آیه ۸۶ سوره نمل

سوره نمل(النمل)، آیه ۸۶ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۴

أَلَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِيَسْكُنُوا فِيهِ وَالنَّهَارَ مُبْصِرًا إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ

آیا ندیدند که ما شب را برای آرامش آنها قرار دادیم و روز را روشنی‌بخش؟! در این امور نشانه‌های روشنی است برای کسانی که ایمان می‌آورند (و آماده قبول حقند).

معنی کلمات و عبارات
«جَعَلْنَا الَّیْلَ»: شب را ساخته‌ایم با تاریکیها و همه ویژگیهائی که دارد. اصل آن جَعَلْنَا الَّیْلَ مُظْلِماً است. «لِیَسْکُنُوا»: تا بیارامند. (نگا: یونس / ، قصص / ). «مُبْصِراً»: واضح و آشکار. روشن (نگا: اسراء / و ، نمل / ).
نزول

سال ۸ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال

نکات آیه
۱ - سرزنش کافران از سوى خداوند، به خاطر نادیده گرفتن حکمت هاى او در برقرارى نظام شب و روز «ألم یروا أنّا جعلنا الّیل ... و النهار مبصرًا» استفهام در این آیه، براى توبیخ و سرزنش است. ۲ - نادیده گرفتن اهمیت نقش شب و روز در زندگى انسان، نمونه اى از تکذیب جاهلانه آیات الهى «أکذّبتم بایتى و لم تحیطوابها علمًا ... ألم یروا أنّا جعلنا الّیل ... و النهار مبصرًا» «ألم یروا...» به اصطلاح ذکر خاص بعد از عام و یادآورى نمونه اى از آیات الهى است که از سوى کافران مورد تکذیب قرار گرفته است. ۳ - مشاهده آیات مختلف خداوند و نادیده گرفتن آنها، ظلمى غیرقابل بخشش «و وقع القول علیهم بما ظلموا ... ألم یروا ... إنّ فى ذلک لأیت» آیه یاد شده مى تواند تفسیر و توضیحى باشد بر آنچه در آیه پیش به عنوان «ظلم» مطرح شده است. ۴ - نادیده گرفتن خدا در پدید آوردن نظام شب و روز، امرى شگفت و دور از انتظار «ألم یروا أنّا جعلنا الّیل لیسکنوا فیه و النهار مبصرًا» تعبیر «ألم یروا...» لحنى است آمیخته با شگفتى. ۵ - آرامش بخشى شب به تن خسته آدمیان، از حکمت هاى الهى در پدید آوردن آن «جعلنا الّیل لیسکنوا فیه» ۶ - تأمین تمام نیازهاى روحى و جسمى انسان، در پرتو تدبیر حکیمانه خداوند «جعلنا الّیل لیسکنوا فیه و النهار مبصرًا» از این که خداوند شب را براى آرامش بشر قرار داده و براى حرکت و تلاش وى روز را آفریده است، استفاده مى شود که نیازهاى بشر - حتى استراحت وى - از دید خداوند پنهان نبوده و آن را تأمین کرده است. ۷ - بینایى انسان در پرتو وجود روز، نشانه اى از تدبیر خداى جهان «و النهار مبصرًا إنّ فى ذلک لأیت» وصف «مبصراً» گرچه از نظر لفظ براى «نهار» آمده است; اما در حقیقت وصفى است براى انسان که در پرتو روشنى روز، قادر به دیدن اشیا مى باشد. ۸ - وجود نشانه هاى روشن و غیرقابل انکار الهى، در نظام شب و روز براى جویندگان حقیقت «إنّ فى ذلک لأیت لقوم یؤمنون» عبارت «قوم یؤمنون»; یعنى، کسانى که داراى زمینه گرایش به حق اند و اگر حق را بیابند به آن ایمان مى آورند. ۹ - هماهنگى نظام طبیعت با نیاز بشر، گواه وجود مدبرى حکیم براى آفرینش «جعلنا الّیل لیسکنوا فیه ... إنّ فى ذلک لأیت» از این که خداوند براى شب و روز حکمت هایى را برشمرده که در خدمت منافع انسان است و پس از آن، از این امور به عنوان آیه و نشانه یاد کرده است، مطلب یاد شده استفاده مى شود. ۱۰ - تنها اهل ایمان (دارندگان زمینه گرایش به حق)، بهره مند از آیات گسترده الهى «إنّ فى ذلک لأیت لقوم یؤمنون» ۱۱ - روحیه لجاج و حق ناپذیرى، مانع بهرهورى انسان از آیات الهى «إنّ فى ذلک لأیت لقوم یؤمنون» قید «لقوم یؤمنون» نشانگر آن است که کسانى که مصمم بر عدم پذیرش حق اند، از آیات روشن و غیرقابل انکار و گسترده الهى در نظام آفرینش، کمترین بهره را نخواهند برد. ۱۲ - اجزا و نمودهاى نظام طبیعت، هر یک داراى حکمت و هدف «أنّا جعلنا الّیل لیسکنوا فیه و النهار مبصرًا» برداشت یاد شده با توجه به این نکته است که خداوند براى شب - که یکى از پدیده هاى نظام طبیعت است - هدفى را ذکر فرموده و براى روز - که یکى دیگر از پدیده هاى آن مى باشد - ثمرى دیگر را بیان کرده است. بدیهى است که این دو نیز تنها به عنوان نمونه و نماد یاد شده اند. ۱۳ - هدف دارى اجزا و مظاهر طبیعت، گواه وجود معاد و بى فرجام نبودن مجموعه نظام حیات «ألم یروا أنّا جعلنا الّیل ... إنّ فى ذلک لأیت» آیه فوق، مى تواند درآمدى باشد بر آیه بعد که درباره معاد است; یعنى، خداوندى که پدیده هایى چون شب و روز را مهمل و بى هدف قرار نداده، چگونه ممکن است که مجموعه حیات را بى فرجام بگذارد و مرگ انسان را به معاد پیوند نزند؟ ۱۴ - آمدن روز از پى شب، گواه امکان آمدن رستاخیز از پى مرگ * «إنّ فى ذلک لأیت» یکى از آیاتى که از تعاقب شب و روز مى توان استفاده کرد، روشنى پس از تاریکى، حیات پس از مرگ و حرکت پس از سکون است و این نشان مى دهد که خداى توانا بر آوردن روز از پى شب، قادر است که حیات را دوباره از پى مرگ پدید آورد. ۱۵ - لزوم پرهیز از داورى در مسائل، در صورت ابهام و فقدان برهان علمى براى انسان (در جهت رد یا اثبات آن) * «أکذّبتم بایتى و لم تحیطوا بها علمًا... ألم یروا أنّا جعلنا الّیل لیسکنوا فیه» تذکر خداوند به لزوم ساکن شدن انسان به هنگام تیرگى شب، پس از یادآورى محاکمه کافران به خاطر تکذیب جاهلانه آیات او، مى تواند بیانگر ارتباطى باشد میان حرکت نکردن انسان در شب و لزوم توقف و داورى نکردن در مسائلى که دلیل روشنى براى آن ندارد. گفتنى است که نکته یاد شده برگرفته از تفسیر المیزان است.
تفسیر (۹)
موضوعات

