سوره قصص(القصص)، آیه ۱۶ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۷
قَالَ رَبِّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي فَاغْفِرْ لِي فَغَفَرَ لَهُ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ
(سپس) عرض کرد: «پروردگارا! من به خویشتن ستم کردم؛ مرا ببخش!» خداوند او را بخشید، که او غفور و رحیم است!
معنی کلمات و عبارات
«ظَلَمْتُ نَفْسِی»: (نگا: نمل / ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - قتل مرد قبطى، ظلم موسى(ع) به خود و باعث به خطر افتادن جان او از سوى فرعونیان «فوکزه موسى فقضى علیه ... قال ربّ إنّى ظلمت نفسى»
موسى(ع) در پیشگاه پروردگار اعتراف کرد که مرتکب خطاى بزرگى شده و با کشتن مرد قبطى، در معرض خطرى جدى قرار گرفته است.
۲ - اعتراف صریح موسى(ع) در پیشگاه پروردگار، به اشتباه خویش در قتل مرد قبطى و درخواست آمرزش از ساحت او و نجات از شرّ فرعونیان «قال ربّ إنّى ظلمت نفسى فاغفرلى»
مقصود موسى(ع) از آمرزش در «اغفرلى» زدوده شدن پى آمد کار وى و رهایى از انتقام فرعونیان است.
۳ - ارتکاب هر عمل خطا و ناپسند، ظلم به خویشتن است. «قال ربّ إنّى ظلمت نفسى فاغفرلى»
۴ - پذیرفته شدن تقاضاى موسى(ع) از سوى خداوند و تعلق اراده او بر بخشودن خطاى موسى(ع) و نجات وى از فرعونیان «قال ربّ ... فاغفرلى فغفر له»
۵ - بخشودن گناه گنه کاران، مقتضاى آمرزش گرى و مهرورزى خدا نسبت به بندگان «فغفر له إنّه هو الغفور الرحیم»
۶ - خداوند، غفور (آمرزنده) و رحیم (مهربان) است. «إنّه هو الغفور الرحیم»
۷ - تشویق شدن گنه کاران به آمرزش خواهى از ساحت پروردگار و نوید غفران و رحمت به آنان «إنّه هو الغفور الرحیم»
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۱ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱۵–۲۸ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۱۶ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۱۶ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۱۶ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۱۶ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۱۶ - تفسیر روان جاوید
آیات ۱۴–۱۹ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۱۶
موضوعات
دستهبندی موضوعی
آمرزش موسیزمینه ناامنی موسیموسی و ظلمآثار خطااستغفار موسیبشارت رحمت خداآثار قتل فرعونیرحمت بر گناهکارانخطای موسیاقرار به خطادرخواست نجات از فرعونیانبشارت آمرزشآثار مهربانی خداتشویق به استغفاراقرار موسیآمرزش گناهکاراننجات موسیاجابت دعای موسیمنشأ آمرزشدعای موسیمشمولان آمرزشظلم به خودآثار عمل ناپسندنجات بخشی خداآمرزشهای خداآمرزش گناهغفورآثار رحمت خدابشارتهای خداتشویقهای خدارحیمقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۵۸)
- استغفار به درگاه خداوند، زمینهساز امرزش گناه+۱۱ آیه
- اعتراف به لغزش خود، از اداب استغفار+۳ آیه
- توجه به ربوبیت خداوند از اداب استغفار+۳ آیه
- استغفار از ستم به نفس، زمینه مغفرت الهی+۶ آیه
- استغفار موسی(علیه السلام) از شتاب در قتلِ دشمن خود+۱ آیه
- استغفار موسی(علیه السلام) از ستم به خویش+۱ آیه
- اعتراف موسی(علیه السلام) به ستم بر خویش به هنگام استغفار+۱ آیه
- اگاهی از امرزشپذیری خداوند، مقتضی درخواست امرزش از او+۸ آیه
- اعتراف موسی(علیه السلام) به قتل غیر عمدی و ناخواسته خود+۳ آیه
