سوره قصص(القصص)، آیه ۲۲ · جزء ۲۰ · صفحه ۳۸۸
وَلَمَّا تَوَجَّهَ تِلْقَاءَ مَدْيَنَ قَالَ عَسَىٰ رَبِّي أَن يَهْدِيَنِي سَوَاءَ السَّبِيلِ
و هنگامی که متوجّه جانب مدین شد گفت: «امیدوارم پروردگارم مرا به راه راست هدایت کند!»
معنی کلمات و عبارات
«تَوَجَّهَ»: روکرد. «تِلْقَآءَ»: جانب. سو. «مَدْیَنَ»: (نگا: اعراف / ). «عَسی»: امید است. «سَوَآءَالسَّبِیلِ»: (نگا: بقره / مائده / و و ).
نزول
سال ۱۱ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
در آن زمان چه میگذشت (۱ رویداد)
نکات آیه
۱ - تلاش موسى(ع) پس از خروج از شهر مصر، براى رساندن خود به سمت منتهى به مدین «فخرج منها ... و لمّا توجّه تلقاء مدین»
تعبیر «لمّا توجّه...» نشان مى دهد که موسى(ع) هم زمان با خارج شدن از شهر مصر، در جهت مدین قرار نداشت; بلکه مدتى راه پیمود تا خود را در آن سمت قرار دهد.
۲ - قرار گرفتن موسى(ع) در جهت منتهى به مدین و روانه شدن وى به سوى آن «و لمّا توجّه تلقاء مدین»
«توجُّه» (مصدر «توجّه») به معناى روى آوردن و «تلقاء» معادل جانب است. «و لمّا توجّه تلقاء مدین»; یعنى، «لمّا صرف وجهه هذاء مدین»، (همین که روى به جانب مدین آورد...».
۳ - مدین، سرزمین بیرون از قلمرو حکومت فرعون «و لمّا توجّه تلقاء مدین»
انتخاب مدین به عنوان پناهگاه، نشانگر آن است که آن سرزمین از محدوده حکومت فرعون بیرون بوده است.
۴ - موسى(ع) ناآشنا به راه منتهى به مدین «و لمّا توجّه تلقاء مدین قال عسى ربّى أن یهدینى سواء السبیل»
مطلب یاد شده با توجه به نیایش موسى(ع) به دست مى آید.
۵ - امید بستن موسى(ع) به هدایت خداوند در یافتن راهى بى خطر و رساننده به مدین «قال عسى ربّى أن یهدینى سواء السبیل»
«سواء السبیل» (راه وسط) کنایه از راهى است که خطر گم شدن در آن نباشد و به راحتى انسان را به مقصد برساند.
۶ - راهنمایى گمشدگان، مقتضاى ربوبیت و پروردگارى خداوند «قال عسى ربّى أن یهدینى سواء السبیل»
تفسیر (۸)
موضوعات
دستهبندی موضوعی
راهیابی موسیمسیر هجرت موسیمنشأ هدایت گمشدگانموقعیت سیاسی فرعونامیدواری به هدایتخروج موسی از مصرهجرت موسی به مدینامیدواری موسیمحدوده حکومت فرعونمحدوده علم موسیهدایتهای خداآثار ربوبیت خداقصه موسی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۷)
- مژده شعیب به موسی(علیهما السلام) مبنی بر وجود ارامش و امنیّت برای او در شهر مدین+۳ آیه
- امید موسی(علیه السلام) به هدایت الهی هنگام رفتن به سوی مدین
- امیدواری موسی(علیه السلام) به هدایت الهی هنگام رفتن به مدین
- درنگ چندساله موسی(علیه السلام) میان اهل مدین+۴ آیه
- نظارت دقیق بر تربیت موسی(علیه السلام)، از ناحیه خداوند+۴ آیه
- همه انسانها، تحت تربیت و ربوبیت خداوند+۶ آیه
- راهیابی موسی(علیه السلام) به سوی مدین، در پرتو توفیق الهی
- توکّل بر خدا، زمینه دستیابی به توفیق از سوی خدا
- ربوبیّت خداوند، مقتضی امیدواری به او+۱ آیه
- راهنمایی موسی(علیه السلام)، از اثار ربوبیّت خداوند+۲ آیه
- سفر موسی(علیه السلام) با خانواده خود، از مدین به طرف مصر+۵ آیه
- سفر موسی(علیه السلام) از مدین به مصر، مقارن بعثت و پیامبر شدن وی+۷ آیه
- نیاز موسی(علیه السلام) و خانواده اش به اتش، در سفر به مصر+۵ آیه
- فرار موسی(علیه السلام) از محلّ سکونت خویش، در مصر+۱ آیه
- شعیب(علیه السلام)، پیرمردی سالخورده، هنگام هجرت موسی(علیه السلام) به مدین+۳ آیه
- مدین، سرزمینی اباد، در زمان حضرت شعیب(علیه السلام)+۲ آیه
- نجات یافتن موسی(علیه السلام) از توطیه کشته شدن خود، از سوی مؤمن ال فرعون+۳ آیه
- حادثه قتل مرد قبطی، مانع بازگشت موسی(علیه السلام)به کاخ فرعون و موجب رهسپاری وی به مدین+۳ آیه
- اب داده شدن گوسفندان دختران شعیب، به وسیله موسی علیه السلام در پی شنیدن اظهارات انها+۱ آیه
- بازگشتن موسی علیه السلام به سایه، جهت استراحت، پس از اب دادن گوسفندان دختران شعیب+۱ آیه
- شعیب علیه السلام از گوسفندداران عصر خود+۲ آیه
- هجرت موسی علیه السلام از مصر به مدین، پس از کشته شدن یکی از فرعونیان به دست وی+۳ آیه
- خطاب شعیب علیه السلام به موسی علیه السلام، مبنی بر امنیّت داشتن او در مدین+۳ آیه
- امیدواری موسی علیه السلام به هدایت الهی، هنگام رفتن به مدین+۲ آیه
- نظارت دقیق بر مراحل مختلف تربیت موسی علیه السلام، از ناحیه خداوند+۲ آیه
- راهیابی موسی علیه السلام به سوی مدین، در پرتو توفیق الهی+۱ آیه
- ازدواج موسی علیه السلام با دختر شعیب در دوران جوانی پس از مهاجرت به مدین+۳ آیه
- دعا و امید موسی علیه السلام برای شناخت راه مدین و اجابت ان+۲ آیه
- دلداری شعیب علیه السلام به موسی علیه السلام با بیان نجات وی از فرعونیان+۲ آیه
- سفر موسی علیه السلام از مدین به مصر، مقارن پیامبر شدن و رسالت وی+۶ آیه
- سفر موسی علیه السلام با خانواده خود، از مدین به طرف مصر+۵ آیه
- نیاز موسی علیه السلام و خانوادهاش به اتش، در سفر به مصر+۵ آیه
- حرکت موسی علیه السلام به سوی مدین، در پی ترس از قتل خود و فرار از مصر+۱ آیه
- دعای موسی علیه السلام برای نجات خود از شرّ اشراف و ستمگران فرعونی و اجابت ان از سوی خدا+۲ آیه
- امیدواری موسی علیه السلام به هدایت الهی و پیمودن راه مستقیم، هنگام حرکت به سوی مدین+۱ آیه
- امید موسی علیه السلام به هدایت الهی، هنگام رفتن به سوی مدین
- ربوبیت الهی، منشا هدایت موسی علیه السلام+۲ آیه