اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ تَرَي الجِبال‌َ تَحسَبُها جامِدَةً وَ هِي‌َ تَمُرُّ مَرَّ السَّحاب‌ِ صُنع‌َ اللّه‌ِ الَّذِي أَتقَن‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ إِنَّه‌ُ خَبِيرٌ بِما تَفعَلُون‌َ (88)
و مشاهده ميکني کوه‌ها را گمان ميکني که اينها بر قرار و ساکن هستند و حال آنکه اينها مرور ميکنند و سير ميکنند مثل مرور و سير ابرها صنعت الهيست خداوندي که محکم و متقن فرموده هر چيزي را موافق حکمت و مصلحت و درست و بجا و بموقع.
نظر به اينکه سابقين گمان ميکردند که کره زمين ساکن است و شمس دور کره زمين ميگردد اينکه آيه شريفه را حمل کردند بر قيامت که کوه‌ها از جا کنده ميشوند و استشهاد کردند باين آيه شريفه که ميفرمايد وَ تَکُون‌ُ الجِبال‌ُ کَالعِهن‌ِ (معارج آيه 9) وَ تَکُون‌ُ الجِبال‌ُ کَالعِهن‌ِ المَنفُوش‌ِ (قارعه آيه 5) لکن هيچ مناسبتي ندارد عهن با مرور و سير زيرا عهن بمعناي پشم است تشبيه فرمود که کوه‌ها روز قيامت از هم پاشيده ميشوند مثل پشم و اينکه آيه شريفه
جلد 14 - صفحه 195
يکي از معجزات قرآنيست که دليل به سير کره زمين است که در عصر نزول قرآن احدي قائل بحرکت زمين نبود و امروز بالحس و العيان مشاهده ميشود و درک ميکنند که يکي از شواهد حسيه اينست که طياره هواپيما را اگر موافق سير زمين پرواز کند در ظرف 18 ساعت مثلا يک دور سير ميکند و اگر بر خلاف آن سير کند در مدت سي ساعت سير ميکند و سرش اينست که حرکت زمين در سير موافق شش ساعت زودتر کمک ميدهد و در سير مخالف شش ساعت بيشتر ميرسد و اگر کره زمين ساکن بود بايد در هر دو سير 24 ساعت سير کند لذا ميفرمايد:
وَ تَرَي الجِبال‌َ تَحسَبُها جامِدَةً مثل عمارات و ابنيه.
وَ هِي‌َ تَمُرُّ مَرَّ السَّحاب‌ِ سير ميکند و از هم نمي‌پاشد بقدرة کامله الهيه.
صُنع‌َ اللّه‌ِ الَّذِي أَتقَن‌َ کُل‌َّ شَي‌ءٍ اينکه دليل بر قدرت حق و دليل بر علم باري.
إِنَّه‌ُ خَبِيرٌ بِما تَفعَلُون‌َ از نيک و بد.