اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَمَّن يُجِيب‌ُ المُضطَرَّ إِذا دَعاه‌ُ وَ يَکشِف‌ُ السُّوءَ وَ يَجعَلُکُم خُلَفاءَ الأَرض‌ِ أَ إِله‌ٌ مَع‌َ اللّه‌ِ قَلِيلاً ما تَذَکَّرُون‌َ (62)
آيا کسي که اجابت ميفرمايد مضطر را زماني که بخواند او را و برطرف ميکند بدي را و قرار ميدهد شما را جانشينان روي زمين آيا الهي هست با خداوند تعالي بسيار کمي متذکر ميشويد.
مضطر کسي را گويند که در شکنجه و بلائي گرفتار شود و دستش از همه جا کوتاه گردد و مأيوس از کليه اسباب باشد و اميدي بجايي نداشته باشد مثل مريضي که از معالجه مأيوس شود يا مظلومي که گرفتار ظالم گردد يا محبوسي که در حبس دوچار شود يا خائفي که ايمن نباشد يا بيچاره‌اي که راه چاره نداشته باشد و اشباه اينها اگر در حال اضطرار متوجه شود بخداوند متعال سريعا نجات پيدا ميکند خداوند دادرس درماندگان است فريادرس گرفتاران است چاره ساز بيچارگان است.
اخبار بسياري داريم در کساني که دعاء آنها مستجاب ميشود و از جمله آنها مريض و مظلوم است در کافي از حضرت صادق (ع) فرمود
«ثلاثة دعوتهم مستجابه»
و يکي از آنها را ميفرمايد
«و المريض»
و از حضرت باقر نقل ميفرمايد
«خمس دعوات لا تحجبن عن الرب»
و يکي از آنها را ميفرمايد
«و دعوة المظلوم يقول اللّه لانتقمن لک و لو بعد حين».
و از پيغمبر (ص) است فرمود
«اياکم و دعوة المظلوم فانها ترفع فوق السحاب»
و از حضرت صادق است فرمود:
«اتقوا الظلم فان دعوة المظلوم تصعد الي السماء»
و از حضرت رسالت است فرمود
«اربعة لا ترد لهم دعوة الوالد لولده و المظلوم علي من ظلمه و المعتمر حتي يرجع و الصائم حتي يفطر»
و غير اينها و سر اينکه اينست که عمده چيزي که در دعاء مدخليت دارد توجه است و تا انسان دستش از همه جا کوتاه نشود و اميدش قطع نشود توجه تام پيدا نميکند و اخبار بسياري داريم که مضطر در اينکه آيه را تفسير کردند بحضرت بقية اللّه و گفته‌ايم مکرر که تفاسير ائمه (ع) بيان مصداق اتم است و حضرت قائم (عج) از تمام انبياء و ائمه اطهار اضطرارش بيشتر است در پرده غيبت مشاهده اعمال و کردار و ظلم‌ها و کفريات و تعديات که هر کدام بمنزله تيريست بقلب مطهر او اجازه
جلد 14 - صفحه 168
خروج هم ندارد لذا گفتند مهم‌ترين دعاها در دوره غيبت دعا در تعجيل فرج است.
مسئله. اينکه ختمي که مرسوم است دوازده هزار مرتبه اينکه آيه را بخوانند يا کمتر ما مدرکي در اخبار پيدا نکرديم.
(أَمَّن يُجِيب‌ُ المُضطَرَّ إِذا دَعاه‌ُ) خداوند دعوات مؤمنين را اجابت ميفرمايد إِذا سَأَلَک‌َ عِبادِي عَنِّي فَإِنِّي قَرِيب‌ٌ أُجِيب‌ُ دَعوَةَ الدّاع‌ِ إِذا دَعان‌ِ بقره آيه 186 چه خصوصيت دارد ذکر مضطر! خصوصيت آن سرعت در اجابت است.
(وَ يَکشِف‌ُ السُّوءَ) عموم دارد جميع انحاء سوء را شامل ميشود خدا بر طرف ميفرمايد- حتي گنهکار و لو معاصي او از قطرات باران و برگ درختان و ستارگان آسمان بيشتر باشد توبه و طلب مغفرت کند بيامرزد.
(وَ يَجعَلُکُم خُلَفاءَ الأَرض‌ِ) در اينکه جمله خطاب به مؤمنين است و اشاره بظهور حضرت بقية اللّه و رجعت ائمه است که مؤمنين جايگير کفار و ضالين و فساق و فجار و ظلمه ميشوند.
(أَ إِله‌ٌ مَع‌َ اللّه‌ِ قَلِيلًا ما تَذَکَّرُون‌َ) شما مؤمنين کمي متذکر ميشويد بايد هميشه فرج مؤمنين و دفع شر اشرار را بخواهيد.