اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قال‌َ رَب‌ِّ إِنِّي ظَلَمت‌ُ نَفسِي فَاغفِر لِي فَغَفَرَ لَه‌ُ إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ «16»
گفت موسي پروردگار من بدرستي که من ظلم بنفس خود کردم پس بيامرز مرا پس خداوند آمرزيد او را محققا خداوند آمرزنده مهربان است.
همين آيه دلالت صريح دارد بر اينکه قتل قبطي جايز بوده زيرا اگر جايز نبود مورد مغفرت نميشد زيرا جنبه حق الناسي داشته و ظلم در حق او شده و تا مظلوم راضي نشود يا قصاص و ديه داده نشود خداوند نميامرزد چنانچه در حديث قدسي ميفرمايد:
«و عزتي و جلالي لا يجوزني ظلم ظالم»
پس همين ترک اولي بوده و انبياء همين ترک اولي را گناه بزرگ ميدانند و طلب مغفرت ميکنند چنانچه آدم و زوجه او قالا رَبَّنا ظَلَمنا أَنفُسَنا وَ إِن لَم تَغفِر لَنا وَ تَرحَمنا لَنَکُونَن‌َّ مِن‌َ الخاسِرِين‌َ (اعراف آيه 23) و ميفرمايد فَتَلَقّي آدَم‌ُ مِن رَبِّه‌ِ کَلِمات‌ٍ فَتاب‌َ عَلَيه‌ِ إِنَّه‌ُ هُوَ التَّوّاب‌ُ الرَّحِيم‌ُ (بقره آيه 37) و در حق نوح در جمله «إِن‌َّ ابنِي مِن أَهلِي» تا آنجا که ميگويد رَب‌ِّ إِنِّي أَعُوذُ بِک‌َ أَن أَسئَلَک‌َ ما لَيس‌َ لِي بِه‌ِ عِلم‌ٌ وَ إِلّا تَغفِر لِي وَ تَرحَمنِي أَکُن مِن‌َ الخاسِرِين‌َ (هود آيه 47 الي 49) لذا:
قال‌َ رَب‌ِّ إِنِّي ظَلَمت‌ُ نَفسِي فَاغفِر لِي ظلم بنفس همان ترک اولي بود گفتند
«حسنات الأبرار سيئات المقربين»
در خارج ما مشاهده ميکنيم بعضي افعال از اطفال خوب است و دليل بر کمال او است و همين افعال از آدم بزرگ قبيح است حتي عالم با جاهل تفاوت دارد در خبر است
«يغفر للجاهل سبعين ذنبا حتي يغفر للعالم ذنبا واحدا»
و دارد
«اشد النّاس حسرة يوم القيمه العالم التارک لعلمه»
و دارد
«ان اهل النار يتأذون من ريح العالم التارک لعلمه»
از هر کسي يک نوع توقعي است انبيايي که داراي مقام عصمت و طهارت و نبوت هستند
جلد 14 - صفحه 216
ترک اولي سزاوار نيست از آنها و گمان نکنيد که ترک اولي فعل مکروهيست بلکه با مستحبات بسيار با فضيلت هم سازش دارد مثلا ده عمل مستحب‌ّ با فضيلت باشد مثل تلاوت قرآن، اشتغال باذکار، گريه از خوف الهي، صلوة نافله، صدقات مندوبه، احسان به بنده‌گان و امثال اينها لکن افضل از همه آنها ارشاد و هدايت است اگر اشتغال بآنها پيدا کرد البته مثوبت آنها را درک ميکند لکن ترک اولي کرده لذا در حق اينکه چهارده نور پاک ما معتقديم که حتي ترک اولي هم از آنها صادر نشده و لذا افضل از همه انبياء و رسل هستند.
فَغَفَرَ لَه‌ُ إِنَّه‌ُ هُوَ الغَفُورُ الرَّحِيم‌ُ