تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ رَبُّکَ يَعْلَمُ ما تُکِنُّ صُدُورُهُمْ وَ ما يُعْلِنُونَ (69)
بعد اقامه حجت فرمايد بر صحت اختيار خود.
وَ رَبُّکَ يَعْلَمُ ما تُکِنُّ صُدُورُهُمْ: و پروردگار تو مى‌داند آنچه مى‌پوشد سينه‌هاى آنها، يعنى آنچه پنهان مى‌دارند از عداوت پيغمبر و کينه مؤمنان، وَ ما يُعْلِنُونَ: و آنچه آشکار مى‌سازند از طعن در نبوت و تکذيب قرآن، يعنى سرّ و جهر و نهانى و آشکاراى همه نزد او يکسان است، و چون کسى به غير ذات سبحانى، عالم به باطن و ظاهر بندگان به تمام جهات نباشد، پس متفرد خواهد بود در خلق و اختيار اصلح، و مبرى است از شريک و منازع در ذات و صفات و افعال.
تنبيه: چون ذات سبحانى، حکيم على الاطلاق، عالم به مصالح و مفاسد امور مى‌باشد، و البته به مقتضاى حکمت و مصلحت اختيار فرمايد آنچه صلاح بندگان است در تمام امور دين و دنيا و آخرت، پس تعيين صلاح و اختيار خير، خاصه الهى است لا غير؛ بنابراين چگونه تواند کسى ادعا نمايد که اختيار من اصلح باشد بر اختيار خدا، و يا بگويد تفويض اختيار نموده بر بندگان در صورتى که جاهلند به حقايق و عواقب امور دنيائى، چه رسد به امورات دينى و رسالت و ولايت خودشان نمايند. آيا معرفت دارند به قدر امام و محل او در ميان امت تا جايز باشد براى آنها اختيار او؛ به تحقيق امر صعبى را ادعا نمايند و دروغ گفتند که تعيين امام با خلق است، و گمراه شدند گمراهى دورى، و واقع شدند در تجرّى: زيرا ترک نمودند امام حقيقى را از راه بصيرت، و زينت داد شيطان اعمال ايشان را، و منع نمود راه حق را در حالى که بينا بودند و اعراض کردند از اختيار خدا و رسول به اختيار خودشان؛ و قرآن از حالت آنها ندا نمايد در اين آيه «وَ رَبُّکَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما کانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحانَ اللَّهِ وَ تَعالى عَمَّا يُشْرِکُونَ».
جلد 10 - صفحه 173