اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ کَفَرُوا وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الآخِرَةِ فَأُولئِک‌َ فِي العَذاب‌ِ مُحضَرُون‌َ «16»
و اما کساني که کافر باشند و تکذيب کردند به آيات ما و ملاقات آخرت، پس اينکه ها را در عذاب حاضر مي‌کنند.
وَ أَمَّا الَّذِين‌َ کَفَرُوا که اصحاب شمال و دسته دويم هستند و اينکه جمله شامل مي‌شود جميع طبقات کفار را، حتي مبدعين که بدعت در دين گذاردند يا منکرين بعض ضروريات دين باشند که از ربقه اسلام بيرون روند يا توهين به بعض مقدسات دين کنند که احکام کفر بر آنها بار مي‌شود و ابدان آنها نجس مي‌شود و دفن و کفن و غسل ندارند و ازدواج با مسلمين نمي‌کنند و بالجمله احکام اسلام بر او بار نشود و احکام کفر بار شود.
وَ کَذَّبُوا بِآياتِنا تکذيب يکي از آيات الهي مشمول اينکه جمله است و لازم نيست که جميع آيات را منکر شود و شامل مي‌شود تکذيب آيه حجاب يا آيه ارث يا آيه حدود يا قصاص
جلد 14 - صفحه 370
يا زکاة يا خمس و همچنين تکذيب انبياء و ائمه هدي و ساير آيات الهي و شامل جميع اهل ضلالت مي‌شود.
وَ لِقاءِ الآخِرَةِ يا منکر معاد باشد يا يکي از ضروريات معاد را.
فَأُولئِک‌َ اينکه سه طايفه کافر و مکذب آيات و منکر معاد را.
فِي العَذاب‌ِ مُحضَرُون‌َ احضار صدق مي‌کند براي مکر و هي که خوش نداشته باشد.
غير از حضور است، مثل احضار بر محاکمه يا استنطاق يا اجراء حد و امثال اينها، ملائکه عذاب اينها را مي‌آورند، به جبر و عنف در عذاب الهي و جهنم.