تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
إِنَّکَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ (80)
إِنَّکَ لا تُسْمِعُ الْمَوْتى: بدرستى که تو سخن نمى‌توانى شنوانيد مردگان را، يعنى مرده دلان کفر، فهم کلام تو را نتوانند نمود. تشبيه فرموده کفار و معاندين را به مردگان در انتفاع نبردن از کلام گويندگان، يعنى چنانچه مردگان را نتوان سخن را به آنها شنوانيد همچنين کسانى که به سبب کفر و فسق و فجور، مرده‌دلند، آيات الهيه و مواعظ سبحانيه را نمى‌توان به آنها شنوانيد، چون حاضر براى شنيدن و قبول نباشند.
وَ لا تُسْمِعُ الصُّمَّ الدُّعاءَ: و نمى‌توان شنوانيد کران را خواندن و آواز دادن.
ابن کثير (لا يسمع الصم) خوانده، يعنى نمى‌شنوند کران خواندن را. إِذا وَلَّوْا مُدْبِرِينَ: چون برگردند در حالتى که پشت کنندگان باشند، يعنى ايشان را گوش دل، کر است از شنيدن آيات قرآن، پس مشابه کران باشند خصوصا کرى که برگردد و پشت بر داعى خود کند، چه در آن وقت استماع او مشکل‌تر است؛ زيرا رمز و اشاره را نيز نمى‌بيند تا فهم کند، پس شنوانيدن تو آنها را در اين حالت دورتر باشد. مخلص معنى آنکه: همچنانکه شخص کر آواز داعى خود را نمى‌شنود و خصوصا در حين تولى و اعراض زيرا با قرب و توجه ممکن است به اشاره و رمز مطلب را دريابد، لکن در موقع اعراض بکلى اميد تفهم و شنيدن از او منقطع است؛
جلد 10 - صفحه 82
همچنين کافران و معاندان قبل از اعراض، اميد استماع به او مى‌توان داشت، اما چون به جهت عناد و انکار اعراض نمود بکلى اميد شنوائى از آنها مسلوب است، پس کافر مصمم در کفر، مانند ميت باشد در عدم قبول هدايت، و مثل اصمّ باشد در عدم اسماع دعا و ندا.