تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَهْواءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَمَنْ يَهْدِي مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ «29» بَلِ اتَّبَعَ الَّذِينَ ظَلَمُوا: بلکه پيروى مى‌کنند آنانکه ستم نمودند بر خود يعنى مشرک شدند، أَهْواءَهُمْ بِغَيْرِ عِلْمٍ‌: آرزوهاى نفسانى خود را بدون دانائى يعنى در حالتى که بى‌دانش و نادانند؛ چه دانا اگر پيروى هواى خود نکند، غالبا علم و دانش او را از آن باز دارد اگر عقلش مغلوب هوى نشود بخلاف جاهل که هيچ چيز صارف و مانع او نمى‌شود از اتباع هوى خصوصا اگر جهل مرکب باشد که هر چه آيات بينات و دلايل واضحات باو ارائه داده شود به هيچ گونه‌ «1» تفسير منهج الصادقين (چاپ سوم اسلاميه 1346 ش) ج 7، ص 202. جلد 10 - صفحه 293 مهتدى نشود و از مستى هوى هشيار نگردد و پس از اتمام حجت خداى تعالى، اين جاهل منغمر در هواى نفس را بخود واگذارد، بنابراين: فَمَنْ يَهْدِي‌: پس کيست که راه نمايد و هدايت کند، مَنْ أَضَلَّ اللَّهُ‌: کسى او را که واگذاشت او را خدا به سبب خذلان و سوء اختيار خودش و انکار و عناد و رسوخ کفر با وجود مشاهده آيات هاديه و حجج واضحه و ازاحه علت و نصب ادله، حق تعالى تخليه آن نموده و او را در وادى خذلان فرو گذاشته هيچکس او را به راه راست ندارد و از ضلالت مهلکه به هدايت منجيه نرساند. وَ ما لَهُمْ مِنْ ناصِرِينَ‌: و نيست مر کفار و مشرکان گمراه را از ياران و هواداران که ايشان را از ضلالت برهاند و از آفات لازمه که عقوبات دنيا و آخرت است حفظ نمايد، و اين دليل است که مراد به اضلال خذلان است.