يَرَى

تکرارها: ۶

«یَری الذین» از مادّه «رُؤیَة» به معنای «می بینند» می باشد. === قاموس قرآن === دیدن. دانستن. نگاه کردن [انعام:76]. یعنی چون شب او را فرا گرفت ستاره‏ای دید گفت: این پروردگار من است. [یوسف:28]. ارباب ادب گفته‏اند: چون رأی به دو مفعول متعدی شود به معنی علم آید نحو[سباء:6]. «اَلَّذی اُنزِلَ» مفعول اول و «هُوَ الْحَقَّ» مفعول دوم «یَرَی» است یعنی: آنان که دانش داده شده‏اند می‏دانند آنچه به تو نتزل شده حق است و مثل [کهف:39]. یاء محذوف، مفعول اول و «اَقَلَّ...» مفعول دوم آن است یعنی: اگر مرا از خودت در مال و ولد کمتر می‏دانی. و چون با الی متعدی شود معنی نگاه کردن می‏دهد که موجب عبرت باشد (مفردات) نحو [بقره:243]. طبرسی فرمده رؤیت در اینجا به معنی علم است ولی بهتر است به معنی نگاه کردن باشد زیرا در آن صورت معنای «اِلَی» درست خواهد بود یعنی: آیا آنان که هزاران نفر بودند از دیارشان خارج شدند نگاه نکردی؟ منظور نگاه عبرت است گر چه منظور الیهم در وقت نزول آیه نبودند ولی نگاه عبرت با شنیدن اخبار آنها نیز صحیح است علی هذا هر کجا که رأی با الی متعدی باشد معنی نگاه کردن درست است. مگر در بعضی از آیات ***. «أَرَأَیْتَ» جاری مجرای «اخبرنی» آمده و به آن کاف خطاب برای تأکید ضمیر داخل می‏شود نحو [اسراء:62] یعنی: به من خبر ده که از من برتری دادی. طبرسی تصحیح کرده که این کاف فقط برای تأکید خطاب و نیز حرف خطاب است و اسم نیست که مفعول أرأیت باشد. در اقرب نیز چنین است. همچنین است «أرأیتم و «أرأیتکم» به معنی: خبر دهید است [یونس:50]، [انعام:47]. رأی چون به باب افعال رود پیوسته دو مفعول خواهد داشت مثل [انفال:43] یعنی اگر آنها را به تو در حال کثرت نشان می‏داد البته سست و متفرق می‏شدید ظاهر آنست که «کَثیراً» حال است از ضمیر «هم». «تَرائی» دیدن یکدیگر است نحو [شعراء:61]. چون دو جمع (فرعونیان و یاران موسی) گفتند:ما گرفتار شدگانیم. «رثاء» بکسر اول به معنی تظاهر و نشان دادن به غیر است (اقرب) و آن این است که کار خوبی انجام دهد و قصدش تظاهر و نشان دادن به مردم باشد نه برای تقرّب به خدا [بقره:264]. صدقات خود را با منّت و اذیت باطل نکنید مثل آن کسی که مال خویش برای تظاهر به مردم خرج می‏کند که خرج چنین شخص نیز باطل است. [ماعون:6]. آنان که تظاهر و ریا می‏کنند همچنین است آیه 142 نساء و 47 انفال. رِئْیْ (بر وزن علْمْ): منظر و قیافه [مریم:74]. چه بسیار کسانی پیش از آنها هلاک ساختیم که اثاث و منظرشان از اینها بهتر بود. * [ماعون:1]. أرأیت در آیه شریفه به معنی اخبرنی نیست بلکه معنی آن چنین است: آیا دیدی و شناختی آن که را جزا را تکذیب می‏کند او کسی است که یتیم را طرد می‏نماید. * [علق:9-13]. «أرأیت» در هر سه مورد برای افاده تعجب است و تکرار آن برای تأکید آمده و جواب اذا در آیه اول و جواب هر دو «ان» در آیات بعدی محذوف است و فاعل «کّذب و توّلی» همان نهی کننده است که در آیه اول مذکور می‏باشد یعنی: آیا دیدی آن کس را که نماز گزار را از نماز نهی می‏کند حال چنین کسی در پیش خدا چگونه خواهد بود؟! بگو به بینم اگر ناهی مکّذب و رو گردان از حق باشد پیش خدا چه وضعی خواهد داشت؟! هر سه «أرأیت» معنای خبر بده دارند. * [هود:27]. رأی به معنی دیدن و نیز به معنی نظریّه و آن چه به فکر می‏رسد آمده است. در این آیه ظاهراً رأی مشهور که جمع آن آراء است مراد می‏باشد زمخشری گفته: نصب بادی الرأی برای ظرفیت است و اصل آن «وقت حدوث اول رأیهم» یا «وقت حدوث ظاهر رأیهم» است یعنی مردم به نوح گفتند که فقط اشخاص پست به تو گرویده‏اند آن هم در ابتدای رأی و بدون تدّبر و تفکّر. در آیه [نساء:105] گفته‏اند مراد رأی و نظر است نه تعلیم احکام از جانب خدا. در گذشته گفتیم: رأی چون بدو مفعول متعددی شود به معنی علم آید و ارباب ادب به آن تصریح کرده‏اند مثلاً جوهری در صحاح گوید: رأی با چشم به یک مفعول، و رأی به معنی علم بدو مفعول متعددی می‏شود. راغب می‏گوید: رأی آن گاه که دو مفعول گیرد معنی علم می‏دهد. امام در بعضی جاها ملاحظه می‏شود با آنکه یک مفعول دارد به معنی علم آمده نظیر این آیه [انبیاء:30]. و آیات دیگر از این قبیل که زیاد است. در اقرب الموارد می‏گوید رأی و دیدن اعم است از آن که با چشم باشد یا با قلب. لذا باید در این گونه آیات بگوئیم: دیدن با قلب مراد است که همان دانستن و درک کردن است و هر جا که مناسب باشد می‏توان آنرا علم یعنی دیدن با قلب معنی کرد و لازم نیست در این باره در جستجوی دو مفعول باشیم.
۰۱۲۱۳۵۷۹۱۱۱۳۱۵۱۷۱۹۲۱۲۳سال ۱: ۰سال ۲: ۲سال ۳: ۲سال ۴: ۰سال ۵: ۰سال ۶: ۰سال ۷: ۰سال ۸: ۰سال ۹: ۰سال ۱۰: ۰سال ۱۱: ۰سال ۱۲: ۰سال ۱۳: ۰سال ۱۴: ۰سال ۱۵: ۰سال ۱۶: ۱سال ۱۷: ۰سال ۱۸: ۰سال ۱۹: ۰سال ۲۰: ۰سال ۲۱: ۱سال ۲۲: ۰سال ۲۳: ۰
بقره · ۱۶۵

وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَتَّخِذُ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَنْدَاداً يُحِبُّونَهُمْ كَحُبِ اللَّهِ وَ الَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبّاً لِلَّهِ وَ لَوْ يَرَى الَّذِينَ ظَلَمُوا إِذْ يَرَوْنَ الْعَذَابَ أَنَ الْقُوَّةَ لِلَّهِ جَمِيعاً وَ أَنَ اللَّهَ شَدِيدُ الْعَذَابِ

بعضی از مردم، معبودهایی غیر از خداوند برای خود انتخاب می‌کنند؛ و آنها را همچون خدا دوست می‌دارند. امّا آنها که ایمان دارند، عشقشان به خدا، (از مشرکان نسبت به معبودهاشان،) شدیدتر است. و آنها که ستم کردند، (و معبودی غیر خدا برگزیدند،) هنگامی که عذاب (الهی) را مشاهده کنند، خواهند دانست که تمامِ قدرت، از آنِ خداست؛ و خدا دارای مجازات شدید است؛ (نه معبودهای خیالی که از آنها می‌هراسند.)

سبأ · ۶

وَ يَرَى الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ هُوَ الْحَقَ وَ يَهْدِي إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ

کسانی که به ایشان علم داده شده، آنچه را از سوی پروردگارت بر تو نازل شده حق می دانند و به راه خداوند عزیز و حمید هدایت می‌کند.

نجم · ۱۲

أَ فَتُمَارُونَهُ عَلَى مَا يَرَى

آیا با او درباره آنچه (با چشم خود) دیده مجادله می‌کنید؟!

نجم · ۳۵

أَ عِنْدَهُ عِلْمُ الْغَيْبِ فَهُوَ يَرَى

آیا نزد او علم غیب است و می‌بیند (که دیگران می‌توانند گناهان او را بر دوش گیرند)؟!

نازعات · ۳۶

وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرَى

و جهنّم برای هر بیننده‌ای آشکار می‌گردد،

علق · ۱۴

أَ لَمْ يَعْلَمْ بِأَنَ اللَّهَ يَرَى

آیا او ندانست که خداوند (همه اعمالش را) می‌بیند؟!