اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ دَخَل‌َ المَدِينَةَ عَلي حِين‌ِ غَفلَةٍ مِن أَهلِها فَوَجَدَ فِيها رَجُلَين‌ِ يَقتَتِلان‌ِ هذا مِن شِيعَتِه‌ِ وَ هذا مِن عَدُوِّه‌ِ فَاستَغاثَه‌ُ الَّذِي مِن شِيعَتِه‌ِ عَلَي الَّذِي مِن عَدُوِّه‌ِ فَوَکَزَه‌ُ مُوسي فَقَضي عَلَيه‌ِ قال‌َ هذا مِن عَمَل‌ِ الشَّيطان‌ِ إِنَّه‌ُ عَدُوٌّ مُضِل‌ٌّ مُبِين‌ٌ «15»
و داخل شد موسي در يکي از مدائن فرعون در موقعي که اهل آن مدينه غافل بودند متوجه نبودند پس يافت در آن مدينه دو نفر را که در مقام قتل يکديگر برآمده بودند يکي از آنها از بني اسرائيل و داراي ايمان بود و ديگري کافر و از قبطيان بود پس استغاثه کرد آنکه از شيعيان موسي بود از موسي که بفريادم برس بر آنکه عدو موسي و کافر بود
جلد 14 - صفحه 214
پس زد آن را موسي پس کارش تمام شد يعني مرد موسي گفت اينکه عمل شيطان است.
محققا او دشمن گمراه کننده آشکار است.
وَ دَخَل‌َ المَدِينَةَ بعضي گفتند خارج مصر بود در نزديکي مصر بعضي گفتند مصر بود- موسي بيرون رفته بود داخل مصر شد.
عَلي حِين‌ِ غَفلَةٍ مِن أَهلِها يا در بين مغرب و عشاء بوده يا ظهر بوده که مردم در منازل رفته بودند براي استراحت و تغذي و تعشي.
فَوَجَدَ فِيها رَجُلَين‌ِ يَقتَتِلان‌ِ بهم آويخته بودند که يکديگر را بکشند.
هذا مِن شِيعَتِه‌ِ اسرائيلي بود آنهم از مؤمنين بني اسرائيل يعني بر مسلک و طريقه موسي بود در حديث است که حضرت صادق (ع) بابي بصير فرمود
«ليهنکم الاسم»
يعني خداوند براي شما مؤمنين اسمي تفضل فرموده عرض کرد
«قال قلت و ما الاسم قال الشيعة اما سمعت اللّه سبحانه يقول فَاستَغاثَه‌ُ الَّذِي مِن شِيعَتِه‌ِ
».
وَ هذا مِن عَدُوِّه‌ِ قبطي و کافر بود.
فَاستَغاثَه‌ُ الَّذِي مِن شِيعَتِه‌ِ از اينکه جمله استفاده ميشود که قبطي اراده قتل اسرائيلي را داشته و اسرائيلي در مقام دفاع بوده و بيچاره شده لذا استغاثه کرده که موسي بفريادم برس اينکه قبطي مرا ميکشد.
عَلَي الَّذِي مِن عَدُوِّه‌ِ رفع شر اينکه را از من بنما.
فَوَکَزَه‌ُ مُوسي بعضي گفتند يک مشت بسينه او زد که از اسرائيلي دور شو افتاد و مرد بعضي گفتند بعصا زد لکن اينکه موقع موقعي نبود که موسي عصا دست گيرد.
فَقَضي عَلَيه‌ِ افتاد و بدرک واصل شد.
قال‌َ هذا مِن عَمَل‌ِ الشَّيطان‌ِ در مشار اليه هذا مفسرين اختلاف کردند و دو وجه از سيد مرتضي نقل کردند و لکن ظاهر اينست که مقاتله قبطي و اسرائيلي از وسوسه شيطان است اما قبطي که معلوم است کافر و ظالم و قاصد قتل مؤمن بود اما اسرائيلي اينکه با اينکه تسلط قبطيان و ضعف
جلد 14 - صفحه 215
اسرائيلي مورد معارضه و طرفيت نداشت و اما موسي و لو قتل کافر مباح است بخصوص در مقام دفاع از مؤمن و حفظ نفس مؤمن واجب است لکن اولي اينکه بود که قبطي را بگيرد و باسرائيلي بفرمايد دور شو و فرار کن تا رفع شر قبطي بشود فقط يک ترک اولي بود.
إِنَّه‌ُ عَدُوٌّ مُضِل‌ٌّ مُبِين‌ٌ إِن‌َّ الشَّيطان‌َ لَکُم عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوه‌ُ عَدُوًّا (فاطر آيه 6).