مراد از «بشر»، نخستین انسان، یعنی آدم(علیه السلام)است.
=== قاموس قرآن ===
در اینجا درباره بشارت و مشتقّات آن و همچنین درباره بشر به معنی انسان توضیح داده خواهد شد. 1- شک نیست که بشر به معنی انسان است ولی همانطور که در انسان گذشت، آدمی را نسبت به فضائل و کمالات و استعدادهایش انسان و نسبت به جسد و ظاهر بدن و شکل ظاهرش بشر میگویند. در مفردات گوید: بشره ظاهر پوست بدن و ادمه باطن آنست و به انسان از آن جهت بشر گفتهاند که پوستش از میان مو آشکار و نمودار است بر خلاف حیوانی که پشم و مو و کرک، پوست بدنشان را مستور کرده است قرآن در هر کجا که انسان جسد و شکل ظاهر مراد بودهلفظ بشر آورده است نحو [فرقان:54]، [ص:71]... بنابراین فرموده [فصّلت:6] یعنی مردم از حیث بشریّت برابراند و فرقشان در کمالات و اعمال است. در قاموس بشر را انسان و ظاهر پوست بدن معنی کرده در اقرب الموارد گوید: بَشَرَهْ ظاهرِ پوست، جمع آن بَشَر است. نا گفته نماند کلمه بشر:35 بارو کلمه بشرین) یک بار در قرآن مجید به کار رفته و با مراجعه به المعجم المفهرس خواهیم دید که شکل ظاهر و بدن حاضر از مراد است قطع نظر از فضائل و کمالات. یک بار هم به معنی بشرهها و ظاهر پوست بدن آمده نحو [مدثر:29]، نه باقی میگذارد و نه ترک میکند متغیّر کننده بشره هاست «بَشَر» در آیه شریفه چنان که از اقرب الموارد نقل شده، جمع بشره است. طبرسی در مجمع البیان گوید: بَشَر جمع بشره و آن ظاهر پوست است، انسان را از آن سبب بشر گویند که پوستش ظاهر و مانند حیوانات از پشم و مو و کرک پوشیده نیست. در آیه [یوسف:31]، مراد زنان آن بود که این شکل و قیافه نمیتوان بشر باشد بلکه فرشته است. 2- [بقره:187]، به زنان نزدیکی نکنید آنگاه که در مساجد معتکف هستید مباشرت بنا بر آنچه شد، رسیدن دو بشره (دو پوست بدن) به هم دیگر است و آن در آیه شریفه کنایه از مقاربت با زنان است چنان که راغب گفته است ابن اثیر در نهایه بعد از نقل حدیثی گوید مراد از مباشرت لمس بدن مرد با بدن زن است... و گاهی از مقاربت اراده کنند. مباشرت به کار نیز از این معنی است. 3- بشارت و بشری به معنی خبر مسرّت بخش است طبرسی و راغب در وجه آن میگویند: چون کسی خبر مسرّت بخش را بشنود اثر آن در پوست صورتش آشکار میگردد. [آل عمران:126]، خدا آن را برای شما بشارت و خبر شادی بخش قرار داد. [هود:69]، [یوسف:19]، کلمه بشری در این آیات و نظائر آن به معنی خبر مسرّت بخش است. 4- استبشار به معنی طلب شادی و یافتن و یا دانستن چیزی است که شاد میکند [آل عمران:170]، درباره کسانی که هنوز به آنها نپیوستهاند شادمانند که به آنها خوفی نیست و محزون نمیشوند یعنی شهداء از اینکه میدانند برای مؤمنان که در دنیا ماندهاند بیمی و اندوهی در آخرت نیست شادی میکنند و از این حقیقت که دانستهاند طلب شادی مینمایند [حجر:67] اهل مدینه آمدند در حالی که از شنیدن قضیّه میهمانان لوط شادی میجستند و شادمان بودند. 5- بشارت در خبر مسرّت بخش و اندوه بخش هر دو به کار رفته است نحو [بقره:25]، و نحو[نساء:138]. طبرسی در ذیل آیه اخیر فرموده: اصل بشارت خبر مسرّت بخشی است که به وسیله آن، شادی در پوست صورت احساس میگردد، و در خبر اندوه بخش نیز به کار میرود عرب گوید: پاداش و تحیّت تو کتک است. راغب آن را یک نوع استعاره میداند. از کلام طبرسی نیز به دست میآید که این یک نوع تحکّم است یعنی مژده و پاداش نداری مگر عذاب. 6- بشیر: مژده ده، جمع آن بُشر بر وزن «قُفل» است [فرقان:48]، او کسی است که بادها را پیش از رحمت خود (باران) مّده دهنده فرستاده.
اشراف کافر قومش (در پاسخ او) گفتند: «ما تو را جز بشری همچون خودمان نمیبینیم! و کسانی را که از تو پیروی کردهاند، جز گروهی اراذل سادهلوح، مشاهده نمیکنیم؛ و برای شما فضیلتی نسبت به خود نمیبینیم؛ بلکه شما را دروغگو تصور میکنیم!»
هنگامی که (همسر عزیز) از فکر آنها باخبر شد، به سراغشان فرستاد (و از آنها دعوت کرد)؛ و برای آنها پشتی (گرانبها، و مجلس باشکوهی) فراهم ساخت؛ و به دست هر کدام، چاقویی (برای بریدن میوه) داد؛ و در این موقع (به یوسف) گفت: «وارد مجلس آنان شو!» هنگامی که چشمشان به او افتاد، او را بسیار بزرگ (و زیبا) شمردند؛ و (بیتوجه) دستهای خود را بریدند؛ و گفتند: «منزّه است خدا! این بشر نیست؛ این یک فرشته بزرگوار است!»
یا برای تو خانهای پر نقش و نگار از طلا باشد؛ یا به آسمان بالا روی؛ حتی اگر به آسمان روی، ایمان نمیآوریم مگر آنکه نامهای بر ما فرود آوری که آن را بخوانیم! «بگو:» منزه است پروردگارم (از این سخنان بیمعنی)! مگر من جز انسانی فرستاده خدا هستم؟!
و میان خود و آنان حجابی افکند (تا خلوتگاهش از هر نظر برای عبادت آماده باشد). در این هنگام، ما روح خود را بسوی او فرستادیم؛ و او در شکل انسانی بیعیب و نقص، بر مریم ظاهر شد!