تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِيَسْکُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (86)
بعد از آن براى اثبات قدرت بر معاد و اتمام حجت به کفار فرمايد:
أَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ: آيا نديديد و ندانستيد اى منکران حشر بدرستى که ما داديم يعنى آفريديم شب را، لِيَسْکُنُوا فِيهِ: تا آرام گيرند در آن به خواب و استراحت، وَ النَّهارَ مُبْصِراً: و قرار داديم روز را روشن تا در طلب معيشت مشغول شويد؟ إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ: بدرستى که در آفريدن شب و روز هر آينه نشانههائى و براهينى است، لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ: براى گروهى که ايمان آورند به خدا و رسول که دلالت کند آنها را بر توحيد و قدرت سبحانى بر ارسال رسل و بعث و نشور.
تبصره: وجه دلالت خلق شب و روز بر قدرت الهى.
1- آنکه تعاقب نور و ظلمت بر وجهى مخصوص و طريقى محدود به خودى خود متحقق نيايد مگر به تدبير قاهر عالم.
2- دال است بر آنکه ذاتى که قادر است بر ابدال ظلمت به نور در ماده واحده، هر آينه قادر است بر ابدال موت و حيات در مواد ابدان.
3- دلالت دارد بر آنکه خالقى که هر يک از شب و روز را براى سببى از اسباب معيشت بندگان آفريده، هر آينه سزاوار است که اخلال نکند به آنچه مناط جميع مصالح بندگان است در معاش و معاد، و به مقتضاى حکمت بالغه تمام آن را منظور داشته. و سلب مشاعر در خواب و اعاده آن در بيدارى بدون فترهاى، هر آينه برهان است روشن بر اعاده ارواح به اجساد.
جلد 10 - صفحه 88