- نظارت دقیق بر تربیت موسی(علیه السلام)، از ناحیه خداوند+۲ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۱۰ آیه
- توبه، زمینهسازِ برخورداری انسان از رحمت الهی+۵ آیه
- اعتراف به گناه، از اداب توبه+۴ آیه
- توبه موسی(علیه السلام) در پیشگاه خدا+۱ آیه
- توبه از ظلم، مورد پذیرش خدا+۵ آیه
- توبه موسی(علیه السلام) از قتل مرد قبطی+۱ آیه
- اقرار و اعتراف به گناه و ظلم به خویش، هنگام دعا، امری پسندیده+۲ آیه
- توجّه و التجا به ربوبیّت خدا، امری مطلوب در اداب دعا+۳ آیه
- ربوبیّت الهی، مقتضی اجابت دعا و پذیرش درخواست بندگان+۱ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی استغفار به درگاه او+۵ آیه
- ربوبیّت خدا، مقتضی دعا و بیان خواسته های خود+۴ آیه
- ربوبیّت خداوند، مقتضی امرزش گری او+۳ آیه
- نقش مؤثّر دعا، در امرزش گناهان انسان+۴ آیه
- اقرار و اعتراف به ظلم خویش، بیانی مناسب به هنگام دعا+۲ آیه
- ذکر ربوبیّت خداوند، از اداب دعا+۴ آیه
- بیان حاجت و به زبان اوردن نیازها به هنگام دعا، امری مطلوب
- توبه پذیری خداوند، از جلوه های رحمت او+۲ آیه
- دشمنی و کینه توزی بین انسانها، از ابزار شیطان+۱ آیه
- توبه و استغفار از ظلم و تجاوز، موجب امرزش+۳ آیه
- اعتراف موسی(علیه السلام) به ظلم، سبب بخشیده شدن خطای او+۱ آیه
- توبه از ظلم، مورد پذیرش خداوند و امرزش گناه ان+۵ آیه
- بی احتیاطی در قتل مرد قبطی، ظلم موسی(علیه السلام)به خود، در دیدگاه ان حضرت+۱ آیه
- استغفار موسی(علیه السلام) از قتل ناخواسته مرد قِبطی+۱ آیه
- پذیرفته شدن توبه موسی(علیه السلام)، از قتل مرد قبطی، در پیشگاه خداوند+۱ آیه
- استغفار موسی(علیه السلام) از قتل ناخواسته مرد قبطی+۱ آیه
- اعتراف موسی(علیه السلام) به قتل غیر عمدی و ناخواسته مرد قبطی+۳ آیه
- ظلم به خویش، گناه و ناروا+۵ آیه
- درخواست امرزش از خداوند، از اثار اگاهی از مغفرت او+۸ آیه
- استغفار به درگاه خداوند، زمینه ساز امرزش گناه+۱۲ آیه
- اعتراف به گناه در پیشگاه خداوند، زمینه ساز مغفرت و رحمت الهی+۲ آیه
- دعا برای مغفرت، زمینه امرزش گناهان+۴ آیه
- امرزش موسی علیه السلام از سوی خداوند، در پی امرزش خواهی او+۱ آیه
- امرزش گناهان بندگان، جلوهای از ربوبیّت خداوند+۵ آیه
- غفران و امرزش الهی از شؤون رحمت او+۱۱ آیه
- استغفار موسی علیه السلام از ستم به خویش، با قتل مرد قبطی+۱ آیه
- اعتراف موسی علیه السلام به ستم خویش، هنگام استغفار+۱ آیه
- نظارت دقیق بر مراحل مختلف تربیت موسی علیه السلام، از ناحیه خداوند+۱ آیه
- امرزش خواهی موسی علیه السلام از خدا، در پی خطای قتل قبطی و ظلم به نفس خود+۱ آیه
- شتاب موسی علیه السلام در قتل مرد قبطی و دشمن خود، در پی استمداد یکی از یارانش+۱ آیه
- قتل مرد قبطی از سوی موسی علیه السلام در پی برانگیخته شدن غضب وی برای یاری مرد اسراییلی+۱ آیه
- شمول غفران الهی بر موسی علیه السلام در پی امرزشخواهی او+۱ آیه
- ظلم به نفس از سوی موسی علیه السلام، قابل امرزش و مغفرت از جانب خدا+۲ آیه
- اشتباه موسی علیه السلام در خصوص دخالت در نزاع سبطی و قبطی و قتل قبطی+۱ آیه
- مغفرت گناه و لغزشهای ادمی، از نعمتهای الهی+۲ آیه
- مشمول مغفرت الهی قرار گرفتن موسی علیه السلام، از نعمتهای خدا بر وی+۱ آیه
- استغفار از ظلم به نفس، زمینه مغفرت الهی+۳ آیه
- اعتراف موسی علیه السلام در مورد ظلم او به نفس خویش+۱ آیه
- استغفار موسی علیه السلام از ظلم به نفس خویش، زمینه امرزش او از سوی خداوند+۱ آیه