سوره روم(الروم)، آیه ۳۹ · جزء ۲۱ · صفحه ۴۰۸
وَمَا آتَيْتُم مِّن رِّبًا لِّيَرْبُوَ فِي أَمْوَالِ النَّاسِ فَلَا يَرْبُو عِندَ اللَّهِ وَمَا آتَيْتُم مِّن زَكَاةٍ تُرِيدُونَ وَجْهَ اللَّهِ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُضْعِفُونَ
آنچه بعنوان ربا میپردازید تا در اموال مردم فزونی یابد، نزد خدا فزونی نخواهد یافت؛ و آنچه را بعنوان زکات میپردازید و تنها رضای خدا را میطلبید (مایه برکت است؛ و) کسانی که چنین میکنند دارای پاداش مضاعفند.
معنی کلمات و عبارات
نزول
سال ۹ بعثت(دوره مکی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
تفسیر (۹)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۰–۳۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۳۹ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۲۷–۴۷ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۳۹ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۳۹ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۳۹ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۳۹ - تفسیر روان جاوید
آیات ۳۸–۴۰ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۳۹
روایات و احادیث
۱۱ - «قال أبوعبداللّه(ع): الربا رباءان: أحدهما حلال و الآخر حرام. فأمّا الحلال فهو أن یقرض الرجل أخاه قرضاً طمعاً أن یزیده و یعوضه بأکثر ممّا یأخذه بلاشرط بینهما فإن أعطاه أکثر ممّا أخذه، على غیر شرط بینهما، فهو مباح له و لیس له عنداللّه ثواب فیما أقرضه و هو قوله «فلایربوا عنداللّه»... .; [منبع: تفسیر قمى، ج ۲، ص ۱۵۹; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۸۹، ح ۷۵.] امام صادق(ع) فرمود: ربا، بر دو قسم است: یکى، حلال و دیگرى، حرام است; رباى حلال، آن است که کسى، به برادرش قرض دهد در حالى که امید دارد بیشتر از آنچه قرض داده، به او برگرداند، ولى هیچ گونه شرط زیاده نکرده باشد. در این صورت اگر قرض گیرنده چیزى بیشتر از آنچه گرفته است، به قرض دهنده بدهد، مباح است، ولى هیچ گونه پاداشى نزد خداوند، در قرضى که داده، براى او نیست. این همان سخن خداوند است که: فلایربوا عنداللّه...». ۱۲ - «عن أبى عبداللّه(ع) قال: الربا رباءان: رباء یؤکل و رباء لایؤکل. فأما الذى یؤکل فهدیتک إلى الرجل تطلب منه الثواب أفضل منها فذلک الربا الذى یؤکل و هو قوله عزّوجلّ «و ما ءاتیتم من رباً لیربوا فى أموال الناس فلایربوا عنداللّه»...; [منبع: کافى، ج ۵، ص ۱۴۶، ح ۶; نورالثقلین، ج ۴، ص ۱۸۹، ح ۷۳.] از امام صادق(ع) روایت شده که ربا، دو قسم است: ربایى که خوردن آن جایز است، و ربایى که خوردن اش جایز نیست. آن ربایى که خوردن اش جایز است، هدیه اى است که به کسى مى دهى و انتظار دارى که او بیشتر از آن را به تو بدهد. این، اضافه اى که دریافت مى کنى، ربایى است که خوردن آن جایز است و این است قول خداى عزّوجلّ که مى فرماید: و ما ءاتیتم من رباً لیربوا فى أموال الناس فلایربوا عنداللّه...».
موضوعات
دستهبندی موضوعی
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۳۱)
- انفاق به در راهماندگان، سبب بهرهمندی از پاداش دو چندان+۱ آیه
- اخلاص، شرط ارزشمندی انفاق+۸ آیه
- اخلاص در انفاق، سبب پاداش مضاعف+۳ آیه
- پرداخت زکات از روی اخلاص، دارای پاداشی دوچندان
- تقرّب به خداوند، و اخلاص، منوط به اراده ان ازسوی انسان
- بیبرکت بودن اقتصاد متّکی به ربا
- بیخیر و برکت بودن اقتصاد ربوی
- انفاق، از اسباب دستیابی به توسعه اقتصادی+۱ آیه
- ثواب مضاعف پرداختکنندگان زکات، از روی اخلاص
- اخلاص، موجب بهرهمندی از پاداش الهی+۹ آیه
- پرداخت زکات برای جلب رضایت خداوند، موجب برخورداری از پاداش مضاعف الهی
- پرداخت صدقه برای جلب رضایت خداوند، موجب برخورداری از پاداش مضاعف الهی
- کسبهای نامشروع، مخالف حقوق انسانها+۴ آیه
- اعتبار قصد قربت، در پرداخت زکات+۱ آیه
- رباخواری، موجب بی برکتی مال رباخوار+۱ آیه
- حلّیّت قرض دادن با طمع افزایش در پرداخت، بدون شرط زیاده
- ربا و صدقه، دو نقطه مقابل هم، در ایجاد برکت و توسعه در اموال+۱ آیه
- بی برکتی ربای پرداخت شده از سوی بدهکار به طلبکار (حتّی در صورت حلال بودن و عدم اشتراط)+۱ آیه
- حلال بودن پرداخت ربا و زیاده از جانب بدهکار به طلبکار (در صورت عدم اشتراط)
- عدم ترتّب ثواب بر ربای حلال
- پرداخت زکات، از موجبات برکت در مال
- لزوم پرداخت زکات، تنها به قصد جلب رضای خدا+۲ آیه
- اخلاص در پرداخت زکات، موجب چند برابر شدن مال و سرمایه
- اخلاص در پرداخت زکات، از موجبات بهره مندی از پاداش مضاعف
- اعتبار قصد قربت، در پرداخت زکات+۱ آیه
- تشریع فریضه زکات، در جهت برچیدن پدیده منفی ربا+۲ آیه
- حرمت استفاده از مال ربوی+۶ آیه
- مردود بودن، انتظار رشد و فزونی مال ربوی نزد خدا+۱ آیه
- اعتبار قصد قربت، در پرداخت زکات+۱ آیه
- ارزشمندی اعمال در پیشگاه خداوند، مشروط به داشتن قصد وجهاللّه+۳ آیه
- بهرهمندی از پاداش مضاعف و کامل، در گرو داشتن قصد وجهاللّه، در انفاق+۱ آیه