اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ ما آتَيتُم مِن رِباً لِيَربُوَا فِي أَموال‌ِ النّاس‌ِ فَلا يَربُوا عِندَ اللّه‌ِ وَ ما آتَيتُم مِن زَکاةٍ تُرِيدُون‌َ وَجه‌َ اللّه‌ِ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ المُضعِفُون‌َ (39)
و آنچه ميدهيد بطمع زيادتي در اموال ناس- پس زيادتي ندارد نزد خداوند و آنچه ميدهيد از زکاة و اراده ميکنيد قربة الي اللّه خالصا لوجه اللّه پس اينها چندين ضعف ميبرند.
توضيح کلام اينکه به اينکه معني است که چيزي را بدهد و در عوض زيادتي بگيرد و اينکه سه قسم است:
قسم اول اينکه قرض بدهد و شرط زيادتي بکند اينکه حرام بلکه جنگ با خدا و رسول است چنانچه ميفرمايد الَّذِين‌َ يَأکُلُون‌َ الرِّبا لا يَقُومُون‌َ إِلّا کَما يَقُوم‌ُ الَّذِي يَتَخَبَّطُه‌ُ الشَّيطان‌ُ مِن‌َ المَس‌ِّ ذلِک‌َ بِأَنَّهُم قالُوا إِنَّمَا البَيع‌ُ مِثل‌ُ الرِّبا وَ أَحَل‌َّ اللّه‌ُ البَيع‌َ وَ حَرَّم‌َ الرِّبا (سوره بقره آيه 275) و نيز ميفرمايد يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا اتَّقُوا اللّه‌َ وَ ذَرُوا ما بَقِي‌َ مِن‌َ الرِّبا إِن کُنتُم مُؤمِنِين‌َ فَإِن لَم تَفعَلُوا فَأذَنُوا بِحَرب‌ٍ مِن‌َ اللّه‌ِ وَ رَسُولِه‌ِ (سوره بقره آيه 278 و 279) و از اينکه آيه بوي کفر برخاسته ميشود و امروز معمول تمام بانکها و تجارت خانه‌ها و ادارات و بسياري از افراد ناس است.
قسم دوم اينکه قرض ميدهد ولي شرط زياده نميکند و لکن طمع آن را دارد که در موقع اداء مديون زيادتر رد کند يا هديه و تحفه ميدهد باميد اينکه طرف مقابل بيشتر و بهتر باو رد کند که گفتند کاسه جايي رود که باز آورد شاه قدح مثلا خانه عروس و داماد يا مسافرين که از سفر مي‌آيند چشم روشني ميدهند بطمع سوغات و امثال اينها، اينکه حرام نيست ولي اجر و ثواب ندارد و اينکه آيه اينکه قسم را بيان ميفرمايد.
وَ ما آتَيتُم مِن رِباً لِيَربُوَا فِي أَموال‌ِ النّاس‌ِ حرام نيست لکن فَلا يَربُوا عِندَ اللّه‌ِ اجر و ثوابي ندارد.
جلد 14 - صفحه 393
قسم سوم. اينکه ميدهد خالصا لوجه اللّه مثل زکوات و اخماس و صدقات و صله ارحام و بذل في سبيل اللّه باميد اينکه خداوند باضعاف مضاعف باو عنايت فرمايد که جزء اخير آيه ميفرمايد:
وَ ما آتَيتُم مِن زَکاةٍ تُرِيدُون‌َ وَجه‌َ اللّه‌ِ فَأُولئِک‌َ هُم‌ُ المُضعِفُون‌َ باضعاف مضاعف چنانچه ميفرمايد: مَثَل‌ُ الَّذِين‌َ يُنفِقُون‌َ أَموالَهُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ کَمَثَل‌ِ حَبَّةٍ أَنبَتَت سَبع‌َ سَنابِل‌َ فِي کُل‌ِّ سُنبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللّه‌ُ يُضاعِف‌ُ لِمَن يَشاءُ (سوره بقره آيه 261).