اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ لَمّا تَوَجَّه‌َ تِلقاءَ مَديَن‌َ قال‌َ عَسي رَبِّي أَن يَهدِيَنِي سَواءَ السَّبِيل‌ِ «22»
و چون متوجه شد بطرف مدين که از مصر خارج شد و بطرف مدين سير او بود گفت اميد است که پروردگار من مرا هدايت فرمايد براه مستوي و صراط مستقيم.
وَ لَمّا تَوَجَّه‌َ تِلقاءَ مَديَن‌َ مدين از تصرف فرعون بيرون بود و بعين اينکه توجه موسي بطرف مدين شبيه هجرت حضرت رسالت بود از مکه معظمه که ليلة المبيت اطراف خانه آن حضرت را گرفتند که آن حضرت را بقتل رسانند حضرت هجرت فرمود بمدينه طيبه خداوند شوکت و عظمت داد باو و در موقع فتح مکه مراجعت کرد و تمام دشمنان آن حضرت يا بشرف اسلام مشرف شدند يا از بين رفتند پس از چند سال حضرت موسي هم پس از چند سال که نزد شعيب بود مقام رسالت باو عنايت فرمود و با معجزات محير العقول مراجعت کرد و فرعونيان هلاک شدند و آنچه قابل هدايت بودند هدايت شدند که در حق پيغمبر (ص) ميفرمايد إِن‌َّ الَّذِي فَرَض‌َ
جلد 14 - صفحه 221
عَلَيک‌َ القُرآن‌َ لَرادُّک‌َ إِلي مَعادٍ (همين سوره آيه 85) بنا بر بعض تفاسير لکن از ائمه است که مراد رجعت است چنانچه بيايد.
قال‌َ عَسي رَبِّي أَن يَهدِيَنِي سَواءَ السَّبِيل‌ِ مفسرين گفتند راه را گم کرده بود، لذا اينکه کلمه را درخواست کرد لکن اينکه جمله باين معني منافي با جمله قبل است که فرمود «وَ لَمّا تَوَجَّه‌َ تِلقاءَ مَديَن‌َ» بطرف مدين سير ميکرد چون ميدانست که فرعون تصرفي در مدين ندارد و اينکه جمله گفت از باب يقيني که داشت از آن وحي که بمادرش شده بود که فرمود «وَ جاعِلُوه‌ُ مِن‌َ المُرسَلِين‌َ.» لذا تعبير بعسي ربي کرد و انتظار مقام رسالت را داشت که پس از اعطاء مقام نبوت بمقام رسالت هم نائل شود بلکه بالاتر از مقام رسالت که مقام اولي العزمي را هم خداوند باو عنايت فرمود چون قبلا با اينکه مقام نبوت داشت تابع دين ابراهيم بود بعد از مقام رسالت دين ابراهيم در بني اسرائيل نسخ شد و دين موسي آمد ولي در بني اسمعيل باقي بود تا زمان رسالت حضرت خاتم و اينکه است ظاهرا معني أَن يَهدِيَنِي سَواءَ السَّبِيل‌ِ.