اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِنَّک‌َ لا تُسمِع‌ُ المَوتي وَ لا تُسمِع‌ُ الصُّم‌َّ الدُّعاءَ إِذا وَلَّوا مُدبِرِين‌َ (80)
محققا شما نميتواني بشنواني مرده‌ها را و نميتواني بشنواني کرها را زماني که پشت کنند و عقب روند.
آنچه دعوت کني. از براي انساني چندين حيات و چندين موت هست: حيات نباتي حيواني، انساني، ملکوتي، حيات نباتي تا ماداميست که رشد ميکند تا جوان است سپس مدتي وقوف دارد و بعد از آن نکس ميکند در سن پيري حيات نباتي او ميميرد وَ مَن نُعَمِّره‌ُ نُنَکِّسه‌ُ فِي الخَلق‌ِ (يس آيه 68) حيات حيواني که موجد حس و حرکت است و از بخار است تا مادامي که نفس ميآيد چون بخار تمام شد و نفس نيامد موت است حيات انساني تا مادامي که عقل و شعور و فهم و ادراک دارد باقيست پس از زوال آنها موت است حيات ملکوتي و روحاني تا مادامي که تعلق باين بدن دارد باقيست پس از قطع علاقه موت است که روح تعلق ميگيرد بقالب مثالي و صور برزخي و مثل افلاطوني تا صفحه قيامت که باز برگردد و بهمين بدن عنصري تعلق بگيرد خداوند اينکه کفار و مشرکين و ارباب ضلالت را که قابل هدايت نيستند و امروز هم در جامعه ما افراد زيادي داريم اينها را معرفي فرموده که پرده هوي و شهوت و کبر و نخوت و عناد و عصبيت روي عقل آنها را پوشانيده مثل آينه که روي او پرده يا کثافت گرفته از انسانيت انداخته و داخل حيوانات شده ميفرمايد إِن هُم إِلّا کَالأَنعام‌ِ بَل هُم أَضَل‌ُّ سَبِيلًا (فرقان آيه 44) و نيز ميفرمايد وَ لَقَد ذَرَأنا لِجَهَنَّم‌َ کَثِيراً مِن‌َ الجِن‌ِّ وَ الإِنس‌ِ لَهُم قُلُوب‌ٌ لا يَفقَهُون‌َ
جلد 14 - صفحه 187
بِها وَ لَهُم أَعيُن‌ٌ لا يُبصِرُون‌َ بِها وَ لَهُم آذان‌ٌ لا يَسمَعُون‌َ بِها أُولئِک‌َ کَالأَنعام‌ِ بَل هُم أَضَل‌ُّ أُولئِک‌َ هُم‌ُ الغافِلُون‌َ (اعراف آيه 179) و همين نحوي که از براي حيات حيواني حواس ظاهره هست از چشم و گوش و زبان و حس و حرکت از براي روح هم حواس باطنه است نه چشم قلب مي‌بيند و نه زبان قلب اقرار ميکند و نه گوش قلب ميشنود لذا ميفرمايد:
(إِنَّک‌َ لا تُسمِع‌ُ المَوتي وَ لا تُسمِع‌ُ الصُّم‌َّ الدُّعاءَ).
بر سيه دل چه سود خواندن وعظ || نرود ميخ آهنين بر سنگ
(إِذا وَلَّوا مُدبِرِين‌َ) پشت ميکنند و فرار ميکنند که فرمايشات تو را نشنوند.