دسته‌بندی موضوعی

فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۹)
  • خدا، پدید اورنده شب برای اسایش و ارامش مردم+۷ آیه
  • افرینش شب و ارامش در ان، از ایات الهی+۳ آیه
  • خدا، پدید اورنده روز و روشنایی ان+۸ آیه
  • مایه ارامش بودن شب، از ایات خدا+۸ آیه
  • ایمان و باور قلبی، شرط استفاده از ایات الهی+۸ آیه
  • عدم تعقّل در ایات الهی و مظاهر طبیعت، مورد نکوهش خداوند+۱ آیه
  • اعتقاد مؤمنان به ایه خدا بودن پدیدههای طبیعی+۳ آیه
  • مؤمنان، یگانه استفاده کنندگان از ایات و پدیدههای طبیعت در جهت شناخت بهتر خداوند+۵ آیه
  • ایمان، زمینه درک ایات و نشانههای الهی+۳ آیه
  • ایمان، مایه عبرت اموزی و خداشناسی+۴ آیه
  • استفاده از پرسش برای ایجاد ذهنیت مساعد جهت تفهیم حقیقت به مخاطب، از روشهای تربیت عقلانی قران+۷ آیه
  • تفکّر و اندیشه در روز و روشنایی ان، راهی برای خداشناسی+۲ آیه
  • ارامش در شب، از ایات خدا و شایسته تفکّر و تعقّل+۲ آیه
  • شب، از ایات الهی، برای صاحبان فکر و اندیشه+۲ آیه
  • مطلوبیّت تفکّر و اندیشیدن، در حقایق+۶ آیه
  • افرینش شب برای اسایش انسان+۸ آیه
  • خداوند، افریدگار و خالق روز+۹ آیه
  • خلقت روز، از ایات خدا+۲ آیه
  • روز، ایه ای از ایات الهی+۵ آیه
  • روز و روشنایی ان، ایه ای از ایات الهی، برای اهل ایمان
  • اندیشه نکردن در توالی روز و شب، شایسته سرزنش پروردگار+۱ آیه
  • روشنایی روز، نعمتی الهی برای انسان+۲ آیه
  • تامین نور لازم برای دیدن، فایده روز+۱ آیه
  • مشاهده نشدن نعمت ارامش بخش شب و روشنایی روز برای بهره مندی انسانها، پرسش انکاری او از کافران
  • با وجود مشاهده نعمت ارامش بخش شب و روشنایی روز برای اسایش و بهره مندی انسانها، ایمان نیاوردن به ربوبیّت خدا، پرسش انکاری و توبیخی او از کافران
  • ضربات ملایکه بر صورت و پشت مرتد فریب خورده شیطان، هنگام جان کندن، مورد سؤال تعجّب برانگیز از جانب خدا
  • مشاهده نعمت ارامش بخش شب و روشنایی روز برای بهره مندی انسانها و ایمان نیاوردن به ربوبیّت خدا، پرسش تقریری و انکاری او از کافران
  • خداوند، خالق و پدیداورنده شب+۹ آیه
  • نوسان در مدّت شب و روز و جایگزینی ان دو با یکدیگر، از سوی خداوند+۱ آیه
  • خداوند، مسخّرکننده و قراردهنده شب، برای ارامش و اسایش انسانها+۷ آیه
  • شب، از نعمتهای الهی برای استفاده انسانها+۶ آیه
  • دعوت خداوند از انسانها، برای عبرت اموزی+۱ آیه
  • ایمان، از شرایط پندپذیری و عبرت اموزی+۴ آیه
  • عبرت اموزی اهل ایمان، از شب و روز
  • روحیّه لجاج مکذّبان ایات الهی، موجب دخول انها در جرگه ستمگران+۱ آیه
  • سرزنش خدا از کافران، به سبب نادیده گرفتن قدرت او در نقش و فایده شب و روز
  • بیان ایات از سوی خدا، زمینهای برای تعقّل و تدبّر مؤمنان+۱ آیه
  • استفاده از ایات خدا، از نشانههای اهل ایمان+۸ آیه
  • عبرت پذیری مؤمنان، از شب و روز
واژه‌ها