد؛ و) آنها را (از جهاد) باز داشت؛ و به آنان گفته شد: «با «قاعدین» [= کودکان و پیران و بیماران] بنشینید!»